ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Το κράτος των «ούχων»

Ουδείς αμφισβητεί ότι οι εποχές που ζούμε είναι παρά-ξενες. Όλες, σχεδόν οι
«σταθερές» πάνω στις οποίες είχαμε χτίσει τα νιάτα και τα όνειρά μας, την
ιδεολογία και την πολιτική μας θέση, την κοινωνική μας συμπεριφορά και την
ηθική μας στάση έχουν ανατραπεί.

Υψώσαντες τον τόνο της φωνής των κατεσπαράχθησαν
Γ. Κακουλίδη, Μετοίκησις

ΜΠΗΚΑΜΕ ­ λένε ­ σε νέα τάξη πραγμάτων, στην οποία εμείς, ως πρόσωπα ελπίζω,
οφείλουμε να προσαρμοστούμε. Περάσανε ­ λένε ­ τα χρόνια όπου ο άνθρωπος όριζε
τη μοίρα του. Τώρα οι μυημένοι διαβάζουν τα δίκτυα και ορίζουν το πεπρωμένο,
στο οποίο εάν είσαι σύγχρονος υπο-κύπτεις, εάν είσαι εκσυγχρονισμένος απλώς
κύπτεις και εάν είσαι «παλαιών αρχών» μάλλον προκύπτεις ως κίνδυνος.

Δεν υπάρχουν φίλοι, αλλά συνεργάτες.

Δεν υπάρχουν αγάπες, αλλά σεξουαλικές εμπειρίες.

Δεν υπάρχει μπέσα, αλλά τακτικός ελιγμός.

Δεν υπάρχουν αγώνες, αλλά επενδύσεις.

Δεν υπάρχει (ιδεολογικό) jet lag, αλλά μόνο (κοσμικό) jet set.

Δεν υπάρχει (κοινωνικός) σκοπός, αλλά (πολιτική;) σκοπιμότητα.

Σ’ αυτό λοιπόν το euro-πλαίσιο των ανα-κατα-τάξεων, όπου πρώην (και νυν;)
βασιλόφρονες πουλάνε Ολυμπισμό, κουμπάροι, κομπάρσοι και σύζυγοι υπουργών
τηλε-διοικούν την Τοπική Αυτοδιοίκηση, managers του χρήματος (μαύρου ή
λευκού;) καλούνται να διαχειριστούν τα μεγάλα έργα, «οι φίλοι του
περιβάλλοντος» διαθέτουν το αμάχητο τεκμήριο της παντο-γνωσίας, της αυθεντίας,
της αμεροληψίας, της πολιτικής καθαρότητας, σ’ αυτήν την ατμόσφαιρα των
απο-χρ(ε)ώσεων του γκρι, εκκολάπτεται ο κόσμος των «ούχων».

Όχι, δεν πρόκειται για πρώιμη εφαρμογή της κλωνοποίησης των κεντροαριστερών.
Ούτε για απλές ευρω-αμερικανικές απομιμήσεις. Ο κόσμος των «ούχων» δεν έχει ως
ρίζα την κόλλα uhu (παρ’ ότι πρόκειται για «κολλητούς» του συστήματος), αλλά
συγκροτείται από έναν εσμό ατόμων προνομι-ούχων (π.χ. οφιτσιούχων,
διδακτορούχων, αξιωματούχων, τιτλούχων, εν γένει δικαιούχων της εξουσίας).

Η κυβερνητική εκδοχή αυτής της νέας επινόησης είναι απλή. Παίρνουμε τον
πρόεδρο των βιομηχάνων και του αναθέτουμε αρμοδιότητες του υπουργείου
Βιομηχανίας. Παίρνουμε τον πρόεδρο των εφοπλιστών και του εκχωρούμε εξουσίες
επί θεμάτων ναυτιλίας. Γενικά παίρνουμε τον όποιον (και όπως) πετυχημένο του
«σαθρού οικονομικού κατεστημένου» (έτσι κάπως δεν το καταγγέλλαμε επί χρόνια;)
και τον νομιμοποιούμε (ως χρήσιμον αυθαίρετο;).

Μερικοί μάλιστα υποστηρίζουν ότι αυτή η άποψη/πρακτική είναι και αριστερή.
Έτσι ­ λένε ­ καταργούμε τις δομές της δεξιάς συντήρησης, απορροφούμε όλους
τους «ούχους» και κατά συνέπεια δεν έχουν πλέον θεσμικό ρόλο να παίξουν ο ΣΕΒ,
η ΕΕΤ, κ.λπ. (αφού οι άνθρωποί τους έχουν αναλάβει ευθέως ­ και όχι υπογείως ­
κυβερνητικές εξουσίες).

Η προώθηση των ­ αγνώστου, άκαπνου ή και ύποπτου παρελθόντος (ηθικού και
πολιτικού) ­ «ούχων» σε συνδυασμό με την «ανωνυμοποίηση των δημόσιων
λειτουργών (μέσω της όψιμης υπό των νεο-σοσιαλιστών ανακάλυψης του φιλολαϊκού
ρόλου των Ανώνυμων Εταιρειών), οδηγεί αμετάκλητα στην αδυναμία ελέγχου και
στην ενδυνάμωση των ανέλεγκτων».

Επειδή δεν έχω παρακολουθήσει τα πρωινά μαθήματα πολιτικής επικοινωνίας,
αναρωτιέμαι ποιο ακριβώς είναι αυτό το μοντέλο διακυβέρνησης, όπου οι
πλούσιοι, οι γόνοι, οι φίλοι, οι αρεστοί, οι καθ’ υπόδειξιν, καταλαμβάνουν όλα
τα πόστα-κλειδιά, ενώ οι «μη ούχοι» άλλοτε ωθούνται στην παραίτηση κι άλλοτε
καταγγέλλονται ­ από τους διατηρητέους ­ ως «πεπαλαιωμένοι». Κανείς δεν
υποπτεύεται άραγε πως σήμερα οι managers διαφθείρονται και οι σοφοί
αυτοκτονούν και κανείς δεν έχει διαβάσει ολίγην ιστορία για να διαπιστώσει ότι
η γνώση, η αρετή, η εντιμότητα και η πολιτική συνέπεια σπανίως συμπίπτουν
(ιδίως στους νεο-γιάπις);

Το υπο-κριτικό δίλημμα δεν είναι αν προτιμάμε το «λαϊκό παιδί με γνώσεις
Λυκείου» από τον απόφοιτο του Cambridge με επιστημονικές περγαμηνές, ως
διοικητή ενός οργανισμού. Το πραγματικό πολιτικό πρόβλημα είναι πώς
εξισορροπείς τις δυνάμεις όταν «αυτοί που ξέρουν, δεν ξέρεις ποιανού το
παιχίδι παίζουν» και «αυτοί που δεν ξέρουν, αρνούνται (και δικαιολογημένα) να
χρησιμοποιηθούν ως πειραματόζωα» στα επικίνδυνα καμώματα των «ούχων» (ίσως για
να μη γίνουν ­ όπως πρόκειται να συμβεί με αρκετούς πολιτικούς ­ συνένοχοι και
περίγελως των «γιούχων»).

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής Επικοινωνίας και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.