Φορολογικός οδηγός Νάρκες τα δώδεκα τεκμήρια

Μεγάλη προσοχή χρειάζεται με τα τεκμήρια, καθώς η Εφορία έχει στήσει 12
παγίδες για να πιάσει τους φορολογούμενος εκείνους που ξοδεύουν περισσότερα
απ’ όσα κερδίζουν ή που αγοράζουν περιουσιακά στοιχεία μεγαλύτερης αξίας από
τα εισοδήματα που δηλώνουν.

Από τις παγίδες αυτές οι 6 λέγονται «τεκμήρια διαβίωσης», ενώ οι υπόλοιπες 6
«τεκμήρια απόκτησης περιουσιακών στοιχείων». Τα τελευταία αυτά είναι τα
«δόκανα» πίσω από τα οποία καραδοκεί το πόθεν έσχες.

Τα τεκμήρια διαβίωσης είναι δαπάνες που το υπουργείο Οικονομικών θεωρεί ότι
γίνονται όταν απασχολούνται οικιακοί βοηθοί, δάσκαλοι, οδηγοί, κηπουροί ή όταν
έχει νοικιασθεί εξοχική κατοικία ή όταν υπάρχουν αυτοκίνητα, μοτοσυκλέτες,
σκάφη αναψυχής ή ακόμη και αεροπλάνα ή ανεμόπτερα.

Με διάφορα δικά του κριτήρια το υπουργείο έχει προκαθορίσει ότι αν υπάρχουν
ένα ή περισσότερα του ενός τεκμήρια, τότε απ’ αυτά καθορίζεται ένα
συγκεκριμένο εισόδημα.

Έτσι, λοιπόν, αν προκύψει ότι το ύψος των τεκμηρίων είναι μεγαλύτερο από το
εισόδημα που θα δηλωθεί, τότε η Εφορία θα υπολογίσει τον φόρο με βάση αυτές
τις τεκμαρτές δαπάνες και όχι με βάση το εισόδημα που θα αναγράφεται στη
φορολογική δήλωση.

Αυτό σημαίνει, δηλαδή, ότι σε μια τέτοια περίπτωση θα πληρωθεί περισσότερος
φόρος. Γι’ αυτό χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.

Ας δούμε, λοιπόν, ποια είναι αυτά τα 6 τεκμήρια διαβίωσης και πώς υπολογίζονται:

1 Ενοίκιο δευτερεύουσας κατοικίας: Πρόκειται για το ετήσιο
καταβαλλόμενο ή τεκμαρτό ενοίκιο για δευτερεύουσα κατοικία, εφόσον αυτή είναι
μεγαλύτερη από 100 τ.μ. Το ποσό αυτό πολλαπλασιάζεται επί 2 για να υπολογισθεί
το ύψος του τεκμηρίου. Το μέτρο εφαρμόζεται και στην περίπτωση που η σύζυγος ή
τα πρόσωπα που συνοικούν και βαρύνουν τον φορολογούμενο έχουν στην κατοχή ή
στην κυριότητά τους σπίτια συνολικής επιφάνειας πάνω από 100 τ.μ. Δεν
λαμβάνονται υπόψη τα σπίτια με επιφάνεια μέχρι 100 τ.μ. που βρίσκονται σε
πόλεις μικρότερες των 5.000 κατοίκων και αποκτήθηκαν με κληρονομιά, προίκα ή
γονική παροχή. Η εξαίρεση, όμως, δεν ισχύει για τις τουριστικές περιοχές.

2 Ι.Χ. αυτοκίνητο: Το ύψος του τεκμηρίου αυτού καθορίζεται με βάση τους
φορολογήσιμους ίππους και ξεκινάει από 1.650.000 δρχ. και φθάνει στα
38.500.000 δρχ. Το ύψος του τεκμηρίου μειώνεται κατά 15% όταν το αυτοκίνητο
είναι μεταξύ 5 και 10 ετών, 25% από 10 μέχρι 15 ετών, 40% για πάνω από 15
χρόνια, για όσα έχουν αγοραστεί από τον ΟΔΔΥ, για εκείνα που τα κατέχει πάνω
από 10 χρόνια φορολογούμενος που είναι πάνω από 60 ετών και έχει εισοδήματα
αποκλειστικά από συντάξεις ή και από ιδιοκατοίκηση κύριας και δευτερεύουσας
κατοικίας και για τα αναπηρικά.

