Διεθνής διπλωματικός συναγερμός για το Κοσσυφοπέδιο

ΣΚΟΠΙΑ

Η ανήσυχη ηρεμία που επικρατεί στα Σκόπια δεν μετριάζεται από τον
διπλωματικό πυρετό που παρατηρείται και τη γενικότερη παγκόσμια προσπάθεια για
ειρηνική λύση του προβλήματος στο Κοσσυφοπέδιο. Η συνεχής και με κάθε τρόπο
αντιπαράθεση των Σκοπίων με τον αλβανόφωνο πληθυσμό τροφοδοτούν την αμοιβαία
προκατάληψη και δυσπιστία.

Ειρηνική διαδήλωση. Οι διαδηλώτριες στην Πρίστινα επέσειαν λευκά χαρτιά, που συμβόλιζαν τα δικαιώματά τους που παραγράφηκαν το 1989 (φωτό Ρώυτερ)

ΤΑ μεγάλα συλλαλητήρια στα Σκόπια και το Τέτοβο την περασμένη εβδομάδα
καταγγέλλονται ως άμεση υποστήριξη προς τον απελευθερωτικό στρατό του
Κοσσυφοπεδίου (ΟΥ-ΤΣΕ-ΚΑ), με απώτερο σκοπό ανεξάρτητο κράτος στην περιοχή
αυτή και κατ’ επέκταση στη δημιουργία της μεγάλης Αλβανίας. Η δήλωση του
προέδρου Κίρο Γκιγκόροφ, «αυτό που μπορεί να συμβεί στο Κόσοβο πιθανόν να
αλλάξει την κατάσταση στη χώρα», δίνει το μέτρο της κρισιμότητας σήμερα.

ΒΕΛΙΓΡΑΔΙ – ΣΚΟΠΙΑ

Οι λεπτοί χειρισμοί της κρίσης από την κυβέρνηση σε ό,τι αφορά τις κινήσεις
του αλβανόφωνου πληθυσμού (27% του συνόλου κατά την άποψη των Σκοπίων, 40% από
αλβανικής πλευράς) δεν έτυχαν της επιδοκιμασίας της Γιουγκοσλαβίας. Αντίθετα,
η εδώ γιουγκοσλαβική πρεσβεία σε ανακοίνωσή της, αναφορικά με τις διαδηλώσεις,
υπογραμμίζει ότι «αναμένει από τα Σκόπια να καταδικάσει τις τάσεις απόσχισης
και την τρομοκρατία στο Κόσοβο και να εμποδίσει την ανάμειξη διαφόρων
παραγόντων στα εσωτερικά της Γιουγκοσλαβίας».

Το Κοσσυφοπέδιο σύμβολο και αντικείμενο λατρείας του σερβικού εθνικισμού τα
τελευταία 600 χρόνια (στις λυσσώδεις μάχες του 1389 ­ αρχή της μουσουλμανικής
κυριαρχίας ­ είχαν σκοτωθεί ο ηγεμόνας Λάζαρος Χρεμπελιάνοβιτς, ο σουλτάνος
Μουράτ Α’, 35.000 Σέρβοι, 110.000 Τούρκοι), έχει συσπειρώσει το σερβικό έθνος
που επιδοκιμάζει τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του τελευταίου δεκαημέρου.

ΩΡΑ ΓΙΑ ΤΟ ΦΙΝΑΛΕ…

Οι Αλβανοί του Κόσοβο μέσα από τις δυσάρεστες καταστάσεις στη διαδρομή του
χρόνου, που κατέληγαν κατά κανόνα εις βάρος τους, δεν πρόκειται να
εγκαταλείψουν την περιοχή, κάτι που διατρανώθηκε και στα μεγάλα πρόσφατα
συλλαλητήρια με μια φωνή: «Τη ζωή μας τη δίνουμε, το Κόσοβο δεν το δίνουμε».

