Διχάζει… η σωτηρία των ακτών

Πώς θα σωθούν οι ακτές της Ελλάδας από τη διάβρωση; Θα το μάθουμε, όταν
λυθεί η… οξύτατη αντιδικία καθηγητών του Πολυτεχνείου και του Πανεπιστημίου Πάτρας!

Προστατεύει ή όχι; Μία από τις κατασκευές – ευρεσιτεχνίες του κ. Κ. Γούδα (στο Ρίο). «Είναι σωτήρια για τη διάβρωση-ανάπλαση ακτών», λέει εκείνος, «ξεφεύγει από τις αρχές της ακτομηχανικής και της θαλάσσιας υδραυλικής», λέει η Διεύθυνση Λιμενικών Έργων του ΥΠΕΧΩΔΕ. Ποιος έχει δίκιο;

ΣΤΗ ΜΕΓΑΛΗ κόντρα, που μαίνεται τρία χρόνια τώρα και πλέον κορυφώνεται,
εμπλέκονται επίσης το ΥΠΕΧΩΔΕ, το Τεχνικό Επιμελητήριο, τα ιδιωτικά μελετητικά
γραφεία και πολλοί δήμοι και κοινότητες. Η υπόθεση, αν και γενικότερα άγνωστη,
μας αφορά όλους, γιατί από την εξέλιξή της θα κριθεί με ποιον τρόπο θα
επιχειρηθεί στο μέλλον η προστασία ακτών με διαβρωτικά φαινόμενα. Επιπλέον,
αποκαλύπτει έναν άγνωστο τρόπο παράκαμψης της νομοθεσίας που προβλέπει
διεξαγωγή διαγωνισμών, αντί απευθείας αναθέσεων, για τα δημόσια έργα.

Η ΕΥΡΕΣΙΤΕΧΝΙΑ

Ο διευθυντής του Σπουδαστηρίου Μηχανικής του Πανεπιστημίου Πατρών κ. Κώστας
Γούδας ανακάλυψε προ ετών μια μέθοδο καταπολέμησης της διάβρωσης, την ονόμασε
«Σύστημα Προστασίας-Ανάπλασης Ακτών» (ΣΠΑΑ) και έλαβε δίπλωμα ευρεσιτεχνίας.
Στη συνέχεια, απευθύνθηκε στην αυτοδιοίκηση περιοχών με προβλήματα διάβρωσης,
μεταξύ των οποίων οι Κοινότητες Θεολόγου Ρόδου, Περάματος Λέσβου, Ρίου και
Τσουκαλέικων Αχαΐας, οι Δήμοι Μυτιλήνης, Κιάτου, Ξυλοκάστρου, προτείνοντας ­
και συχνά πετυχαίνοντας ­ την εφαρμογή της.

Εδώ ξεκινούν προβλήματα: Όλες οι «μελέτες-έρευνες», όπως αναφέρονται στις
συμβάσεις, πέρασαν από τον Ειδικό Λογαριασμό Ερευνών του Πανεπιστημίου, καθώς
ο κ. Γούδας τονίζει ότι εκτελεί πειράματα για την τελειοποίησή της μεθόδου.
Όμως, καθηγητές του ΕΜΠ καταγγέλλουν ότι πρόκειται για μελέτη «βαφτισμένη» σε
έρευνα. Ακόμα, ενώ σύμφωνα με το νόμο, τα δημόσια έργα εκτελούνται κατόπιν
διαγωνισμού, επειδή το ΣΠΑΑ είναι κατοχυρωμένη ευρεσιτεχνία, ο κ. Γούδας
επικαλέστηκε εφαρμογή άλλου νόμου που διέπει τις ευρεσιτεχνίες ­ και έτσι
έγιναν απευθείας αναθέσεις.