3 Μοτοσυκλέτα: Το τεκμήριο αυτό είναι 1.000.000 δρχ. για τη μοτοσυκλέτα
των 500 κ.ε. και προσαυξάνεται κατά 200.000 δρχ. ανά 100 κ.ε.

4Αμοιβές οικιακών βοηθών, δασκάλων, οδηγών και λοιπού προσωπικού: Το
ετήσιο ποσό που καταβάλλεται πολλαπλασιάζεται επί 2 για να βρεθεί το ύψος του
τεκμαρτού. Το τεκμήριο αυτό δεν λαμβάνεται υπόψη για έναν οικιακό βοηθό,
εφόσον ο ίδιος ο φορολογούμενος ή πρόσωπο που συνοικεί μαζί του παρουσιάζει
αναπηρία 67% και πάνω.

5 Σκάφη αναψυχής: Για τα μηχανοκίνητα σκάφη ανοιχτού τύπου που έχουν
μήκος μέχρι 3 μέτρα το τεκμήριο είναι 440.000 δρχ. Το ποσό αυτό προσαυξάνεται
κατά 220.000 δρχ. για κάθε επιπλέον μέτρο.

Ειδικά για τα ιστιοφόρα ή μηχανοκίνητα ή μεικτά σκάφη με χώρο ενδιαίτησης, το
τεκμήριο προσδιορίζεται με βάση το μήκος. Αρχίζει από τα 3.600.000 δρχ. και
φθάνει στα 77.600.000 δρχ. Το τεκμήριο μειώνεται κατά 10% όταν έχουν περάσει 5
έως 10 χρόνια από την ημέρα που νηολογήθηκαν και 20% αν πέρασαν περισσότερα
από 10 χρόνια.

Στην περίπτωση που απασχολείται μόνιμο πλήρωμα, τότε στα ποσά του πίνακα
προστίθενται και οι ετήσιες αμοιβές του πληρώματος, πολλαπλασιαζόμενες επί 2.

6 Αεροσκάφη: Όταν έχουν κινητήρα κοινό, εσωτερικής καύσης και
στροβιλοελικοφόρο, το τεκμήριο είναι 11.000.000 δρχ. για τους πρώτους 150
ίππους και προσαυξάνεται κατά 90.000 δρχ. για κάθε επιπλέον ίππο. Τα ίδια
ισχύουν και για τα ελικόπτερα.

Αν το αεροσκάφος είναι αεριοπροωθούμενο (jet), τότε το τεκμήριο είναι 32.000
δρχ. για κάθε λίμπρα ώθησης.

Για τα ανεμόπτερα η τεκμαρτή δαπάνη ορίστηκε σε 2.200.000 δρχ.

Αν τώρα υπάρχουν περισσότερα από δύο τεκμήρια διαβίωσης, τότε το συνολικό ποσό
προσαυξάνεται κατά 10% για κάθε πρόσθετο τεκμήριο.

Στην περίπτωση που ο φορολογούμενος δεν συμφωνεί με τις ταρίφες αυτές του
υπουργείου, μπορεί να τις αμφισβητήσει. Πρέπει, όμως, να αποδείξει ο ίδιος ότι
οι πραγματικές δαπάνες είναι μικρότερες από αυτές που καθορίζονται με τα τεκμήρια.

Αυτό μπορούν να το κάνουν όσοι: υπηρετούν τη στρατιωτική τους θητεία, είναι
φυλακισμένοι, νοσηλεύονται σε νοσοκομείο ή κλινική, έχουν δικαίωμα ατελούς
εισαγωγής αυτοκινήτου, είναι άνεργοι, συγκατοικούν με συγγενείς πρώτου βαθμού,
είναι ορφανοί και απέκτησαν αυτοκίνητο με κληρονομιά.

Τέλος, κάθε φορολογούμενος μπορεί να προσκομίσει στοιχεία ότι από γεγονότα
ανώτερης βίας πραγματοποίησε μικρότερες δαπάνες από την τεκμαρτή.

Ας δούμε τώρα τα άλλα 6 τεκμήρια που συνδέονται με την αγορά περιουσιακών
στοιχείων ή αντικειμένων αξίας άνω του 1.000.000 δρχ. και υπόκεινται στον
έλεγχο του πόθεν έσχες.

