Φορολογικός οδηγός Η… ενδεκάδα νίκης των αφορολογήτων

Η πρώτη σελίδα της φορολογικής δήλωσης και ιδίως ο πίνακας 4 έχει το
μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τους φορολογούμενους και χρειάζεται προσοχή. Στον
πίνακα αυτό και στους κωδικούς 051 έως 090 ο φορολογούμενος θα αναγράψει τα
αφορολόγητα ποσά. Εκεί κρύβονται τα κλειδιά για να γλιτώσετε φόρους. Πρόκειται
για δαπάνες που πραγματοποιήθηκαν στη διάρκεια του 1997 και τις οποίες η
Εφορία αναγνωρίζει ως αφορολόγητα ποσά.

Το ποσό του φόρου που εξοικονομείται προσδιορίζεται βασικά από δύο παράγοντες.
Ο ένας είναι το ύψος των συνολικών αφορολόγητων ποσών και ο άλλος το ύψος του
εισοδήματος, αφού από αυτό εξαρτάται ο συντελεστής με τον οποίο γίνονται οι υπολογισμοί.

Για παράδειγμα, αν τα συνολικά αφορολόγητα ποσά είναι 500.000 δρχ. και το
δηλωθέν εισόδημα 2.500.000 δρχ., τότε από τα αφορολόγητα προκύπτει 25.000 δρχ.
λιγότερος φόρος. Στην περίπτωση που το εισόδημα είναι 3.500.000, το κέρδος σε
φόρους από το ίδιο ποσό αφορολόγητων ανέρχεται στις 75.000 δρχ. Για εισόδημα
6.000.000 δρχ. το κέρδος φθάνει τις 150.000 δρχ., ενώ με 8.500.000 το κέρδος
είναι 200.000 δρχ.. Για εισόδημα πάνω από 16.355.000 αντιστοιχούν λιγότεροι
φόροι 225.000 δρχ.

Το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνει ένας φορολογούμενος για να επωφεληθεί από
τα αφορολόγητα είναι να τα γράψει στους αντίστοιχους κωδικούς. Δηλαδή τα
ιατρικά έξοδα στο 051 (για τον ίδιο) ή στο 052 (της συζύγου), τους τόκους των
στεγαστικών δανείων αντιστοίχως στο 063 και 064 κ.ά. Το δεύτερο πράγμα που
χρειάζεται για να γίνουν δεκτά από την Εφορία τα αφορολόγητα ποσά είναι μαζί
με τη φορολογική δήλωση να συνυποβληθούν οι αναγκαίες αποδείξεις.

Οι δαπάνες για το ενοίκιο του σπιτιού του φορολογούμενου και του παιδιού του
που σπουδάζει, οι ασφάλειες ζωής, τα φροντιστήρια, τα έξοδα για ιατρική και
νοσοκομειακή περίθαλψη, καθώς και οι εισφορές στα ασφαλιστικά ταμεία, οι
χορηγίες και οι δωρεές, οι τόκοι στεγαστικών δανείων, οι αμοιβές δικηγόρων και
τα χρέη προς το Δημόσιο για φόρο κληρονομιάς, δωρεάς και γονικής παροχής
ανήκουν στην κατηγορία των αφορολόγητων ποσών.

Αναλυτικά για κάθε περίπτωση η νομοθεσία προβλέπει:

1) Το ενοίκιο του σπιτιού: Λαμβάνεται υπόψη το 30% του ετήσιου
ενοικίου, εφόσον αυτό δεν ξεπερνάει το 15% του εισοδήματος που δηλώθηκε με την
αρχική εμπρόθεσμη δήλωση. Το μεγαλύτερο αφορολόγητο ποσό είναι 240.000 δρχ.,
πράγμα που σημαίνει ότι το ανώτερο ετήσιο ενοίκιο που υπολογίζει η Εφορία
είναι 800.000 δρχ. Για να κερδίσει ο φορολογούμενος τη μείωση θα πρέπει να
αναγράψει στη φορολογική του δήλωση και συγκεκριμένα στο κάτω μέρος της πρώτης
σελίδας τον αριθμό του φορολογικού μητρώου ή τον αριθμό ταυτότητας του
ιδιοκτήτη του σπιτιού και ασφαλώς το ποσό του ενοικίου. Θα πρέπει να
συνυποβληθεί απόδειξη καταβολής του ενοικίου ή μία υπεύθυνη δήλωση του νόμου
1599/1986 στην οποία θα αναγράφονται το ποσό του ενοικίου και τα στοιχεία του
ιδιοκτήτη του σπιτιού. Τη δαπάνη για το ενοίκιο τη γράφετε στους κωδικούς 811
ή 813 αν οι αποδείξεις είναι στο όνομα του ίδιου του φορολογούμενου και στους
812 ή 814 αν είναι στο όνομα της συζύγου του.

