Με τον… αραμπά στο 2000

Η απόγνωση για το παρόν και το μέλλον των συγκοινωνιών της Αθήνας έχει
φτάσει μέχρι τα γραφεία των αρμοδίων. Μπορεί ο νέος διευθύνων σύμβουλος του
Οργανισμού Αστικών Συγκοινωνιών της Αθήνας κ. Στράτος Παπαδημητρίου να δηλώνει
πως «δεν έμαθε κάτι που αγνοούσε» μετά την αποβίβασή του από το λεωφορείο της
γραμμής Χαλανδρίου, όμως δεν έκρυψε καθόλου την απογοήτευσή του για την
κατάσταση. Μάλιστα θα παραδεχτεί πως περισσότερες ώρες ασχολείται με ατέρμονες
συζητήσεις και ατέλειωτες συναντήσεις, προκειμένου να διευθετηθεί το πρόβλημα
των 850 δισ. δραχμών που χρωστάει ο ΟΑΣΑ, παρά με τη βελτίωση του συστήματος
μαζικής μεταφοράς που πάει από το κακό στο χειρότερο, σύμφωνα με τα στοιχεία
που έχει στο συρτάρι του. Οι επιβάτες, από την άλλη πλευρά, μπορεί να μην
ξέρουν ότι τα δρομολόγια μειώθηκαν από 16.000 σε 13.000 ημερησίως τα τελευταία
χρόνια. Ούτε είναι σε θέση οι επιβάτες να γνωρίζουν τι απέγινε η τηλεματική,
τι επίπτωση θα έχει στην ταλαιπωρημένη ζωή τους η αλλαγή στις εργασιακές
σχέσεις των εργαζομένων. Εγκλωβισμένοι στο αδιέξοδο τής μη επιλογής το μόνο
που μπορούν να κάνουν είναι ξεσπούν όπου κι όπως μπορούν, ελπίζοντας ότι
κάποια στιγμή κάτι θ’ αλλάξει. Και όντως θ’ αλλάξει κάτι: σε δυο-τρεις μήνες
θα… τοποθετηθούν πινακίδες με τις ώρες διέλευσης των τοπικών λεωφορείων από
τις γειτονιές. Έτσι τουλάχιστον δεν θα περιμένουν άσκοπα!

«ΠΩΣ ΝΑ έχουμε συγκοινωνίες στην Αθήνα αφού δεν υπάρχει στρατηγική, δεν
ξέρουμε τι θέλουμε, δεν ξέρουμε πού πάμε;».

Άρτι αφιχθείς από τη Μαδρίτη ο πρόεδρος του συνδικάτου των εργαζομένων στον
ΟΑΣΑ κ. Ανδρέας Κολλάς έχει ακόμα στο μυαλό του τις εντυπώσεις της
«καταπληκτικής συγκοινωνίας στην ισπανική πρωτεύουσα». Όπως παραδέχεται όμως ο
ίδιος, στη Μαρδίτη ζει το 10% του πληθυσμού της χώρας, έναντι του αντίστοιχου
38% των κατοίκων της Αθήνας. Ο κ. Κολλάς δεν αποποιείται το μερίδιο της
ευθύνης που έχουν οι εργαζόμενοι για το πρόβλημα με τις αστικές συγκοινωνίες
της πόλης. Μάλιστα επισημαίνει πως σ’ ό,τι αφορά την απρεπή συμπεριφορά
κάποιων προς το επιβατικό κοινό «έχουμε ήδη εντοπίσει περίπου 200 οδηγούς από
τους 4.100 και πρόκειται με συστάσεις και εκπαίδευση να εξαλείψουμε το
φαινόμενο που αμαυρώνει γενικά τον κλάδο». Σ’ ό,τι αφορά όμως την ουσία της
εξυπηρέτησης των πολιτών, ο πρόεδρος των εργαζομένων είναι απόλυτος: για να
βελτιωθούν οι συγκοινωνίες χρειάζεται «να λυθεί το πρόβλημα με τα χρέη, να
υπάρξει επιχειρησιακός σχεδιασμός ώστε να ξέρουμε τι θα γίνει σε τρία χρόνια,
να εισαχθεί νέα τεχνολογία». Επίσης είναι υπέρ της επέκτασης των
λεωφορειοδρόμων αλλά για τον ίδιο, αν δεν υπάρξουν ριζικά μέτρα σ’ ό,τι αφορά
την παράνομη στάθμευση και «την ασυδοσία των παρκοεταιρειών», δεν θα γίνει τίποτα.

