Κοινωνική δικαιοσύνη για ανέργους και περιβάλλον

ΜΕ ΤΗΝ παγκόσμια οικονομία να έχει εξαπλασιάσει το μέγεθός της μετά το τέλος
του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και με ιστορικά πρωτοφανή πλούτο να συσσωρεύεται σε
ένα μέρος του πλανήτη, το κύριο ερώτημα που θα μπορούσε να θέσει κανείς σήμερα
από τη σκοπιά μιας οικολογικής Αριστεράς είναι:

Πώς είναι δυνατόν, με βάση την πιο πάνω διαπίστωση, οι καμπύλες οικονομικής
μεγέθυνσης από τη μια και κοινωνικής ευημερίας απ’ την άλλη να είναι διαρκώς
αποκλίνουσες; Πώς είναι δηλαδή δυνατόν αν παράγονται όλο και περισσότεροι
φτωχοί, απόκληροι και μετανάστες, πώς είναι δυνατόν να αντιμετωπίζουμε μια
διαρκώς αύξουσα κοινωνική ανισότητα ακόμη και στο εσωτερικό των ανεπτυγμένων
χωρών, πολλώ μάλλον μεταξύ Βορρά – Νότου; Και τι προγραμματικές αρχές πρόσφερε
ένας συνασπισμός αριστερών δυνάμεων πέραν των κλασικών συνταγών της ανάπτυξης,
η οποία, στο κάτω κάτω της γραφής, συνεχίζει ούτως ή άλλως την ασθμαίνουσα
έστω πορεία της;

Αν τα παραδοσιακά κόμματα της Κεντροαριστεράς βρέθηκαν συχνά στην εξουσία
προκειμένου να διεκπεραιώσουν τις αναπτυξιακές επιταγές επιτυχέστερα από τα
δεξιά ομόλογά τους, δύο προγραμματικοί πυλώνες αναδεικνύονται σήμερα ως κατ’
εξοχήν αναγκαιότητες:

Ο ένας αναφέρεται στη διευρυμένη προσέγγιση της κοινωνικής δικαιοσύνης
προκειμένου να περιληφθούν οι άνεργοι, οι εισοδηματικά ασθενέστερες τάξεις και
οι κοινωνικοί εκείνοι σχηματισμοί (κυρίως του Τρίτου Κόσμου) οι οποίοι
σύρθηκαν σ’ ένα καθεστώς διαρκούσης υπανάπτυξης λόγω της παγκοσμιοποίησης και
της άκριτης οικονομικής μεγέθυνσης υπό τις επιταγές της αγοράς. Ο άλλος
πυλώνας αφορά την προστασία του περιβάλλοντος υπό τη διττή της έννοια: της
διατήρησης της υγείας των οικοσυστημάτων και της δυνατότητας των λαών ­ αλλά
και των μελλουσών γενεών ­ να έχουν μια ισότιμη πρόσβαση στους φυσικους πόρους.

Η σύνδεση μεταξύ των δύο πυλώνων είναι για μένα προφανής. Υπανάπτυξη και
φτώχεια απ’ τη μια, εξάντληση φυσικών πόρων και περιβαλλοντική υποβάθμιση απ’
την άλλη συμπλέκονται χιαστί, αλληλοτροφοδοτούνται και αναπαράγονται. Γι’ αυτό
ακριβώς η Οικολογία είναι υπόθεση της Αριστεράς ή καλύτερα η Οικολογία είναι ο
πυλώνας της νέας Αριστεράς. Είναι ο κοινός εκείνος παρονομαστής που μπορεί να
ωθήσει σε πολιτικές συμμαχίες και προγραμματικές συγκλίσεις, να εμπλουτίσει το
περιεχόμενο των κοινωνικών αγώνων και να το διευρύνει, τόσο ως προς τη
θεματική του, όσο και ως προς το γεωγραφικό πλαίσιο αναφοράς. Μπορεί ακόμη να
ωθήσει προς την πραγμάτωση ενός νέου, κοσμοπολίτικου διεθνισμού και τη σύναψη
ενός νέου Κοινωνικού Συμβολαίου.

Οι σημερινές σύνθετες «κοινωνίες της διακινδύνευσης» έχουν την ανάγκη ενός
νέου προτάγματος, μιας νέας αφήγησης σ’ ό,τι αφορά την πορεία και το μέλλον
τους. Ένας νέος συνασπισμός πολιτικών δυνάμεων (νοούμενος όχι αθροιστικά αλλά
ως νέα σύνθεση) οφείλει να βασισθεί στους πιο πάνω δύο προγραμματικούς πυλώνες
έχοντας πάντα κατά νου ότι δεν αρκεί πλέον η άσκηση πολιτικής εντός του έθνους
– κράτους αλλά σε πολύ ευρύτερα γεωπολιτικά πλαίσια. Αν «η ρύπανση δεν
γνωρίζει σύνορα» το ίδιο ισχύει για την καπιταλιστική αγορά. Υπ’ αυτή την
έννοια η οικουμενικότητα του οικολογικού ζητήματος έρχεται να προσφέρει ένα
κοινό πεδίο αναφοράς για τις πολιτικές εκείνες δυνάμεις που ευαγγελίζονται
ακόμη τον κοινωνικό μετασχηματισμό προς επιθυμητές κατευθύνσεις. Είναι γι’
αυτό απορίας άξιον το ότι συχνά η Αριστερά και η πολιτική Οικολογία
μεμψιμοιρούν επικαλούμενες την απουσία θεωρίας και πολιτικής. Μα η διευρυμένη
νέα πολιτική θεματική δεν κάνει τίποτε άλλο παρά να εγκαλεί σε δουλειά πολλή,
παρακάμπτοντας τον αυτάρεσκο εγκιβωτισμό σε πεποιθήσεις ιδεολογικής
καθαρότητας ή σε αδράνειες ναρκισσιστικού χαρακτήρα.

Ο Μιχάλης Μοδινός ήταν υποψήφιος Επικρατείας του ΠΑΣΟΚ