Αν, δηλαδή, το ποσό της δαπάνης για αγορά δεν καλύπτεται από τα δηλωθέντα
εισοδήματα, τότε θα πρέπει να δικαιολογηθεί. Αν αυτό δεν γίνει εφικτό, τότε τα
χρήματα που πληρώθηκαν γι’ αυτές τις μεγάλες αγορές θα προστεθούν στα
εισοδήματα που θα δηλώσετε.

Τα τεκμήρια, λοιπόν, που «καίνε», είναι:

1 Η αγορά αυτοκινήτων, δίτροχων ή τρίτροχων οχημάτων, σκαφών αναψυχής,
αεροσκαφών και άλλων κινητών πραγμάτων αξίας, πάνω από 1.000.000 δρχ.

2 Η αγορά επιχειρήσεων, καθώς και η σύσταση ή αύξηση του κεφαλαίου
επιχειρήσεων που λειτουργούν με οποιαδήποτε μορφή, πλην της ανώνυμης εταιρείας.

3 Η αγορά ή χρονομεριστική ή χρηματοδοτική μίσθωση ακινήτων, η ανέγερση
οικοδομών, καθώς και η κατασκευή δεξαμενής κολύμβησης. Εξαιρείται η αγορά ή
ανέγερση πρώτης κατοικίας έως 120 τ.μ. Αν είναι μεγαλύτερη από το
προαναφερόμενο εμβαδόν, τότε λαμβάνεται υπόψη μόνο η επιπλέον επιφάνεια. Για
παράδειγμα, για αγορά πρώτης κατοικίας 180 τετραγωνικών μέτρων το τεκμήριο θα
υπολογιστεί για τα υπόλοιπα 60 τ.μ.

4 Τα δάνεια που χορηγούν σε εταιρείες οι φορολογούμενοι που μετέχουν σ’
αυτές, καθώς και οι διευκολύνσεις που δίνονται στις ατομικές επιχειρήσεις και
σε εταιρείες που μετέχουν ως εταίροι.

5Οι δωρεές και οι χορηγίες χρηματικών ποσών που ξεπερνούν τις 100.000
δρχ. Εξαιρούνται οι δωρεές προς το Δημόσιο, τους δήμους και τις κοινότητες και
τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα, τα κρατικά και δημοτικά νοσηλευτικά ιδρύματα
και νοσοκομεία, καθώς και τα προνοιακά ιδρύματα.

6 Τα τοκοχρεολύσια που πληρώθηκαν για οποιαδήποτε δάνεια και για
χρεώσεις από πιστωτικές κάρτες.

Τα τεκμήρια και η δήλωση

Όλα αυτά τα τεκμήρια, και τα 12, που έχουν μπει στη ζωή μας, βρίσκονται στην
τελευταία σελίδα (4η) της φορολογικής δήλωσης, στον πίνακα 13 που φέρει τον
τίτλο Προσδιορισμός Ετήσιας Τεκμαρτής Δαπάνης.

Θα αρχίσετε τη συμπλήρωσή του γράφοντας το ποσό που πληρώσατε το 1997 για την
εξοχική κατοικία που μείνατε ή, αν δεν είναι δική σας, τι θα πληρώνατε, δηλαδή
τι γλιτώσατε (τεκμαρτό μίσθωμα), εφόσον το σπίτι έχει επιφάνεια μεγαλύτερη από
100 τ.μ. Αν είναι μικρότερο, δεν γράφετε τίποτα, γιατί μέχρι τα 100 τ.μ.
υπάρχει απαλλαγή.

Επίσης, δεν θα γράψετε τίποτα αν η δευτερεύουσα κατοικία που έχετε είναι μέχρι
100 τ.μ. και βρίσκεται σε χωριό ή πόλη με πληθυσμό κάτω των 5.000 κατοίκων και
εφόσον την αποκτήσατε από κληρονομιά, προίκα ή γονική παροχή, εκτός και αν η
περιοχή είναι χαρακτηρισμένη ως τουριστικός τόπος (κωδικός αριθμός δήλωσης 707-708).

Στη συνέχεια, θα γράψετε την τεκμαρτή δαπάνη που προκύπτει για το αυτοκίνητο ή
τα αυτοκίνητα που έχετε, με βάση τον σχετικό πίνακα που παραθέτουμε,
συμπληρώνοντας και όλα τα στοιχεία που ζητάει η Εφορία.

