Ν.Δ.: Αναζητεί ταυτότητα σε 4 ταμπλό

Τετάρτη βράδυ στη Βουλή, η Νέα Δημοκρατία έχει προκαλέσει μια ονομαστική
ψηφοφορία για το συνταξιοδοτικό νομοσχέδιο και οι βουλευτές περιμένουν στο
εντευκτήριο την έναρξη της ψηφοφορίας.

Ο ΣΤΕΦΑΝΟΣ Μάνος βρίσκεται σε μια παρέα βουλευτών της Ν.Δ. και δημοσιογράφων,
αλλά είναι δύσθυμος. Δέχεται αδιαμαρτύρητα τα πειράγματα των πρώην συναδέλφων
του, όπως και των δημοσιογράφων. Αρνείται σταθερά να μιλήσει πολιτικά και
ιδιαίτερα για τη διαγραφή του. Αφηγείται όμως ότι ύστερα από μια συνέντευξη
που έδωσε στο ραδιόφωνο, μία ψηφοφόρος του, τηλεφώνησε στο Πολιτικό του
Γραφείο και ρώτησε «αν ο κύριος Μάνος αντιμετωπίζει κάποιο οικογενειακό
πρόβλημα». Διέγνωσε από τον τόνο της φωνής του ότι είχε πρόβλημα. Και όντως ο
πρώην υπουργός έχει πρόβλημα, μόνο που δεν είναι, όπως ο ίδιος βεβαιώνει,
οικογενειακό, αλλά πολιτικό.

Μετά και τη διαγραφή του, λίγα είναι εκείνα που τον συνδέουν πια με τη Νέα
Δημοκρατία. Υποστηρικτής τού νεοφιλελεύθερου μοντέλου στην οικονομία, ο
Στέφανος Μάνος νιώθει απελπιστικά… μόνος ­ «δεν είμαι Μάνος, είμαι μόνος»
δηλώνει χαριτολογώντας ο ίδιος ­, καθώς όσο καιρό βρισκόταν υπό την σκέπη της
Νέας Δημοκρατίας μπορούσε αυτές τις απόψεις να τις καλύπτει υπό την κομματική
ομπρέλα. Τώρα είναι υποχρεωμένος να υπερασπίζεται κάθε θέση μόνος, εντελώς
μόνος, δεδομένου ότι ο έτερος υποστηρικτής τού νεοφιλελευθερισμού Ανδρέας
Ανδριανόπουλος έχει επιλέξει να ζει στο Λονδίνο. Και το χειρότερο, λοξοκοιτά
προς το ΠΑΣΟΚ ­ άσχετα αν το ΠΑΣΟΚ απορρίπτει, επί του παρόντος, κάθε ιδέα προσέγγισης…

«ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ»

Το πολιτικό αδιέξοδο του Στέφανου Μάνου είναι ίσως το σοβαρότερο εξ όσων
αντιμετωπίζουν οι άλλοι πέντε διαγραφέντες από τη Νέα Δημοκρατία, γιατί η δική
του περίπτωση έχει και ιδεολογικό υπόστρωμα. Για ένα κόμμα όπως η Ν.Δ., που
θεωρείται από πολλούς «συνασπισμός» ή «ομοσπονδία» κομμάτων, περιπτώσεις όπως
αυτές του Στέφανου Μάνου, δεν είναι μοναδικές. Επιχειρώντας κανείς ένα
οδοιπορικό στο χώρο της συντηρητικής παράταξης, έχει να καταγράψει τέσσερις
μεγάλες υπο-ομάδες στελεχών, η κάθε μία από τις οποίες αντιπροσωπεύει ένα
ιδεολογικοπολιτικό ρεύμα. Τα ρεύματα αυτά δεν είναι θεωρητικά αλλά υπαρκτά και
έχουν προβολές στο εκλογικό σώμα.