«Αυτή τη στιγμή λείπουν άλλοι πεντακόσιοι οδηγοί, εκτός από όσους έχουν
ανακοινωθεί ότι θα προσληφθούν. Πρέπει να τους πάρουμε αυτούς τους οδηγούς.
Άλλωστε το κόστος της μισθοδοσίας τους θα ισοφαριστεί με τα χρήματα για τα
ρεπό και τις υπερωρίες που πληρώνονται τώρα ώστε να βγουν τα δρομολόγια».

Σε δυο-τρεις μήνες θα τοποθετηθούν πινακίδες με τις ώρες διέλευσης των λεωφορείων!

Η ΜΕΙΩΣΗ της ταχύτητας των λεωφορείων ανά τριετία στις γειτονιές της Αθήνας
δείχνει ακόμα και στατιστικά την επέκταση του προβλήματος. 17,1% μειώνεται ανά
τριετία η ταχύτητα των λεωφορείων στην Κηφισιά, 14% στο Γαλάτσι, 8,1% στο
Χαλάνδρι, 9,8% στην Ανατολική Αττική, 2,3% σε Αιγάλεω – Περιστέρι. Δυστυχώς,
τίποτε δεν φαίνεται ικανό να ανακόψει την πτωτική πορεία. Για τους
περισσότερους ειδικούς περί των συγκοινωνιακών το πρόβλημα είναι απλό στη λύση
του: πύκνωση του αριθμού των δρομολογίων, επέκταση λεωφορειοδρόμων, εξάλειψη
όλων των εμποδίων στην κίνηση των οχημάτων, όπως για παράδειγμα τα σταθμευμένα
αυτοκίνητα, εφαρμογή νέας τεχνολογίας για παραχώρηση προτεραιότητας στα
λεωφορεία. Το μόνο που δεν λείπει είναι οι προτάσεις. Αυτό που φαίνεται
δύσκολο είναι η εφαρμογή τους. «Ευτυχώς δεν είναι στο δικό μου χέρι», λέει
μεταξύ σοβαρού και αστείου ο καθηγητής του Τομέα Μεταφορών κ. Αντώνης
Σταθόπουλος όταν η συζήτηση έρχεται στο θέμα της αύξησης της παραγωγικότητας
και των «πολλών κεκτημένων» των εργαζομένων. Ο κ. Σταθόπουλος προτείνει «στην
Πανεπιστημίου, την Σταδίου, την Ακαδημίας, την Βασ. Σοφίας να απαγορεύσουμε τη
διέλευση των Ι.Χ. σε ορισμένες παρόδους, ύστερα από μελέτη βέβαια. Ένα σύστημα
συνεχούς ροής όπως στην Όξφορντ Στριτ». Για τον κ. Γιάννη Φρατζεσκάκη,
καθηγητή στο ΕΜΠ, η πύκνωση των δρομολογίων με αγορά νέων λεωφορείων, πρόσληψη
οδηγών, η επέκταση και «περιφρούρηση των λεωφορειοδρόμων και των
γραμμών-εξπρές «είναι οι κινήσεις που θα επιφέρουν αμέσως αποτελέσματα». Για
κάποιους άλλους συγκοινωνιολόγους όμως το πρόβλημα βρίσκεται αλλού. Όπως
επισημαίνει ο κ. Δημήτρης Τσαμπούλας, επίκουρος καθηγητής επίσης στο ΕΜΠ,
«πρέπει να κατανοήσουμε κατ’ αρχήν για ποιο λόγο γίνονται οι μετακινήσεις στην
πόλη. Και είναι ένα πρόβλημα το ωράριο εργασίας πολλών υπηρεσιών, όπως επίσης
και οι άσκοπες συναλλαγές των πολιτών με το Δημόσιο, όπως για παράδειγμα η
πληρωμή λογαριασμών».

Στράτος Παπαδημητρίου: Όχι σε αναδιοργάνωση, ναι σε ορθή διαχείριση του
συστήματος των συγκοινωνιών Κι αυτοί περιμένουν…

«ΜΑ ΤΙ ΝΑ σας πω τώρα; Είναι πράγματα αυτά που ρωτάτε; Αφού έτσι βγαίνουν τα
δρομολόγια, τι να κάνουμε; Να μην κάνουν διάλειμμα; Ελάτε να τα βγάλετε
εσείς.». Ο σταθμάρχης άφησε στην άκρη τις ευγένειες και το μειλίχιο ύφος. Η
φωνή υψώθηκε. Τα πέντε «μίνια», όπως τα αποκαλεί, σταθμευμένα μπροστά στα
μάτια μας και κυρίως στα μάτια του κ. Στράτου Παπαδημητρίου, διευθύνοντος
συμβούλου του ΟΑΣΑ, «περιμένουν» να τελειώσει το διάλειμμα των οδηγών τους για
να ξαναμπούν στην ροή της κυκλοφορίας.