2) Το ενοίκιο του σπιτιού του παιδιού που σπουδάζει: Το αφορολόγητο
ποσό είναι ίσο με το 30% του ενοικίου, το οποίο όμως δεν μπορεί να ξεπεράσει
το 10% του εισοδήματος που δηλώθηκε με την αρχική εμπρόθεσμη δήλωση. Επίσης,
το αφορολόγητο ποσό δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερο από 120.000 δρχ., δηλαδή το
ανώτερο ποσό του ετήσιου ενοικίου που η Εφορία λαμβάνει υπόψη είναι 400.000
δρχ. Συνυποβάλλονται οι ίδιες αποδείξεις με εκείνες της προηγούμενης
περίπτωσης. Τα ποσά αναγράφονται στους κωδικούς 815 έως 818 της πρώτης σελίδας
του εντύπου της φορολογικής δήλωσης.

3) Ασφάλειες ζωής: Τα ποσά για ασφάλιστρα που αφορούν ασφαλίσεις ζωής ή
θανάτου, προσωπικών ατυχημάτων φθάνουν μέχρι 200.000 δρχ. Υπενθυμίζεται ότι τα
ασφάλιστρα δεν είναι δυνατόν να ξεπερνούν το 4% του δηλούμενου εισοδήματος. Η
μείωση του φόρου την οποία ωφελείται ο φορολογούμενος δεν μπορεί να είναι
μεγαλύτερη από ποσοστό 15% επί του ποσού της δαπάνης που αναγνωρίζεται για
έκπτωση από το εισόδημα. Θα πρέπει με τη φορολογική δήλωση να συνυποβληθούν
και οι αποδείξεις των ασφαλίστρων. Η αναγραφή γίνεται στον κωδικό 073, όταν
αφορά τον φορολογούμενο και 074 όταν πρόκειται για ασφάλεια της συζύγου.

4) Τα φροντιστήρια: Αφορολόγητο ποσό είναι το 40% της δαπάνης που έγινε
για φροντιστήρια ή κατ’ οίκον ιδιαίτερα μαθήματα οποιασδήποτε αναγνωρισμένης
εκπαιδευτικής βαθμίδας ή ξένων γλωσσών για κάθε παιδί ή τον ίδιο τον
φορολογούμενο. Το υψηλότερο ποσό που εκπίπτει είναι 150.000 δρχ. για κάθε
πρόσωπο. Θα πρέπει να συνυποβληθούν οι αποδείξεις. Οι κωδικοί στους οποίους
γράφονται τα ποσά είναι 079 έως 090.

5) Εισφορές στα ασφαλιστικά ταμεία: Πρόκειται για το συνολικό ποσό των
εισφορών που καταβάλλονται από τον φορολογούμενο σε ταμεία ασφάλισής του,
εφόσον η καταβολή είναι υποχρεωτική από τον νόμο, καθώς και το ποσό των
εισφορών που καταβλήθηκαν σε περιπτώσεις προαιρετικής ασφάλισης σε Ταμεία που
έχουν συσταθεί με νόμο. Για να γίνουν δεκτές οι δαπάνες, είναι απαραίτητο να
υποβληθούν τα αποδεικτικά έγγραφα από τα Ταμεία. Οι κωδικοί είναι 053 και 054.

