Χρηματοδότηση για την έρευνα

Στη μεσαιωνική πόλη της μουστάρδας, τη Ντιζόν, πρωτεύουσα της Βουργουνδίας,
μιάμιση ώρα μόνο με το TGV από το Παρίσι, εγκαινιάστηκε πρόσφατα, σε ένα
καινούργιο κι εντυπωσιακό κτιριακό συγκρότημα, το Ευρωπαϊκό Κέντρο των
Επιστημών της Γεύσης, της Οσμής και της Διατροφής, δημιούργημα του συμπατριώτη
μας (από τη Βέροια) διάσημου νευροχειρουργού και νυν Διευθυντή Έρευνας στο
CNRS (το κατ’ εξοχήν ερευνητικό κέντρο της Γαλλίας) κ. Στέλιου (Στυλιανού για
τους Γάλλους) Νικολαΐδη.

Είχα την τύχη να παραβρεθώ στα εγκαίνια και πρέπει να πω ότι τα ίδια αισθήματα
περηφάνιας με διακατείχαν σε όλη τη διάρκεια της τελετής, όπως με τις ανάλογες
επιτυχίες των συμπατριωτών μας στο εξωτερικό: έβλεπα το ευρωπαϊκό επιστημονικό
κατεστημένο να υποκλίνεται στον Έλληνα που είχε την ιδέα και που δαπάνησε
τέσσερα πολύτιμα χρόνια της ζωής του, για να ολοκληρωθεί το μοναδικό στην
Ευρώπη ­ αντίστοιχό του υπάρχει μόνο στις ΗΠΑ ­ ερευνητικό κέντρο τέτοιας
εμβέλειας. Μεγάλες βιομηχανίες διατροφής απ’ όλο τον κόσμο συρρέουν ήδη για
συμβουλές, προκειμένου να βελτιώσουν τα προϊόντα τους σύμφωνα με τις
απαιτήσεις των ολοένα και πιο εξελιγμένων καταναλωτών.

Ο Στέλιος Νικολαΐδης ξεκίνησε μικρός από την Ελλάδα θέλοντας να σπουδάσει
μουσική, μα τελικά τον κέρδισα η Ιατρική ­ αυτός είναι που χειρούργησε και τον
φίλο μας Δημήτρη Δεσποτίδη όταν βρέθηκε χτυπημένος στο κρανίο στο βουλεβάρτο
Σαιν Μισέλ, κι έτσι η ελληνική αριστερά και η κουλτούρα γενικότερα
επωφελήθηκαν την επόμενη δεκαπενταετία από την προσφορά του «Μίμη» Δεσποτίδη.

Τι σχέση όμως μπορεί να έχει η γεύση με τον εγκέφαλο; Νομίζουμε πως γευόμαστε
με τη γλώσσα μας ή οσμιζόμαστε με τη μύτη. Στην πραγματικότητα η γλώσσα και η
μύτη δεν είναι παρά τα διόδια απ’ όπου περνούν η γεύση και η οσμή για να
φτάσουν στα αντίστοιχα εγκεφαλικά κέντρα. Γευόμαστε και μυρίζουμε με το κεφάλι.

Όπως στα πρώτα «στρογγυλά τραπέζια» που ακολούθησαν τα λογύδρια των εγκαινίων
ακούσαμε, ειδικά στο θέμα όπου υπεύθυνος της συζήτησης ήταν ο ίδιος ο Στέλιος
Νικολαΐδης, για την «νευροφυσιολογία, τους μηχανισμούς της δίψας, της πείνας
και του ενεργειακού μεταβολισμού», για το πώς τα ειδικά κέντρα του εγκεφάλου
επεξεργάζονται τα ερεθίσματα για να τα στείλουν πίσω καθώς και μια παγκόσμια
πρωτιά «για τις καινούργιες δυνατότητες μέτρησης του μεταβολισμού στον
ανθρώπινο οργανισμό», μέσω των αναπνευστικών οργάνων, καθώς αυτά οξειδώνουν τα
λιπίδια και τις πρωτεΐνες.

Στην στήριξη για τη δημιουργία αυτού του Κέντρου, πίσω από το CNRS, την
Ευρωπαϊκή Ένωση, από το πανεπιστήμιο και τη νομαρχία της Βουργουνδίας, βασικός
οικονομικός παράγοντας στάθηκαν τα γιαούρτια Danone, δηλαδή, για να
ακριβολογούμε, η ομώνυμη εταιρεία ­ η πρώτη σε τζίρο στη Γαλλία και τρίτη απ’
ό,τι μας είπαν στον κόσμο ­ που από χρόνια προωθεί την εξειδικευμένη
επιστημονική έρευνα στα είδη διατροφής.

Αν είναι αλήθεια ότι το στρατιωτικο-βιομηχανικό κατεστημένο στάθηκε αφορμή για
την ανάπτυξη του κυβερνοχώρου και της πληροφορικής, για να φτάσουμε στο
σημερινό Ίντερνετ, τότε ήρθε η ώρα που και το κατεστημένο των προϊόντων
διατροφής (agro-alimentaire) πρέπει να ξοδέψει λεφτά όπως η εταιρεία Danone
για να καλυτέρευση όχι πια του άυλου, αλλά της ύλης, όχι πια των bytes των
ηλεκτρονικών υπολογιστών, αλλά των ατόμων, με σάρκα και οστά, αφού ο εγκέφαλός
μας, αυτό το αληθινό διαπλανητικό Ίντερνετ, είναι καμωμένος από κύτταρα,
διακυτταρικές ενότητες και «ρίζες» νεύρων που η οργάνωση και η λειτουργικότητά
τους παραμένουν ακόμα στο σκοτάδι.

Στη χώρα μας πιο συγκεκριμένα βλέπουμε εταιρείες γάλακτος και γιαουρτιού να
πλουτίζουν με την καλπάζουσα της φυματίωσης. Πέραν των κλασικών χορηγιών σε
φιλανθρωπικά και καλλιτεχνικά έργα, δεν έχω ακούσει για τις εταιρείες αυτές
ότι χρηματοδότησαν ένα ερευνητικό κέντρο στα τόσα πανεπιστήμια που έχουμε, που
θα επωφεληθούν και οι ίδιες από τα αποτελέσματα των ερευνών του. Δεν είναι
απορίας άξιον γιατί οι Έλληνες προκόβουν κυρίως στο εξωτερικό. Εκεί τους
δίνονται τα μέσα της έρευνας. Επιστημονική έρευνα χωρίς άφθονα χρήματα και
τεχνολογικό εξοπλισμό δεν νοείται.

Μια από τις ομορφιές του Έλληνα που ζει και προκόβει μακριά από την πατρίδα
του είναι και η ελληνικότητά του. Έτσι άκουσα τον Στέλιο Νικολαΐδη, να
εξομολογείται σε ένα συμπατριώτη μας ­ την ώρα που περιστοιχιζόταν από
εκπροσώπους άλλων ευρωπαϊκών εταιρειών του agro-alimentaire: «Και φυσικά, κάθε
Έλληνας που θα ‘ρθει είτε για έρευνα είτε για επιμόρφωση θα είναι
καλοδεχούμενος. Αρκεί να το μάθουν ότι υπάρχει το Κέντρο αυτό και στην Ελλάδα».

Σκοπός του σημερινού άρθρου μας είναι ακριβώς αυτό. Διεύθυνση: Centre European
des Sciences du Gout-Campus de l’ Universite de Bourgogne, 15 rye Hugues
Picardet-21000 DIJON tel. (από Ελλάδα) 0033380681600 fax. 0033380681601.