«Τι είν’ αυτά που λέτε, ποια δρομολόγια. Είναι δυνατόν να κάνουν πέντε
λεωφορεία την ίδια ώρα διάλειμμα;» προσπαθεί να εκμαιεύσει μια λογική εξήγηση
ο κ. Παπαδημητρίου, στις 6 η ώρα το απόγευμα της περασμένης Παρασκευής. Φευ…
Από την ώρα που ο σταθμάρχης βγάζει έναν πίνακα από χαρτόνι, με διάφορους
αριθμούς σημειωμένους επάνω, και αρχίζει να εξηγεί «αυτό ξεκίνησε τότε και
έκανε δύο ώρες να επιστρέψει», κ.λπ., κ.λπ., το παιχνίδι έχει χαθεί… Μια
ιδιόμορφη λογική, που καταλαβαίνουν κυρίως οι σταθμάρχες και οι οδηγοί, κινεί
πάντα τα λεωφορεία στην ώρα που «πρέπει», διαχειρίζεται το σύστημα με τον
«καλύτερο δυνατό τρόπο» και δίνει απαντήσεις του στυλ «είστε εξωγήινη» στους
άμοιρους επιβάτες που τολμούν να ρωτήσουν ή να παραπονεθούν. Οι ίδιοι οι
εργαζόμενοι, άλλωστε, καταδικάζουν την ανάγωγη συμπεριφορά συναδέλφων τους.

Το «στοιχειό» των αστικών συγκοινωνιών τρώει τα δρομολόγια, γι’ αυτό έχουν
μειωθεί από 16.000 σε 13.000 ημερησίως. Τρώει τις επιδοτήσεις και τα δάνεια
και έχει φθάσει το έλλειμμα του ΟΑΣΑ στα 800 δισ. Ροκανίζει την ταχύτητα των
λεωφορείων και έχει καταντήσει η μέση ωριαία από 23 χιλιόμετρα την ώρα το 1983
να είναι 16 χιλ. ανά ώρα, σήμερα. Βγάζει νοκ άουτ τα λεωφορεία γι’ αυτό σχεδόν
καθημερινά από τα περίπου 1.700 οχήματα του στόλου, «ενεργά» είναι τα 1.200.
Από το 1989, που άρχισε η μεγάλη περιπέτεια των αστικών συγκοινωνιών της
πρωτεύουσας, το μόνο πράγμα που φαίνεται ότι άλλαξε στη ζωή του ηρωικου 30%
των χρηστών, είναι τα ονόματα των δρομολογίων, η μετεπιβίβαση στο τέρμα, η
κατάργηση των νυχτερινών και της δωρεάν πρωινής μεταφοράς, και η αλλαγή της
ονομασίας του φορέα από ΕΑΣ, σε ΣΕΠ, και σήμερα σε ΟΑΣΑ.

Όπως παραδέχεται ο σημερινός τεχνοκράτης «οδηγός» των συγκοινωνιών, «έχει
αποδειχθεί ότι οι συγκοινωνίες χειροτερεύουν με ρυθμό 5% ετησίως. Για να μη
συμβεί αυτό χρειάζονται μία σειρά διορθωτικών μέτρων ώστε να έχεις ισορροπία.
Προσέξτε, όχι βελτίωση. Απλά για να μη χειροτερεύουν». Ο ίδιος, έξι μήνες αφ’
ότου έχει αναλάβει τη ηλεκτρική καρέκλα στο κτίριο της Μετσόβου, έχει
αποφασίσει να δώσει το βάρος όχι σε έναν εκ νέου σχεδιασμό ­ «αυτό θα γίνει
όταν τελειώσει το Μετρό. Δεν είναι δυνατόν να επανασχεδιάζουμε κάθε δύο χρόνια
τις αστικές συγκοινωνίες» ­, αλλά σε διορθωτικές κινήσεις και ορθή διαχείριση
του ήδη υπάρχοντος συστήματος.