6) Ιατρική και νοσοκομειακή περίθαλψη: Τα έξοδα που γίνονται για
ιατρική και νοσοκομειακή περίθαλψη τόσο από τον ίδιο τον φορολογούμενο όσο και
για τα μέλη της οικογενείας του. Λαμβάνονται υπόψη οι δαπάνες για ιατρικές
επισκέψεις και εξετάσεις, τα έξοδα νοσηλείας σε νοσοκομεία και κλινικές, η
φαρμακευτική, περίθαλψη σε νοσοκομείο ή κλινική, τα χρήματα που καταβλήθηκαν
σε νοσοκόμους, η δαπάνη για την αντικατάσταση μελών του σώματος, το 50% του
ποσού που δόθηκε σε επιχειρήσεις περίθαλψης ηλικιωμένων. Πρέπει να
συνυποβληθούν και τα αποδεικτικά στοιχεία των δαπανών αυτών. Οι δαπάνες αυτές
αναγράφονται στους κωδικούς 051, 052.

7) Δωρεές και χορηγίες: Διακρίνονται σε δύο κατηγορίες. Στην πρώτη
υπάγονται οι δωρεές ακινήτων και χρηματικών ποσών προς το Δημόσιο, τους δήμους
και τις κοινότητες, τους ιερούς ναούς, τα μοναστήρια του Αγίου Όρους, τα
πανεπιστήμια, τα νοσοκομεία, που αποτελούν Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου
και επιχορηγούνται από τον κρατικό προϋπολογισμό, καθώς και το Ταμείο
Αρχαιολογικών Πόρων. Επίσης, στην κατηγορία αυτή υπάγονται τα ιατρικά
μηχανήματα και τα ασθενοφόρα που δωρίζονται σε νοσηλευτικά ιδρύματα και
νοσοκομεία που επιχορηγούνται από τον κρατικό προϋπολογισμό.

Οι δωρεές χρηματικών ποσών και οι χορηγίες σε συλλόγους, ιδρύματα με
κοινωφελείς σκοπούς και σωματεία αθλητικά και πολιτιστικά υπάγονται στη
δεύτερη κατηγορία. Το ποσό που λαμβάνεται υπόψη από την Εφορία δεν μπορεί να
είναι μεγαλύτερο από το 15% του εισοδήματος που θα αναγράψετε στη φορολογική
σας δήλωση, όταν πρόκειται για χορηγία σε πολιτιστικά σωματεία. Επίσης, όταν
το ποσό της δωρεάς ξεπερνάει τις 80.000 δρχ. ετησίως θα πρέπει να έχει
κατατεθεί στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων ή σε τράπεζα.

Για να θεωρηθούν έγκυρες οι δωρεές προς τα αθλητικά σωματεία, ο φορολογούμενος
είναι υποχρεωμένος να συνυποβάλει τα πρωτότυπα του παραστατικού κατάθεσης του
ποσού της δωρεάς, το αντίγραφο του πρακτικού του διοικητικού συμβουλίου περί
αποδοχής της δωρεάς, θεωρημένο από τον προϊστάμενο του γραφείου φυσικής αγωγής
του νομού της έδρας του σωματείου, το αντίγραφο της σελίδας του βιβλίου
ταμείου του σωματείου όπου έχει καταχωρηθεί το ποσό της δωρεάς θεωρημένο από
τον προϊστάμενο του γραφείου φυσικής αγωγής. Επισημαίνεται ότι το γραμμάτιο
είσπραξης της τράπεζας που θα εκδίδεται πρέπει να αναφέρει τα στοιχεία του
δωρητή ή χορηγού και του δωρεοδόχου, το ποσό, την ημερομηνία κατάθεσης, καθώς
και την υπογραφή του δωρητή ή του χορηγού.

Αν ο φορολογούμενος θέλει οι δωρεές χρηματικών ποσών ή χορηγίες (προς το
Δημόσιο, δήμους, συλλόγους, σωματεία κ.λπ.) να αφαιρεθούν από το εισόδημά του,
εφόσον υπερβαίνουν αθροιστικά για κάθε δωρεοδόχο τις 100.000 δρχ. ετησίως,
πρέπει να παρακρατηθεί ο φόρος με συντελεστή 20% στο πάνω από τις 100.000 δρχ.
ποσό της δωρεάς ή χορηγίας που καταβλήθηκε από τις 18/2/1997 και μετά να τον
αποδώσετε στο Δημόσιο Ταμείο.