Για πολλούς, όπως δηλώνει ο Ευάγγελος Μεϊμαράκης, «αυτή είναι και η δύναμη της
παράταξης. Ότι δηλαδή μπορεί και συσπειρώνει διαφορετικές αντιλήψεις και
διαφορετικά πολιτικά ρεύματα, στον κεντρικό κορμό που είναι η μεγάλη
φιλελεύθερη δημοκρατική παράταξη». Κατά τον κ. Μεϊμαράκη, «η διαφορετικότητα
της Ν.Δ. έγκειται στο γεγονός ότι αυτό που αλλάζει είναι ο τρόπος διαχείρισης
ενός θέματος. Επί της ουσίας όμως όλοι συμφωνούν». Αναφέρει ως παράδειγμα τα
εθνικά θέματα και υποστηρίζει ότι «με ελάχιστες εξαιρέσεις το κόμμα έχει σαφή
θέση για τα ελληνοτουρκικά. Εκεί που ενδεχομένως θα υπάρξει διαφοροποίηση
είναι στο αν μια ελληνοτουρκική κρίση πρέπει να αντιμετωπισθεί στα πλαίσια της
Ευρωπαϊκής Ένωσης ή να ζητηθεί η παρέμβαση του αμερικανικού παράγοντα».

ΤΑ ΕΘΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

Τα εθνικά θέματα φέρνει ως παράδειγμα ο Γιώργος Βουλγαράκης για να σημειώσει
ότι «οι αντιλήψεις μας είναι διαφορετικές σε πολλά πράγματα. Θα υπενθυμίσω ότι
στην κρίση των Ιμίων, ο τότε πρόεδρος Μ. Έβερτ και οι ανήκοντες στην
σκληροπυρηνική πτέρυγα της παράταξης ήταν υπέρ της δυναμικής αντιμετώπισης της
κατάστασης που μπορεί να οδηγούσε σε πόλεμο. Εγώ, και πολλοί άλλοι, που
θεωρητικά ανήκουμε στην φιλελεύθερη δημοκρατική παράταξη, ήμασταν υπέρ της
λύσης του προβλήματος με διπλωματικές διαδικασίες».

Για άλλους όμως, όπως ένας πρώην υπουργός, που δεν θέλει να μιλήσει επωνύμως
«η διαφορετικότητα είναι και η μεγάλη αδυναμία της Νέας Δημοκρατίας. Γιατί το
κόμμα πολυδιασπάται και από την πολυδιάσπαση αυτή δημιουργείται σύγχυση στο
εκλογικό σώμα και τους οπαδούς μας». Ο ίδιος, που εντάσσει τον εαυτό του στην
κατηγορία των στελεχών που κινούνται στο χώρο της Κεντροδεξιάς, υποστηρίζει
ότι «προσωπικά έχω λίγα πράγματα να πω με τον κύριο Ανδρεουλάκο ή τον κύριο
Παπαδόγγονα. Εγώ ας πούμε δεν θα πάω ποτέ στο μνημόσυνο στου Μακρυγιάννη. Αλλά
βρίσκω να συμφωνώ σε πολλά πράγματα με τον Γιώργο Πασχαλίδη. Από το ΠΑΣΟΚ
όμως, ενώ μπορώ να κουβεντιάσω με τον Παντελή Οικονόμου δεν θα μπορούσα να
κάνω το ίδιο με τον κ. Βερυβάκη ή με τον κ. Γικόνογλου».

ΘΟΛΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Οι απόψεις τών κ.κ. Μεϊμαράκη και Βουλγαράκη, που θεωρούνται από τους
ανερχόμενους αστέρες της Νέας Δημοκρατίας, όπως και του πρώην υπουργού έχουν
την αυτονόητη σημασία τους, γιατί καταγράφουν ακριβώς αυτό: ότι το θολό
ιδεολογικό πλαίσιο της Ν.Δ. έχει την αντανάκλασή του στην πολιτική που
εφαρμόζει το κόμμα ακόμα και σε ζητήματα μείζονος πολιτικής σημασίας για τη χώρα.

Στο θέμα της τροπολογίας για τις ΔΕΚΟ, που οδήγησε στη διαγραφή των έξι
στελεχών, όλοι θεωρούν ότι «η θέση του κόμματος ήταν η θέση που εξέφρασε ο
Γιώργος Σουφλιάς». Το επισημαίνει με έμφαση και ο Νίκος Κάκκαλος, που
θεωρητικά ανήκε στο χώρο της παραδοσιακής Δεξιάς, αλλά έφθασε στο σημείο να
κινηθεί απειλητικά κατά του Θ. Κασσίμη, όταν ο τελευταίος αποδοκίμασε τον
Γιώργο Σουφλιά που έλεγε στη Βουλή, εκείνο το μοιραίο βράδυ, ότι «η κυβέρνηση
Σημίτη αντιγράφει την πολιτική τής Ν.Δ. στον τομέα των ιδιωτικοποιήσεων».

