Χάνονται οι υδροβιότοποι

Παραμονεύουν κίνδυνοι. Λόγω της κρατικής αδιαφορίας υπάρχει κίνδυνος να προκληθούν καταστροφές στους υδροβιότοπους της Ελλάδας και της Πορτογαλίας

Η Ευρώπη κινδυνεύει να χάσει μεγάλο μέρος της άγριας ζωής και των μοναδικών
τοπίων της αν συνεχίσει να σέβεται το περιβάλλον μόνο στα λόγια και να
περιφρονεί, όποτε είναι βολικό, τους δικούς της περιβαλλοντικούς νόμους.

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ Επιτροπή των Βρυξελλών γνωρίζει το πρόβλημα και προσφεύγει όλο και
περισσότερο στα δικαστήρια για να αναγκάσει τα 15 μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης
να υπακούουν στους κανονισμούς που τα ίδια θέσπισαν. «Δεν υπάρχει λόγος να
προωθούμε φιλόδοξα νομοθετήματα αν ο κόσμος δεν συμμορφώνεται προς αυτά»,
δήλωσε προς το πρακτορείο Ρώυτερ ανώτερος αξιωματούχος της Επιτροπής. Σύμφωνα
μάλιστα με πηγές προσκείμενες στην Επιτροπή, η αρμόδια για το περιβάλλον
επίτροπος της Ε.Ε. Ριτ Μπιέρεγκαρντ θέλει να προχωρήσει ακόμη περισσότερο και
να κόψει τη χρηματοδότηση μεγάλων προγραμμάτων υποδομής, όπως δρόμων,
φραγμάτων και γεφυρών, τα οποία καταστρέφουν το περιβάλλον.

Στο μεταξύ, όμως, είδη φυτών και ζώων που αντιμετωπίζουν κίνδυνο εξαφάνισης
πεθαίνουν με ρυθμό τετραπλάσιο από τον συνήθη, ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Ομάδα
Εργασίας για τη Βιοποικιλότητα (EWGBD), μια επιστημονική «δεξαμενή σκέψης» που
δημιούργησε η Επιτροπή.

Ένα από τα χειρότερα προβλήματα, σύμφωνα με τον Λόρενς Ρόουζ της βρετανικής
Βασιλικής Εταιρείας για την Προστασία των Πουλιών (RSPB), είναι ότι δεν
γίνεται έλεγχος στα 33 δισεκατομμύρια δολάρια που δαπανώνται κάθε χρόνο για
προγράμματα που χρηματοδοτούνται από τα Διαρθρωτικά Ταμεία.

ΔΕΣΜΕΥΤΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ

Σε ένα συμβιβασμό με το Ευρωκοινοβούλιο, οι κυβερνήσεις της Ε.Ε. συμφώνησαν
ότι πριν εγκριθούν προγράμματα κόστους άνω των 16,5 εκατομμυρίων δολαρίων θα
πρέπει να ελέγχονται για τις περιβαλλοντικές συνέπειές τους ­ ή να
τροποποιούνται αν η βλάβη που προβλέπεται να επιφέρουν είναι πολύ μεγάλη.
Ωστόσο αυτός ο μη δεσμευτικός κώδικας συμπεριφοράς δεν γίνεται πάντα σεβαστός,
επισημαίνει ο Τόνι Λονγκ του Παγκοσμίου Ταμείου για τη Φύση. Σύμφωνα με τον
Λόρενς Ρόουζ του RSPB, σε ορισμένες χώρες της Ε.Ε., ιδιαίτερα στην Πορτογαλία
και την Ελλάδα, εξαιρετικά βλαπτικά προγράμματα αφήνονται να προχωρήσουν χωρίς
καμιά αλλαγή ή η κυβέρνηση επιβάλλει στους εργολάβους δεσμεύσεις υπέρ του
περιβάλλοντος, οι οποίες στη συνέχεια λησμονούνται. Για παράδειγμα, οι
Βρυξέλλες και η πορτογαλική κυβέρνηση ενέκριναν σχέδια για την ανέγερση μιας
νέας γέφυρας πάνω από τον ποταμό Τάγο, κοντά στη Λισαβώνα. Ωστόσο ουδείς
εμποδίζει τους κατασκευαστές να ρίχνουν μπάζα στην εκβολή του ποταμού, η οποία
υποτίθεται πως είναι προστατευόμενη περιοχή.