Τις δωρεές ακινήτων σε Δημόσιο, ναούς, μοναστήρια κ.λπ. τις αναγράφετε στους
κωδικούς 057 ή 058, τις δωρεές χρημάτων στο Δημόσιο, ΝΠΔΔ, κοινωφελή ΝΠΙΔ τις
γράφετε στους κωδικούς 059 ή 060, ενώ τις χορηγίες προς μη κερδοσκοπικές
πολιτιστικές οργανώσεις στους κωδικούς 061 ή 062.

8) Τόκοι δανείων: Αφορολόγητα ποσά είναι επίσης ο τόκοι των δανείων που
χορηγούνται από τράπεζες, το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, το Ταχυδρομικό
Ταμιευτήριο για την απόκτηση πρώτης κατοικίας, καθώς και οι τόκοι τω δανείων
για αναστήλωση, επισκευή, συντήρηση ή εξωραϊσμό διατηρητέων κτισμάτων, καθώς
και κτισμάτων που βρίσκονται σε περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί παραδοσιακοί
οικισμοί ή παραδοσιακά τμήματα πόλεων. Τα ποσά αναγράφονται στους κωδικούς 063
ή 064.

9) Χρέη προς το Δημόσιο από φόρο κληρονομιάς, δωρεάς και γονικής
παροχής: Το συνολικό ποσό των τόκων που αφαιρούνται δεν μπορεί να είναι
μεγαλύτερο από το 25% του εισοδήματος που δηλώνεται στην Εφορία με την αρχική
εμπρόθεσμη δήλωσή σας στους κωδικούς 065 ή 066.

10) Αγορά και εγκατάσταση οικιακών συσκευών χρήσης φυσικού αερίου:
Εκπίπτει το 75% του ποσού που καταβάλατε για αγορά και εγκατάσταση οικιακών
συσκευών ή συστημάτων χρήσης φυσικού αερίου ή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας
(π.χ. ηλιακή). Η δαπάνη αυτή γράφεται στους κωδικούς 055 ή 056.

11) Οικογενειακές δαπάνες για αγορά αγαθών και υπηρεσίες: Αφαιρείται
από το εισόδημα το 30% των οικογενειακών δαπανών και μέχρι 300.000 δρχ. και
για τους δύο συζύγους. Το ποσό της δαπάνης γράφεται στον κωδικό 075.

ΠΡΟΣΟΧΗ στα δικαιολογητικά που θα πρέπει να συνυποβάλετε με τη φορολογική σας
δήλωση. Η παράλειψη να εσωκλείσετε κάποιο έγγραφο που η Εφορία θεωρεί
απαραίτητο, μπορεί να σας κοστίσει επιπλέον φορολογική επιβάρυνση.

Ξεκινώντας από τις βεβαιώσεις, θα πρέπει να γνωρίζετε ότι, σύμφωνα με απόφαση
του υπουργού Οικονομικών, είναι απαραίτητο κατά περίπτωση η φορολογική δήλωση
να συνοδεύεται από τις εξής αποδείξεις:

Βεβαίωση για έσοδα από μερίσματα, τόκους, κινητές αξίες, μερίσματα
συνεταιρισμών, αμοιβές από ελευθέρια επαγγέλματα, το ποσό της διατροφής που
επιδικάστηκε ή συμφωνήθηκε συμβολαιογραφικά και η οποία εκδίδεται από τον
σύζυγο που είναι υποχρεωμένος να καταβάλει τη διατροφή, τους φόρους που έχουν
παρακρατηθεί, τα κέρδη των εταιρειών, κοινωνιών, κοινοπραξιών ή των ΕΠΕ.

Οι αποδείξεις είναι ανάλογες της εκάστοτε δαπάνης και ειδικότερα:

­ Ιατρικές δαπάνες: Διπλότυπη απόδειξη η οποία εκδίδεται από τον γιατρό. Για
τη νοσηλεία σε κλινική χρειάζεται η διπλότυπη απόδειξη από την οποία να
προκύπτει το ποσό που πληρώθηκε για τη νοσηλεία καθώς και βεβαίωση του
διευθυντή της κλινικής για τον χρόνο νοσηλείας του ασθενούς και αναλυτικά το
είδος και το ποσό των εξόδων αυτών. Οι ίδιες αποδείξεις απαιτούνται και όταν η
νοσηλεία έγινε σε δημόσιο νοσοκομείο.