«Διαγραφήκαμε για μια θέση της Νέας Δημοκρατίας», είναι η θέση του κ.
Κάκκαλου, ο οποίος πλέον στηρίζει ανοιχτά τον Γιώργο Σουφλιά.

Ο Λαρισαίος πολιτικός, που έχει μια ευρύτερη αποδοχή στο πολιτικό σκηνικό της
χώρας, είναι από τις περιπτώσεις εκείνες που θεωρητικά βρίσκονται πολύ πιο
κοντά στο κέντρο ­ και το ΠΑΣΟΚ ­ από οποιονδήποτε συνάδελφό του από το χώρο
της συντηρητικής παράταξης. Είναι μια ιστορία που έχει ξεκινήσει από παλιά,
κορυφώθηκε την περίοδο της οικουμενικής κυβέρνησης Ζολώτα, όταν ο Γ. Σουφλιάς
ήταν στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας με τον Γιώργο Γεννηματά, και δεν είναι
μυστικό να αναφέρει κανείς ότι τον συμπαθεί και ο Κώστας Σημίτης.

Υπέρ της λελογισμένης εφαρμογής των ιδιωτικοποιήσεων στο χώρο των δημοσίων
επιχειρήσεων ο Γ. Σουφλιάς είναι επίσης οπαδός ­ έστω και υπό όρους ­ της
πολιτικής της σκληρής δραχμής. Πιστεύει ότι στην προσπάθεια για τη διάσωση των
ΔΕΚΟ οφείλουν να συνεισφέρουν και οι εργαζόμενοι με θυσίες ορισμένων
«κεκτημένων». Και θεωρεί ότι ο στόχος της σύγκλισης της ελληνικής οικονομίας
με τους όρους που έχει θέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση για την ένταξη στην ΟΝΕ, είναι
μονόδρομος. Διερωτάται κανείς σε τι διαφωνεί με την πολιτική της κυβέρνησης
Σημίτη. «Για την πολιτική, όχι. Στην τακτική και την στρατηγική που ακολουθεί
η κυβέρνηση, εντοπίζονται οι διαφωνίες του», τον «καρφώνει» ένας από τους
νομιμόφρονες στην ηγεσία του κόμματος βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας.

ΑΝΟΙΧΤΕΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΙΣ

Η αντιπαράθεση διαφορετικών πολιτικών αντιλήψεων, που καμιά φορά έπαιρνε και
το χαρακτήρα ανοιχτής σύγκρουσης, δεν είναι κάτι καινούργιο για το κόμμα που
εκφράζει τη συντηρητική παράταξη. Υπάρχει το ιστορικό δεδομένο της διεύρυνσης
που επιχείρησε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής προς το Κέντρο, από το 1974 έως το
1980 που διετέλεσε αρχηγός του κόμματος. Η ένταξη στο κόμμα προσωπικοτήτων από
το χώρο του παραδοσιακού Κέντρου, όπως ο Κ. Μητσοτάκης, ο Αθ. Κανελλόπουλος, ο
Μ. Παπακωνσταντίνου, ο Ι. Πεσμαζόγλου, η Β. Τσουδερού, ήρθε να ισοσκελίσει τη
δραστηριότητα στελεχών που ευθέως αμφισβητούσαν είτε τη μορφή του πολιτεύματος
(φιλοβασιλικοί – Αγγ. Πνευματικός, Ιππ. Σαββούρας, αρχικά, Γ. Τζιτζικώστας,
Αλ. Παπαδόγγονας, Αθ. Δαβάκης, Π. Ψωμιάδης, Π. Φουντουκίδου κ.ά.,
μεταγενέστερα) είτε το ίδιο το δημοκρατικό πολίτευμα (Φρ. Τσαγκάρης, Κ.
Ζαχαράκης κ.ά).

Η ισχυρή προσωπικότητα όμως του Κων. Καραμανλή είχε ως αποτέλεσμα όλες αυτές
οι εν πολλοίς αντίθετες τάσεις να συγκλίνουν γύρω του χωρίς να δημιουργούν
σοβαρά προβλήματα στο κόμμα και την κυβέρνηση. Οι φυγόκεντρες τάσεις που
αναπτύχθηκαν μετά την εδραίωση του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία (αποχώρηση Κ.
Στεφανόπουλου και 11 βουλευτών μετά την ήττα του 1985, και εν συνεχεία
αποχώρηση των Ι. Μπούτου και Δ. Λιβανού), εξαφανίσθηκαν λίγο πριν από το 1989,
όταν η προοπτική τής εξουσίας συσπείρωσε όλες τις δυνάμεις της συντηρητικής
παράταξης γύρω από τον Κ. Μητσοτάκη.