Αποτέλεσμα: Εκτός από το Πολυτεχνείο, ξεσηκώθηκαν οι ιδιώτες μελετητές, που
κατήγγειλαν καταστρατήγηση των νόμων και αθέμιτο ανταγωνισμό, το ΤΕΕ ­ ο
πρόεδρος του οποίου, κ. Κ. Λιάσκας, έκανε τις ίδιες διαπιστώσεις ­ αλλά και η
Διεύθυνση Λιμενικών Εργων του ΥΠΕΧΩΔΕ. Ο διευθυντής της κ. Δ. Μαρκόπουλος, σε
δύο έγγραφά του, το ’96 και το ’97, αναφέρει ότι με την πρακτική της
ευρεσιτεχνίας, «… υπερφαλαγγίζονται όλες οι θεσπισμένες διατάξεις ελληνικής
και κοινοτικής νομοθεσίας…» και «… αποτελεί πρόβλημα, καθ’ όσον στο ίδιο
κράτος τα δημόσια έργα μπορούν να κατασκευαστούν με δύο τρόπους…».

ΑΜΦΙΣΒΗΤΕΙΤΑΙ

Υπάρχει, όμως, και η ουσία: Ο κ. Γούδας ­ και πολλοί δήμαρχοι από την εμπειρία
της εφαρμογής του ΣΠΑΑ ­ δηλώνουν ότι αποδεικνύεται σωτήριο, στοιχίζει
λιγότερο και εγκαθίσταται γρηγορότερα από άλλα. Όμως, η αποτελεσματικότητά του
αμφισβητείται εντονότατα και από ακτομηχανικούς, μεταξύ των οποίων ο καθηγητής
του Πολυτεχνείου κ. Δ. Μουτζούρης, και από τη Διεύθυνση Λιμενικών Έργων του
ΥΠΕΧΩΔΕ. Σε ένα από τα προαναφερθέντα έγγραφα, σημειώνεται ότι οι θέσεις μιας
μελέτης του κ. Γούδα «είναι αβάσιμες και ατεκμηρίωτες, καθ’ όσον σε πολλά
σημεία ξεφεύγουν από τις βασικές αρχές ακτομηχανικής και θαλάσσιας
υδραυλικής». Μόνο που η ίδια υπηρεσία είχε παλαιότερα εγκρίνει… έξι
αντίστοιχες κατασκευές, απαντά ο κ. Γούδας!

ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

Στο μεταξύ, το ΣΠΑΑ έχει χάσει ένα «Άλφα» και έγινε… Ανώνυμη Εταιρεία (ΣΠΑ
Ελλάς Τεχνική Α.Ε.) που καλεί με διαφημιστικά φυλλάδια κάθε ενδιαφερόμενο να
της απευθυνθεί. Στο φυλλάδιο, μάλιστα, ο κ. Γούδας εμφανίζεται να συμμετέχει
στη ΣΠΑ και να κάνει μελέτη υλοποίησης-κατασκευής. «Πρόκειται περί λάθους!»,
λέει ο ίδιος. «Έχω πουλήσει την πατέντα στην εταιρεία αλλά δεν συμμετέχω,
καθώς είμαι καθηγητής πλήρους απασχόλησης». Μήπως θα έπρεπε να γίνει κάποιος
επίσημος έλεγχος, ώστε να αποκαλυφθεί τι φαινόμενο έχουμε εδώ;

ΣΕ ΕΝΟΡΚΗ Διοικητική Εξέταση, καθηγητής του Πολυτεχνείου (σ.σ.: τα στοιχεία
του στη διάθεση των «ΝΕΩΝ») κατηγορείται για «χρήση ξένης πνευματικής
ιδιοκτησίας χωρίς αναφορά στις πηγές», ότι δηλαδή χρησιμοποίησε έργα
συναδέλφων του ως δικά του. Ευτυχώς που δεν… εισέπραξε και συγγραφικά τέλη,
όπως ο ίδιος είπε για να δικαιολογηθεί!