Η παλαιότητα του αυτοκινήτου

Προσέξτε, όμως, μη χάσετε την έκπτωση που ισχύει, ανάλογα με την παλαιότητα
του αυτοκινήτου σας.

Αν το αυτοκίνητο είναι 5 έως 10 ετών, τότε έχετε έκπτωση 15%, από 10 έως 15
ετών η έκπτωση είναι 25% και για τα παλαιότερα των 15 ετών η έκπτωση αυξάνεται
σε 40%.

Όλες αυτές τις πληροφορίες θα τις βρείτε στον πίνακα που δίνει την ετήσια
τεκμαρτή δαπάνη, με βάση τους φορολογήσιμους ίππους και τα έτη κυκλοφορίας
(κωδικός αριθμός δήλωσης 709-710).

Λίγο πιο κάτω, στον πίνακα 13 της δήλωσης, υπάρχει χώρος για να γράψετε την
τεκμαρτή δαπάνη για τη μοτοσυκλέτα σας. Αν είναι μέχρι 500 κ.ε., θα βάλετε
1.000.000 δρχ. Αν έχει μεγαλύτερο κυβισμό, θα προσθέτετε 200.000 για κάθε
επιπλέον 100 κ.ε., πάνω βέβαια από τα 500 κ.ε., ενώ για την έκπτωση λόγω
παλαιότητας ισχύει ακριβώς ό,τι και για τα αυτοκίνητα (κωδικός αριθμός δήλωσης 711-712).

Αν έχετε σκάφος αναψυχής, πρέπει επίσης να γράψετε το συνολικό ποσό της
ετήσιας τεκμαρτής δαπάνης.

Αν το σκάφος είναι ανοικτού τύπου μέχρι 3 μέτρα (ταχύπλοο ή όχι, δεν έχει
σημασία) γράψτε στον ειδικό χώρο της δήλωσης (τελευταία σελίδα) 440.000 δρχ.
Αν είναι μεγαλύτερο από 3 μέτρα, προσθέστε 220.000 για κάθε επιπλέον μέτρο.

Αν έχετε τζετ σκι, γράψτε 440.000 δρχ.

Αν το σκάφος είναι ιστιοφόρο ή μηχανοκίνητο ή μεικτό και έχει χώρους
ενδιαίτησης, βρείτε την τεκμαρτή σας δαπάνη στον σχετικό πίνακα και γράψτε την
στον αντίστοιχο χώρο της δήλωσης (κωδικός αριθμός δήλωσης 713-714).

Επίσης, πρέπει αμέσως πιο κάτω να γράψετε το ποσό της αμοιβής του πληρώματος,
εφόσον είναι μόνιμο (κωδικός αριθμός δήλωσης 731-732).

Λίγο πιο κάτω πρέπει να γράψετε το συνολικό ποσό της ετήσιας τεκμαρτής δαπάνης
αν έχετε αεροσκάφος, ελικόπτερο ή ανεμόπτερο. Αν το αεροσκάφος έχει κινητήρα
κοινό, εσωτερικής καύσης και στροβιλοελικοφόρο ή έχετε ελικόπτερο, γράψτε
11.000.000 δρχ. για τους πρώτους 150 ίππους και προσθέστε 90.000 δρχ. για κάθε
ίππο πάνω από τους 150 του κινητήρα σας. Αν το αεροσκάφος σας είναι
αεριοπροωθούμεννο (jet), γράψτε 32.000 δρχ. για κάθε λίμπρα ώθησης. Αν έχετε
ανεμόπτερο, γράψτε 2.200.000 δρχ. Υπάρχει μείωση λόγω παλαιότητας όπως για τα
αυτοκίνητα (κωδικός αριθμός δήλωσης 715-716).

Ακόμη πιο κάτω υπάρχει χώρος για να γράψετε τη συνολική ετήσια δαπάνη που
καταβάλατε το 1997 για τις οικιακές βοηθούς, τους οδηγούς, δασκάλους,
κηπουρούς κ.λπ. (κωδικός αριθμός δήλωσης 717-718).

Θα πρέπει να επισυνάψετε και αναλυτική κατάσταση με τα στοιχεία των προσώπων
αυτών (όνομα, αριθμό φορολογικού μητρώου ή ταυτότητας, το είδος των υπηρεσιών
που σας παρέχουν και την ετήσια αμοιβή για κάθε ένα από αυτά χωριστά).