ΟΙ ΑΣΚΟΙ ΤΟΥ ΑΙΟΛΟΥ

Η άνοδος στην εξουσία υπό τον Κ. Μητσοτάκη περιόρισε σημαντικά και τις
προσωπικές φιλοδοξίες των στελεχών, αλλά η ήττα στις εκλογές του 1993 άνοιξε
τους ασκούς του Αιόλου. Ισχυρά πρόσωπα διεκδίκησαν πρώτους ρόλους και η
διεκδίκηση αυτή έφερε το κόμμα πολλές φορές αντιμέτωπο με την κρίση. Έβερτ,
Σουφλιάς, Μάνος, Βαρβιτσιώτης διεκδίκησαν την ηγεσία του κόμματος, υπό την
υψηλή εποπτεία του Κ. Μητσοτάκη, ενώ την ίδια ώρα ο Α. Σαμαράς ήταν ήδη
αρχηγός στην Πολιτική Άνοιξη, και πίσω ακολουθούσαν ο Κ. Καραμανλής, η Ντ.
Μπακογιάννη, ο Πρ. Παυλόπουλος. Οι συγκρούσεις είχαν κυρίως αντικείμενο τους
ρόλους και όχι τις πολιτικές. Αυτός ο χαρακτήρας της σύγκρουσης σημάδεψε και
το περσινό συνέδριο του κόμματος που ανέδειξε πρόεδρο τον Κ. Καραμανλή.

Ο νέος πρόεδρος θεωρητικά μοιάζει με σχοινοβάτη. Καλείται να ισορροπήσει
ανάμεσα στις αλληλοσυγκρουόμενες τάσεις και να επιπλεύσει εκεί όπου οι
συγκρούσεις παίρνουν το χαρακτήρα ανοιχτής αντιπαράθεσης. Ο θείος του τα
κατάφερε, γιατί ήταν ο Καραμανλής. Ο ανιψιός, θα κριθεί…

Στ. Μάνος – Α. Ανδριανόπουλος

Πρόκειται για το κομμάτι εκείνο της δεξιάς που έχει σημείο αναφοράς την
απελευθέρωση της οικονομίας από κάθε δεσμό που τη δένει με το κράτος.

Απορρίπτουν κάθε είδους κρατική παρέμβαση, ακόμη και στο επίπεδο των
οργανισμών κοινής ωφέλειας, και υποστηρίζουν ότι τα οφέλη για το κοινωνικό
σύνολο θα είναι πολλαπλάσια αν το κράτος κρατηθεί μακριά από τη διαχείριση των
ΔΕΚΟ, λόγω του ανταγωνισμού που θα αναπτυχθεί.

Εκφραστές αυτής της πολιτικής είναι ο Α. Ανδριανόπουλος και ο Στέφανος Μάνος,
και οι δύο εκτός Νέας Δημοκρατίας σήμερα.

Το αποτέλεσμα είναι η τάση να βρίσκεται σε φθίνουσα πορεία και να μην
υποστηρίζεται σήμερα ανοικτά από κανένα στέλεχος.

Κ. Καραμανλής – Ντ. Μπακογιάννη – Γ. Σουφλιάς – Πρ. Παυλόπουλος

Είναι η μορφή που πήρε η παράταξη επί Κων. Μητσοτάκη, τότε δηλαδή που
αντικατέστησε τον πυρσό στο σήμα της παράταξης με το ουράνιο τόξο. Σημεία
αναφοράς των διαφορών της με τις προηγούμενες μορφές της δεξιάς είναι οι
θέσεις της στην οικονομία και τα εθνικά θέματα.

Στην οικονομία είναι υπέρ των ιδιωτικοποιήσεων με μέτρο, υπέρ όμως της
κατάργησης των «κεκτημένων» του συνδικαλιστικού κινήματος και, εφ’ όσον αυτό
απαιτείται, υπέρ και της σκληρής οικονομικής πολιτικής.