Για τα έξοδα του νοσοκόμου απαιτείται βεβαίωση του γιατρού με την οποία να
βεβαιώνεται η νόσος από την οποία πάσχει ο ασθενής, η διάρκειά της και η
ανάγκη απασχόλησης νοσοκόμου, καθώς και απόδειξη είσπραξης της αμοιβής από τον νοσοκόμο.

Όταν πρόκειται για την περίθαλψη ανάπηρων παιδιών, τότε απαιτούνται διπλότυπη
απόδειξη είσπραξης, βεβαίωση του διευθυντή της σχολής ή του θεραπευτηρίου από
την οποία προκύπτει ότι το παιδί πάσχει από ανίατο νόσημα ή είναι τυφλό ή
κωφάλαλο ή έχει διανοητική καθυστέρηση, καθώς και ο χρόνος περίθαλψης. Επίσης
θα πρέπει να συνυποβληθούν τα στοιχεία από τα οποία θα αποδεικνύεται ότι τα
τέκνα είναι άγαμα ή διαζευγμένα και το ετήσιο φορολογούμενο και απαλλασσόμενο
εισόδημά τους δεν υπερβαίνει τις 600.000 δρχ.

Για τα έξοδα σε επιχείρηση περίθαλψης ηλικιωμένων απαιτείται διπλότυπη
απόδειξη είσπραξης και βεβαίωση του διευθυντή ή του νόμιμου εκπροσώπου της
επιχείρησης για τον ακριβή χρόνο της περίθαλψης.

Αν η νοσηλεία έγινε στο εξωτερικό, τότε οι αποδείξεις των γιατρών και των
νοσοκομείων θα πρέπει να είναι θεωρημένες από το προξενείο και μεταφρασμένες.

­ Δίδακτρα: Απαιτείται απόδειξη παροχής υπηρεσιών για το ποσό της αμοιβής.

­ Ενοίκιο: Αποδείξεις που εκδίδονται από τον ιδιοκτήτη του σπιτιού, στις
οποίες αναγράφεται το ακριβές ποσό που καταβάλατε.

­ Ασφάλεια ζωής: Απόδειξη είσπραξης του ποσού των ασφαλίστρων από την
ασφαλιστική εταιρεία.

­ Ασφαλιστικές εισφορές: Απόδειξη του ασφαλιστικού φορέα από την οποία να
προκύπτει το ποσό των ασφαλιστικών εισφορών που η καταβολή τους είναι
υποχρεωτική από τον νόμο, καθώς και το ποσό που πληρώθηκε.

­ Τόκοι δανείων: Απόδειξη από την τράπεζα ή το Ταμείο Παρακαταθηκών και
Δανείων για το ποσό των τόκων που πληρώθηκαν. Επίσης θα πρέπει να αναφέρεται
ότι πρόκειται για δάνειο για την απόκτηση πρώτης κατοικίας.

­ Δωρεές: Αν δωρίσατε ακίνητο, πρέπει να συνυποβάλετε αντίγραφο του συμβολαίου
δωρεάς και πιστοποιητικό μεταγραφής του ακινήτου. Για ιατρικά μηχανήματα και
ασθενοφόρα απαιτείται βεβαίωση του δωρεοδόχου ότι έγινε αποδεκτή η δωρεά,
αντίγραφο του πρωτοκόλλου παράδοσης – παραλαβής. Για χρηματικά ποσά χρειάζεται
να συνυποβληθεί διπλότυπη απόδειξη ή γραμμάτιο είσπραξης που εκδίδεται από τον
δωρεοδόχο και βεβαίωση ή αντίγραφο πράξης από την οποία να προκύπτει η αποδοχή
της δωρεάς και η καταχώρηση του ποσού αυτής στα επίσημα βιβλία του δωρεοδόχου.
Αν τα χρήματα της δωρεάς έχουν κατατεθεί στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων
ή σε τράπεζα, εκτός των προαναφερόμενων εγγράφων απαιτείται και το γραμμάτιο
είσπραξης της τράπεζας ή του Ταμείου.

­ Για φοιτητές: Βεβαίωση της αναγνωρισμένης Σχολής του εσωτερικού ή του
εξωτερικού ότι τα παιδιά που έχουν ηλικία έως 25 ετών σπουδάζουν σε αυτή.