Ψύχραιμοι παρατηρητές στα Σκόπια υποστηρίζουν ότι τα γεγονότα στο Κοσσυφοπέδιο
το 1981 και τα όσα κατά διαστήματα επακολούθησαν μέχρι την κατάργηση της
αυτονομίας της περιοχής με αποτέλεσμα εκατοντάδες νεκρούς, ήταν οι πρώτες
πράξεις του δράματος. Ίσως τώρα έφθασε η ώρα για το φινάλε…

Οι ίδιοι επισημαίνουν ότι τυχόν επέμβαση των ΗΠΑ στην κρίση του Κοσσυφοπεδίου
θα περιορισθεί στην ανάπτυξη της υπάρχουσας αμερικανικής δύναμης στα Σκόπια
που αριθμεί σήμερα 350 άνδρες, στο πλαίσιο ενίσχυσης της δύναμης του ΟΗΕ (700
άνδρες). Με την κατάργηση των δικαιωμάτων των κατοίκων του Κοσσυφοπεδίου τον
Μάρτιο του 1989 φαίνεται ότι οι Σέρβοι επαναπαύθηκαν, αλλά οι Αλβανοί
δουλεύοντας αθόρυβα δημιούργησαν «κρατική δομή». Ιδιαίτερα, χιλιάδες
απολυμένοι οργανώθηκαν σε παράνομους μηχανισμούς. Η λεηλασία στρατιωτικών
αποθηκών απέφερε πλούσιο οπλισμό και με επικεφαλής πρώην αστυνομικούς
σχηματίστηκαν οι πρώτοι αντάρτικοι πυρήνες. Οι κατά καιρούς ανακοινώσεις των
σερβικών υπηρεσιών για εξάρθρωση παρανόμων οργανώσεων δεν φαίνεται να
επηρέασαν αποφασιστικά την ανάπτυξη του αντάρτικου κινήματος.

ΠΕΡΙ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ

Στον ξεσηκωμό που παρατηρείται στους αλβανόφωνους πληθυσμούς της ευρύτερης
περιοχής ­ και ο απελευθερωτικός στρατός είναι πια γεγονός ­ οι γνώμες
διίστανται μεταξύ των Αλβανών. Οι μετριοπαθείς υποστηρίζουν τη διεθνοποίηση
του προβλήματος, επιζητώντας έστω και μια συμφωνία τύπου Ντέιτον, ενώ
εθνικιστές και ακραία στοιχεία επιμένουν σε ένοπλο αγώνα επικαλούμενοι
παρόμοια παραδείγματα απ’ ολόκληρο τον κόσμο με στόχο την ίδρυση ανεξάρτητης
δημοκρατίας στο Κοσσυφοπέδιο.

Μέχρι στιγμής δεν έχει αναφερθεί είσοδος προσφύγων από το Κοσσυφοπέδιο στα
Σκόπια. Η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει ότι έχει ληφθεί μέριμνα για μια τέτοια
περίπτωση. Αντίθετα, οι αλβανόφωνοι υποστηρίζουν ότι τα Σκόπια δεν επιθυμούν
αυτή την εξέλιξη. Ομάδες Αλβανών που μετακινήθηκαν, κυρίως γυναικόπαιδα και
γέροντες, κατέληξαν προσωρινά στην Πρίστινα και άλλες πόλεις.

Ο ΑΛΒΑΝΟΣ συγγραφέας Ισμαήλ Κανταρέ θεωρεί ως μόνη λύση για την διευθέτηση της
κρίσης στο Κοσσυφοπέδιο την δυναμική επέμβαση των Ηνωμένων Εθνών, γιατί, όπως
τονίζει σε συνέντευξή του στη γαλλική εφημερίδα «Φιγκαρό», αν οι Σέρβοι
αφεθούν ανεξέλεγκτοι υπάρχει κίνδυνος ανάφλεξης σε όλη την περιοχή.