Του αποδίδονται επίσης πράξεις που «ικανοποιούν μερικώς μόνο το αίσθημα
ακαδημαϊκής δεοντολογίας», έλλειψη «ακαδημαϊκής ευαισθησίας που θα αναμενόταν
από έναν διδάσκοντα», συμπεράσματα που αποδέχεται και το πρυτανικό συμβούλιο
του Πολυτεχνείου

Και τι επιπτώσεις πιστεύετε ότι είχε ο κύριος καθηγητής;

Με έγγραφο που υπέγραψε ο πρώην πρύτανης του ΕΜΠ κ. Ν. Μαρκάτος στις 25
Αυγούστου 1997 ­ 5 ημέρες πριν από τη λήξη της θητείας του ­ ενώ διαπιστώνει,
επί λέξει, όσα προαναφέρθηκαν, καταλήγει:

«Ύστερα από αυτά, η διοίκηση εκφράζει την έντονη δυσαρέσκειά της για την
αντιακαδημαϊκή σας πράξη, αλλά με δεδομένη την εκ των πραγμάτων εξέλιξη του
θέματος, αποφάσισε να κλείσει την υπόθεση θέτοντάς την στο αρχείο»!

ΕΙΝΑΙ καλό να φέρνει ένας καθηγητής χρήματα από ερευνητικά προγράμματα στο
Πανεπιστήμιό του. Αν, πάντως, η εκπόνηση προηγμένων ερευνών ­ ιδιαίτερα της
Ευρωπαϊκής Ένωσης ­ είναι ο βασικός προσανατολισμός και ο καθηγητής κάνει
πολλά μαζεμένα, λογικό είναι ότι δεν μένει πολύς χρόνος για διδασκαλία,
διοικητικά, επίβλεψη διδακτόρων, διόρθωση γραπτών, δημοσιεύσεις κ.λπ. Λάθος!
Πολλοί καθηγητές έχουν ταλέντο που ξεπερνά τον… Ναπολέοντα.

Δεν ήταν μόνον εκείνος, που μπορούσε να ασχολείται με δεκάδες πράγματα
ταυτόχρονα. Ενδεικτικά, κοιτάξαμε τα ερευνητικά προγράμματα και την επίβλεψη
διδακτόρων στο Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών του Πολυτεχνείου. Οχι όμως τυχαία,
αφού είναι δραστήριο ­ εξ αντικειμένου ­ ερευνητικό τμήμα.

Υπάρχουν λοιπόν καθηγητές, που εκτός των ερευνητικών και διδακτικών τους
καθηκόντων, επιβλέπουν από 20 υποψήφιους διδάκτορες, τη στιγμή που σε άλλα ΑΕΙ
(π.χ. ΑΣΟΕ) ­ και σε πολλά Πανεπιστήμια στο εξωτερικό ­ έχει θεσπιστεί κανόνας
να μην επιβλέπει κανείς πάνω από 5, ώστε και ουσιαστική επίβλεψη να γίνεται
και να μην αναπτύσσονται μεγάλες «ομάδες» με σχέσεις εξάρτησης. Για
παράδειγμα, δύο καθηγητές επιβλέπουν τους περισσότερους διδάκτορες (από 23!)
και ακολουθούν ακόμα τέσσερις με 18-21 ο καθένας! Πάλι ενδεικτικά, είδαμε και
τα ερευνητικά προγράμματα που χειρίστηκε ο πρώτος εξ αυτών από το 1995.

Μετρήσαμε κάπου 20, τα περισσότερα της Ε.Ε., συνολικού ύψους περίπου 5 εκ. ECU
(κάπου 1,5 δισ. δρχ.). Ταυτόχρονα, οι ίδιοι καθηγητές πρέπει να διδάσκουν, να
ελέγχουν, να διορθώνουν και να κατευθύνουν τους φοιτητές τους, να δημοσιεύουν,
κ.ο.κ. Πώς τα καταφέρνουν; Μα, όπως ο Ναπολέοντας!