Αν απασχολείτε ένα μόνο οικιακό βοηθό δεν θα γράψετε τίποτα στη δήλωση, ούτε
θα επισυνάψετε ανάλυση, εφόσον εσείς ή πρόσωπο που συνοικεί μαζί σας
παρουσιάζει αναπηρία 67% και πάνω.

Ακόμη πιο κάτω (στην τελευταία σελίδα της δήλωσης) θα γράψετε τις δαπάνες που
κάνατε για να αγοράσετε αυτοκίνητο, μοτοσυκλέτα, σκάφος αναψυχής, αεροσκάφος
και οποιοδήποτε κινητό πράγμα που άξιζε πάνω από 1.000.000 δρχ. (κωδικοί
αριθμοί δήλωσης 719 έως 724).

Επίσης, θα γράψετε και τα χρήματα που δώσατε για κάποια επιχείρηση που
αγοράσατε ή μερίδια ή χρεόγραφα.

Εξαιρούνται τα ομόλογα και έντοκα γραμμάτια του Δημοσίου και οι μετοχές που
είναι στο Χρηματιστήριο και τα αμοιβαία κεφάλαια (κωδικοί αριθμοί δήλωσης 733-734).

Απαραίτητα πρέπει στη συνέχεια να γράψετε και το ποσό που δώσατε για το
ακίνητο που αγοράσατε το 1997 ή για την ανέγερση οικοδομής ή για την κατασκευή
δεξαμενής κολύμβησης ή για τα δάνεια που δώσατε σε εταιρεία που μετέχετε
(κωδικοί αριθμοί δήλωσης 735-740).

Αν το ακίνητο που αγοράσατε είναι πρώτη σας κατοικία και η επιφάνειά της δεν
υπερβαίνει τα 120 τ.μ., τότε δεν υποχρεούσθε να το γράψετε. Αν η πρώτη
κατοικία που αγοράσατε είναι μεγαλύτερη από 120 τ.μ., γράψτε το ποσό που
αντιστοιχεί στα τ.μ. πάνω από τα 120. Γενικά, στο τίμημα των ακινήτων
προστίθεται ο φόρος μεταβίβασης, τα συμβολαιογραφικά και όλα τα σχετικά έξοδα.

Για τα αυτοκίνητα, τα ακίνητα και τα αντικείμενα μεγάλης αξίας που αγοράσατε
με δόσεις, θα γράψετε τα ποσά που αντιστοιχούν στις δόσεις που δώσατε το 1997.

Για όλες, πάντως, τις αγορές (ακίνητα, αυτοκίνητα, σκάφη, αντικείμενα,
επιχειρήσεις κ.λπ.) πρέπει να επισυνάψετε αναλυτικές καταστάσεις με όλα τα
στοιχεία, αριθμούς συμβολαίων κ.λπ.

Αν κάνατε δωρεές ή χορηγίες πάνω από 100.000 δρχ., πρέπει να γράψετε τα ποσά
και να επισυνάψετε και καταστάσεις με αναλυτικά στοιχεία (δωρολήπτες κ.λπ.)
στους κωδικούς αριθμούς της δήλωσης 725-726.

Εξαιρούνται οι δωρεές και χορηγίες που κάνατε προς το Δημόσιο, δήμους,
κοινότητες, ΑΕΙ, νοσηλευτικά ιδρύματα και νοσοκομεία (κρατικά ή δημοτικά),
καθώς και τα προνοιακά ιδρύματα.

Ακόμα πρέπει να γράψετε τις δόσεις και τους τόκους που πληρώσατε το 1997 για
δάνεια που έχετε πάρει.

Αν τα δάνεια ήταν για πρώτη κατοικία, θα γράψετε μόνο τους τόκους για το τμήμα
της δαπάνης που αναλογεί στα 120 τ.μ. Για το εμβαδόν πέρα από τα 120 τ.μ. θα
γράψετε ολόκληρο το ποσό (δόσεις και τόκους).

Αν χρησιμοποιήσατε τις κάρτες σας το 1997, γράψτε τους τόκους και τις δόσεις
που πληρώσατε (κωδικοί αριθμοί δήλωσης 727 έως 730). Να ξέρετε ότι αν η Εφορία
διαπιστώσει πως οι τεκμαρτές δαπάνες είναι κατά 20% και πλέον μεγαλύτερες από
τα εισοδήματα που θα δηλώσετε, τότε θα υπολογίσει τον φόρο με βάση τις δαπάνες.