­ Πώς εξηγείτε τη στάση της σερβικής εξουσίας;

«Για τον Μιλόσεβιτς, που θέλει να διατηρήσει την καρέκλα του, το Κοσσυφοπέδιο
είναι ένα πολιτικό παιχνίδι. Το χρησιμοποιεί για να αποδείξει στον λαό του ότι
είναι πατριώτης».

­ Πιστεύετε ότι οι Αλβανοί ηγέτες έκαναν σφάλματα, ότι επέλεξαν μία
λανθασμένη πολιτική απέναντι στο Βελιγράδι;

«Οι Αλβανοί είχαν ψευδαισθήσεις, περίμεναν ότι η Ευρώπη θα έκανε κάτι. Δεν
πρέπει να περιμένεις από τους άλλους να κάνουν την δουλειά για σένα. Αλλά το
1989, όταν το καθεστώς του Βελιγραδίου κατέλυσε την αυτονομία του
Κοσσυφοπεδίου, οι Αλβανοί δεν είχαν άλλη επιλογή από το να μποϊκοτάρουν τους
σερβικούς θεσμούς. Δεν μπορούσαν να απαρνηθούν την γλώσσα τους, που είναι μία
από τις βασικές γλώσσες του κόσμου».

­ Πώς κρίνετε τις ενέργειες αυτού του μυστηριώδους Απελευθερωτικού Στρατού;

«Η ένοπλη αυτή ομάδα είναι η απάντηση στην σερβική αδιαφορία. Πώς είναι
δυνατόν να γίνεται λόγος για τρομοκρατία; Οι αγωνιστές δεν σκότωσαν παρά
Σέρβους αστυνομικούς και κυρίως εκείνους που διέπραξαν εγκλήματα. Όταν ένα
καθεστώς δεν καταδικάζει τους εγκληματίες του, κάποιος άλλος πρέπει να το κάνει».

ΜΙΑ ΜΕΡΑ πριν από τη διεθνή συνάντηση με κύριο ερώτημα αν θα πρέπει να επέμβει
η Δύση, η σερβική αστυνομία ανακοίνωσε πως τερματίστηκε η τετραήμερη
επιχείρηση καταστολής εναντίον των αλβανόφωνων τρομοκρατών στο Νότιο Κοσσυφοπέδιο.

Το υπουργείο Εξωτερικών της Γιουγκοσλαβίας επέτρεψε χθες σε ομάδα 40
πρεσβευτών να επισκεφθούν την περιοχή όπου τις τελευταίες δύο ημέρες έγιναν
σφοδρές συγκρούσεις. Οι πρεσβευτές των χωρών της «ομάδας επαφής» δεν θέλησαν
να συμμετάσχουν σε αυτή την αποστολή.

Στη συνάντηση που είχε όμως χθες στο Βελιγράδι με τον υπουργό Εξωτερικών της
Τουρκίας Ισμαήλ Τζεμ ο πρόεδρος Μιλόσεβιτς, είπε πως οι άλλες χώρες θα πρέπει
να ασχολούνται με τις δικές τους υποθέσεις. «Το Κόσοβο ­ είπε ­ είναι
εσωτερική σερβική υπόθεση».

Στην πρωτεύουσα του Κοσσυφοπεδίου Πρίστινα, χιλιάδες αλβανόφωνες
πραγματοποίησαν χθες ειρηνική διαδήλωση διαμαρτυρόμενες για τα δεκάδες θύματα
της αστυνομικής καταστολής των τελευταίων ημερών.

Η Μαντλίν Ολμπράιτ, σε συνέντευξη Τύπου που έδωσε μαζί με τον Γερμανό υπουργό
Εξωτερικών Κλάους Κίνκελ χθες στη Βόννη, υποστήριξε πως οι βιαιότητες στο
Κοσσυφοπέδιο «έχουν επιπτώσεις στην Αλβανία αλλά και τη “Μακεδονία”, όπου
υπάρχει μεγάλη αλβανική μειονότητα». Τόσο ο Κίνκελ όσο και η Ολμπράιτ
αρνήθηκαν ότι συζήτησαν τη λήψη στρατιωτικών μέτρων.