ΑΥΤΟΙ

… νέοι άνεργοι, στην Κίνα, θα προστεθούν σε λίγο στα 10.000.000 των
απολυθέντων τον χειμώνα από τον δημόσιο τομέα και στα 150.000.000 των ήδη
ανέργων από τα μέσα του ’97. Αιτία των νέων απολύσεων: η απόφαση του
απελθόντος πρωθυπουργού Λί Πένγκ να καταργήσει εν μιά νυκτί 11 από τα 40
υπουργεία της χώρας. Μαζί τους καταργείται πλήθος κρατικών επιχειρήσεων που
υπάγονταν σ’ αυτά και ανήκαν σε ευρείς βιομηχανικούς κλάδους όπως η
μεταλλουργία, τα βαρέα μηχανήματα και τα χημικά. Ο Λί δέν έκρυψε τη λύπη του ­
καθώς προβλέπεται επί πλέον ότι στα επόμενα τρία χρόνια, με τις σχεδιαζόμενες
νέες απολύσεις στις κινεζικές ΔΕΚΟ και τις κρατικές βιομηχανίες, θα βγούν άλλα
30.000.000 άτομα στην ανεργία.

… του Λί ως πρωθυπουργού (5/3) ήταν ένας λόγος ποταμός, ο απολογισμός της
τελευταίας πενταετίας. Ο ηγέτης φαινόταν κουρασμένος. Με μονότονη φωνή και
ξεροβήχοντας, ανέπτυξε στους 3.000 βουλευτές της Εθνοσυνέλευσης και τους
παρευρισκόμενους 7.000 επίτιμους καλεσμένους και διπλωμάτες τις κατακτήσεις
της κινεζικής οικονομίας αλλά και τα «δομικά» προβλήματά της. «Οι κρατικές
επιχειρήσεις ­ είπε ­ στηρίζονταν ως τώρα στην οικονομία των πλάνων.
Προσπαθήσαμε να κάνουμε μερικές αναπροσαρμογές αλλά δεν έγινε τίποτα». Αυτό
που «φαίνεται όλο και πιό καθαρά», κατά τον Λί, είναι ότι η κρατική δομή είναι
ασυμβίβαστη με τη σοσιαλιστική οικονομία της αγοράς. Ο όρος «σοσιαλιστική
οικονομία της αγοράς» είναι η επίσημη ονομασία του κινεζικού οικονομικού
συστήματος. Στην πραγματικότητα, φυσικά, πρόκειται για ένα ακόμη είδος
καπιταλισμού. Στο οποίο και μόνο, όμως, οφείλεται η ανάπτυξη της Κίνας μετά τη
μεταρρύθμιση του Τένγκ, το 1978. Ο κρατικός τομέας, στις επιχειρήσεις, ξεπερνά
το 50% του συνόλου, και διατηρείται με τεράστιο λειτουργικό κόστος. Τα
περισσότερα κέρδη για την κινεζική οικονομία όμως ­ κατά πολύ άνω του 50% ­
οφείλονται στον ιδιωτικό.

… που κύλησε αφ’ ότου ο Τένγκ έπαιζε το κεφάλι του για ν’ ανατρέψει τη
μαοϊκή πραγματικότητα, άλλαξαν πολλά ­ ακόμη και ο Λί. «Ορθόδοξος κομματικός
αρχικά, υπήρξε υποστηρικτής της εφόδου των τάνκς κατά των φοιτητών στην Τιέν
Ανμέν. Το 1987, αρχίζοντας την πρώτη του πρωθυπουργική θητεία έβγαζε φλογερούς
λόγους για την “ιστορική σημασία του μαρξισμού-λενινισμού” και για την
“κοφτερή σκέψη του Μάο”. Στον λόγο του όμως της περασμένης βδομάδας στο Μέγαρο
του Λαού, οι λέξεις Μαρξ, Λένιν, Μάο απουσίαζαν εντελώς. Και η ειρωνεία: Τώρα
που παρήλθε η ιδεολογία, τα μέλη του ΚΚ στην Εθνοσυνέλευση αυξήθηκαν: από 68%
στην προηγούμενη σύνοδο, έγιναν 71% στην παρούσα». «Είναι για την κομματική
κάρτα ­ εξηγούν μερικοί. ­ Σε ορισμένες δουλειές, βοηθάει ακόμα να την έχεις.
Ακριβώς όπως τις πιστωτικές».

…«θαύμα», σύμφωνα με τα τελευταία επίσημα στοιχεία, παραμένει εντυπωσιακό.
Δείκτης ανάπτυξης το ’97, ιλιγγιώδης: 9%. Πληθωρισμός σχεδόν ανύπαρκτος.
Αύξηση στο εξωτερικό εμπόριο μέσα σε 5 χρόνια: 100%. Και όχι τόσο στις
εισαγωγές όσο στις εξαγωγές: Έτσι ώστε η Κίνα να έχει σήμερα πλεόνασμα
εμπορικού ισοζυγίου 40 δισεκατομμύρια δολλάρια, σχεδόν όσο και η Ιαπωνία, και
συναλλαγματικά αποθέματα άνω των 140 δισ. δολλαρίων (εφτά φορές μεγαλύτερα από
εκείνα του ’93). Αν είχε και λίγη δημοκρατία στις αποσκευές του, αυτή η
ανελέητη για τους αποκλήρους της «σοσιαλ-αγορά» θα ήταν ακόμη πιό εκσυγχρονισμένη.