ΜΕΓΑΛΗ ΑΠΕΙΛΗ

Η εξαφάνιση μιας τέτοιας περιοχής δεν συνιστά μείζον ζήτημα, αλλά το σωρευτικό
αποτέλεσμα μπορεί να αποβεί καταστροφικό: «Σχεδόν όλοι οι μεγάλοι υδροβιότοποι
ανάμεσα στη Μάγχη και το Μαρόκο κατά μήκος της διαδρομής που ακολουθούν τα
πουλιά στη δυτική ακτή απειλούνται», λέει ο Ρόουζ. Το αποτέλεσμα είναι να
λιγοστεύουν διαρκώς οι τόποι που είναι κατάλληλοι για να βρουν ανάπαυση και
τροφή τα αποδημητικά πουλιά της Ευρώπης, τα οποία ταξιδεύουν κάθε χρόνο από τη
Σκανδιναβία στη Βόρεια Αφρική. Έτσι πολλά πουλιά πεθαίνουν από εξάντληση πριν
φθάσουν στον προορισμό τους και ορισμένα είδη κινδυνεύουν με πλήρη εξαφάνιση.

Ο κατατεμαχισμός και εν τέλει η απώλεια της φυσικής κατοικίας τους είναι τα
βασικά αίτια της εξαφάνισης από την Ευρώπη σπάνιων ειδών όπως η καφετιά
αρκούδα, η φώκια Μονάχους-Μονάχους και ο Μεγάλος Αγριόγαλος, τονίζουν οι
επιστήμονες της EWGBD. Με στόχο την προστασία των πιο ευαίσθητων φυσικών χώρων
και ειδών, οι κυβερνήσεις της Ε.Ε. ενέκριναν δύο νόμους ­ την Κατευθυντήρια
Οδηγία για τα Άγρια Πουλιά, το 1981, και την Κατευθυντήρια Οδηγία για το
Φυσικό Περιβάλλον Ζώων και Φυτών, το 1995 ­ με στόχο να δημιουργηθεί ένα
συνεχές δίκτυο προστατευόμενων περιοχών από τον Αρκτικό Κύκλο έως τη Λεκάνη
της Μεσογείου. Ωστόσο μέχρι σήμερα οι περισσότερες κυβερνήσεις ελάχιστα έχουν
κάνει για να εφαρμόσουν τα σχέδια αυτά.

«ΔΕΚΑΕΠΤΑ χρόνια αφού τέθηκε σε ισχύ η Ντιρεκτίβα για τα Άγρια Πτηνά,
εξακολουθούμε να περιμένουμε από τις κυβερνήσεις να προσδιορίσουν τις
προστατευόμενες ζώνες», λέει ο αξιωματούχος της Επιτροπής Μπερνάρ Ντελπές.
Ένας λόγος για την κατάσταση αυτή είναι η αντίδραση των αγροτών σε ορισμένες
χώρες, ιδιαίτερα στη Φινλανδία και τη Γαλλία, οι οποίοι πιστεύουν ότι οι
κανονισμοί για την εκτίμηση της περιβαλλοντικής επίδρασης των αναπτυξιακών
προγραμμάτων θα σημάνει πάγωμα όλων των ανθρώπινων δραστηριοτήτων στις
προστατευόμενες περιοχές. Οι αξιωματούχοι της Επιτροπής το αρνούνται
κατηγορηματικά: «Οι ντιρεκτίβες δεν εμποδίζουν την ανάπτυξη, επιδιώκουν απλώς
μια βιώσιμη ανάπτυξη», τονίζει ο Μπερνάρ Ντελπές.

Ο Ντελπές υποστηρίζει ότι, παρά τις δυσκολίες, η περιβαλλοντική μονάδα της
Επιτροπής δεν έχει χάσει κάθε ελπίδα για να πρασινίσει την Ένωση. Το μήνυμα
ότι «βιώσιμη ανάπτυξη» δεν σημαίνει «μη ανάπτυξη» περνάει σταδιακά και οι
κυβερνήσεις αρχίζουν να επιταχύνουν τον καθορισμό προστατευόμενων περιοχών.
«Υπάρχει μια εξέλιξη. Ακόμη και οι αγρότες, που συνήθως δεν τους άρεσε να τους
λένε ότι είναι οι φύλακες της φύσης, τώρα ζητούν προγράμματα που να λαμβάνουν
υπόψη την προστασία του περιβάλλοντος», λέει ο Ντελπές. Δυσκολότερο θα είναι
όμως να συμφωνήσουν οι κυβερνήσεις της Ε.Ε. για να εξουσιοδοτήσουν την
Επιτροπή να σταματά τη χρηματοδότηση από την Κοινή Αγροτική Πολιτική και τα
Διαρθρωτικά Ταμεία των δραστηριοτήτων εκείνων που καταστρέφουν το περιβάλλον.