ΑΥΤΟΙ

… και μπίζνες είναι εκ πρώτης όψεως πράγματα εντελώς διάφορα. Ο ένας τομέας
είναι του στοχασμού, της ενόρασης στα εγκόσμια, της αναζήτησης της έσχατης
αλήθειας. Ο άλλος είναι της παραγωγής, του κέρδους, της έγνοιας για ό,τι πιο
πεζό και υλικό. Και να που συναντώνται. Στις ΗΠΑ, γράφει η
«Χέραλντ-Τρίμπιουν», όλο και περισσότερες βιομηχανίες προσλαμβάνουν κάθε χρόνο
φιλοσόφους. Από τους 4.000 ετησίως αποφοίτους της Φιλοσοφίας, τα 2/3
εξακολουθούν βέβαια να καταλήγουν στην εκπαίδευση, αλλά το 1/10 καταλήγει στη
βιομηχανία. Μακρυά απ’ τα σπουδαστήρια, in turba media, οι φιλόσοφοι-μάνατζερ
κινούνται άνετα εν μέσω μηχανικών και οικονομολόγων, κουβεντιάζουν με
τεχνοκράτες, αναλύουν τις συνθήκες της αγοράς, επινοούν στρατηγικές,
διαμορφώνουν προϊόντα.

… απλώνεται και εκτός ΗΠΑ. Ο διευθυντής Ευρώπης της αρωματοποιίας Άτκινσον
είναι πτυχιούχος της Φιλοσοφίας. Ο 40άρης Κλάουντιο Κολτσάνι, πρόεδρος της
Ελίντα-Γκιμπς (σαπούνια Dove, σαμπουάν Clear, οδοντόπαστες Mentadent) είναι
διδάκτωρ της Φαινομενολογίας. Φιλοσοφεί ­ με ειδικότητα στην Ψυχολογία ­ και ο
Τζουζέππε Βαρκέττα, ο Ιταλός διευθυντής της αγγλο-ολλανδικής Γιουνιλέβερ, που
έχει γίνει «σχολή» στο μάρκετινγκ πανευρωπαϊκά. Με άνεση μιλά στη «Στάμπα» για
τον Βάττιμο, για τον Ντερριντά και για όλους τους πρωταθλητές της
«αποδόμησης», αλλά και για τον ρόλο ενός στοχαστή στη σύγχρονη επιχείρηση. «Ο
κόσμος αλλάζει. Και οι πιο ικανοί να διακρίνουν τις αλλαγές ­ και τις
κατευθύνσεις ­ είναι, πολύ συχνά, οι φιλόσοφοι». Κατά τις προσλήψεις, τους
προτιμά. Ο φιλόσοφος, πιστεύει, είναι μια μηχανή που σκέφτεται. Ξερει να μιλά.
Ξέρει να γράφει. Κατεβάζει ιδέες. Καμμιά φορά βλέπει και στο σκοτάδι. Για να
θυμηθούμε και τους αρχαίους Έλληνες ­ στην Αγορά, μήπως, δεν κυκλοφορούσαν οι φιλόσοφοι;

… αλλάζει τα δεδομένα στην εκπαίδευση. Στη Γαλλία, όπου τα «δικτυωμένα»
σχολεία δεκαπλασιάσθηκαν μέσα σ’ ένα χρόνο, ο διευθυντής της Γενικής
Επιθεώρησης Εκπαίδευσης Γκυ Πουζάρ επισημαίνει σε έκθεσή του «μεγάλη άνοδο
στην ποιότητα των γραπτών». Ο κομπιούτερ δεν σηκώνει λάθη. Απορρίπτει τις
ανορθόγραφες λέξεις. Κωφεύει στις εσφαλμένες ερωτήσεις. Αναγκάζει έτσι τον
μαθητή να είναι ακριβής, σαφέστερος, να τηρεί κανόνες. Την επιμέλεια αυξάνει
επίσης η επίγνωση πως ό,τι γράψεις μέσα στο Δίκτυο μπορούν να το δουν
εκατομμύρια μάτια, όχι μόνο ένας ορισμένος παραλήπτης. Το χέρι και το μυαλό
κινούνται σε ράγιες αυξημένης ευθύνης.

… του Επιθεωρητή Πουζάρ: Η επίδραση του κομπιούτερ είναι μεγαλύτερη στο
Δημοτικό απ’ ό,τι στις πιο πάνω βαθμίδες, όπου έχουν δημιουργηθεί έξεις. Ο
υπολογιστής επιταχύνει στους μικρότερους την ανάπτυξη της κρίσης, της
αυτενέργειας και κάποιων αρχών αισθητικής. Στη μακροσκελή έκθεσή του για το
Ιντερνέτ, ο Γάλλος εκπαιδευτικός σημειώνει και μια τρίτη σοβαρή διαπίστωση: Τα
ωράρια τινάζονται στον αέρα. Ο ως τώρα «παιδαγωγικά ιδανικός» χρόνος των 50
λεπτών ανά μάθημα δεν ισχύει πια. Σε ορισμένα θέματα ή σε ενότητες που
απαιτούσαν αρκετές ώρες για να γίνουν κτήμα του μαθητή, τα παιδιά μπορούν τώρα
να εξοικειωθούν μέσα σε λίγα λεπτά. Σε άλλες περιπτώσεις, επίσης, κεντρίζεται
τόσο η διάθεση για έρευνα ­ ή για επικοινωνία με άλλα σχολεία και κέντρα
γνώσης ­ που οι μαθητές αρνούνται να κάνουν διάλειμμα. Χρειάζεται πλήρης
αλλαγή (αν όχι κατάργηση) του ωρολογίου προγράμματος, συμπεραίνει ο εισηγητής.