Γ. Βουλγαράκης – Β. Μεϊμαράκης – Μ. Κεφαλογιάννης

Θεωρεί μονόδρομο την ένταξη της Ελλάδας στο ενιαίο οικονομικό νομισματικό
σύστημα. Στα εθνικά θέματα η τάση αυτή πιστεύει ότι τα προβλήματα με την
Τουρκία πρέπει να επιλυθούν με διάλογο. Αυθεντικός εκφραστής της κεντροδεξιάς
πολιτικής θα μπορούσε να θεωρηθεί ο Γιώργος Σουφλιάς.

Αντίθετα, ο Κ. Μητσοτάκης είχε περισσότερο νεοφιλελεύθερες απόψεις, για τον
λόγο αυτό άλλωστε ενστερνίσθηκε πολλές φορές ως πρωθυπουργός τις απόψεις των
Στ. Μάνου και Α. Ανδριανόπουλου. Αντικειμενικά στην τάση αυτή εντάσσονται
στελέχη όπως η Ντ. Μπακογιάννη, ο Πρ. Παυλόπουλος, ο Γ. Βουλγαράκης, ο Β.
Μεϊμαράκης, ο Μ. Κεφαλογιάννης και φυσικά ο Κ. Καραμανλής.

Απ. Ανδρεουλάκος – Γ. Τζιτζικώστας – Αθ. Δαβάκης – Αλ. Παπαδόγγονας – Π. Ψωμιάδης

Την εκφράζει το τρίπτυχο «πατρίς-θρησκεία-οικογένεια» και η εμμονή σε αξίες
που στήριξε η συντηρητική παράταξη εδώ και δεκαετίες.

Πιστεύουν ότι «αυτοί οικοδόμησαν τη σύγχρονη Ελλάδα» και αναφέρονται κυρίως
στην προδικτατορική ΕΡΕ και τον προδικτατορικό Κων. Καραμανλή (για τον
Καραμανλή της Μεταπολίτευσης δεν έχουν και τόσο καλή άποψη ­ τον βρήκαν
αλλαγμένο). Χρησιμοποιούν συχνά όρους όπως «χρυσή οκταετία Καραμανλή» για να
περιγράψουν ιστορικά πού κινούνται. Έχουν όμως και μεταξύ τους διαφορές.

Π. Φουντουκίδου – Π. Καμμένος – Γ. Γιακουμάτος – Γ. Καρατζαφέρης

Οι Γ. Τζιτζικώστας, Αθ. Δαβάκης, Αλ. Παπαδόγγονας, Π. Ψωμιάδης, Π.
Φουντουκίδου είναι γνωστών φιλοβασιλικών τάσεων. Όχι όμως ο Π. Καμμένος και ο
Γ. Γιακουμάτος που, αντιθέτως, διατηρούν στενούς δεσμούς με τις
(παρα)θρησκευτικές οργανώσεις.

Όσο για τον Γ. Καρατζαφέρη, αυτός θεωρεί ότι «μία είναι η δεξιά» (μαζί και η
ακροδεξιά), ενώ ο Απ. Ανδρεουλάκος έχει την υποδομή (ιδεολογικοπολιτική) να
ηγηθεί ολόκληρης της τάσης.

Μ. Έβερτ – Α. Σαμαράς

Είναι ό,τι εξέφρασε πολιτικά ο Μιλτιάδης Έβερτ ως επικεφαλής της παράταξης για
τριάμισι χρόνια. Η λαϊκή δεξιά, που διαφέρει από την «παραδοσιακή» στο ότι
αποδέχεται πλήρως και χωρίς αποκλίσεις τη λειτουργία του δημοκρατικού
πολιτεύματος της χώρας, φιλοδόξησε να εμφανισθεί ως η αποκλειστική κληρονόμος
του πατριάρχη της παράταξης Κων. Καραμανλή. Η «λαϊκή δεξιά» έχει συγκεκριμένες
θέσεις για τα εθνικά και τα οικονομικά θέματα. Στα εθνικά ­ τουλάχιστον σε
επίπεδο διακηρύξεων ­ είναι υπέρ της δυναμικής αντιμετώπισης όλων των
προβλημάτων: ενδεικτική η θέση Έβερτ για τα Ίμια, αλλά και για το αλβανικό.
Και προηγούμενα, επί κυβέρνησης Μητσοτάκη, για το Σκοπιανό. Στην οικονομία
υποστηρίζει την ισχυρή παρουσία του κράτους ως μέσο ελέγχου του κοινωνικού και
του πολιτικού συστήματος. Ιδεολογικά, στην ίδια κατηγορία ανήκει και ο Αντώνης Σαμαράς.