Όλοι οι δείκτες, πάντως, δείχνουν πως στην προκειμένη περίπτωση η ποιότητα του
παρεχόμενου έργου ακολουθεί μια σταθερά πτωτική πορεία. Και ενώ άλλοι δείκτες
ποιότητας της ζωής την τελευταία πενταετία τουλάχιστον, ακολουθούν θετική
πορεία, οι αστικές συγκοινωνίες χειροτερεύουν. «Μπορούμε να πούμε ότι από το
’92 και μετά έχουμε μια οριακή καλυτέρευση της πορείας των ρύπων στο
Λεκανοπέδιο», λέει ο κ. Δημήτρης Παπαϊωάννου, χημικός μηχανικός
περιβαλλοντολόγος. «Επίσης η τάση είναι οι δήμοι να δεσμεύουν ελεύθερες
εκτάσεις στις περιοχές τους για δημιουργία πρασίνου και έτσι μπορούμε να πούμε
ότι θετικά είναι και εκεί τα βήματα. Σ’ ό,τι αφορά όμως τις αστικές
συγκοινωνίες, η κατάσταση αντί να καλυτερεύει συνεχώς επιδεινώνεται. Και το
κακό είναι πως το πρόβλημα δεν υπάρχει μόνο στο κέντρο, αλλά προεκτείνεται και
στα προάστια».

Σταθερή και με με αυξητικές τάσεις δεν είναι μόνον η αρνητική πορεία των
αστικών συγκοινωνιών, αλλά και η καμπύλη απεικόνισης της αναγκαιότητας των
μελετών, των συσκέψεων και εξαγγελιών που όμως στην πράξη έχουν αποδειχθεί
μπουκάλι με μήνυμα χαμένο κάπου μεταξύ των 7.000 στάσεων που υπάρχουν στην
πρωτεύουσσα με τους επιβάτες να περιμένουν.

«Πάντα ακολουθούμε, ποτέ δεν προβλέπουμε και αυτό είναι ολέθριο λάθος όταν
έχεις να κάνεις με αστικές συγκοινωνίες», τονίζει ο κ. Αντώνης Σταθόπουλος,
αναπληρωτής καθηγητής του Τομέα Μεταφορών στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Ο
ίδιος είναι επικεφαλής ενός από τα πλέον πρόσφατα πιλοτικά προγράμματα που
εφαρμόζει το ΥΠΕΧΩΔΕ για την παραχώρηση προτεραιότητας μέσω του φωτεινού
σηματοδότη στα λεωφορεία. Του υπενθυμίζουμε ότι κατά το σχετικό ρεπορτάζ σε
τρία σημεία, όπου υποτίθεται λειτουργούσε το πιλοτικό πρόγραμμα…, απουσίαζαν
οι σηματοδότες. Χαμογελώντας ανταπαντά πως τώρα έχουν διορθωθεί οι ατέλειες
και βρέθηκε μάλιστα ότι με το μέτρο αυξάνεται 12-15% η ταχύτητα του λεωφορείου.

«Αν κάνουμε ορισμένες παρεμβάσεις στο σύστημα σίγουρα θα βελτιωθεί»,
υποστηρίζει ο καθηγητής που δεν πολυεμπιστεύεται το μέτρο επέκτασης των
λεωφορειοδρόμων, «τουλάχιστον όχι όπως εφαρμόστηκαν». Και όσο για τις
γραμμές-κορμούς με τις μετεπιβιβάσεις… «Γυρίσαμε πίσω, εκεί που ήμασταν», λέει.

Ο κ. Στράτος Παπαδημητρίου «ταξιδεύει» προς Χαλάνδρι

Ο κ. Στράτος Παπαδημητρίου είναι μάλλον τυχερός άνθρωπος. Το Α6 λεωφορείο που
εκτελεί το δρομολόγιο Αθήνα-Χαλάνδρι ξεκίνησε στην ώρα του, την περασμένη
Παρασκευή, στις 4 το απόγευμα. Ο διευθύνων σύμβουλος του Οργανισμού Αστικών
Συγκοινωνιών της Αθήνας αποδέχθηκε την πρόσκληση για μια επιτόπια καταγραφή
των προβλημάτων ­ όχι εύκολα πάντως ­ και έτσι βρεθήκαμε μαζί του στο Α6 να
ταξιδεύουμε προς Χαλάνδρι. Παρ’ ότι η ώρα αιχμής θεωρητικά έβαινε προς το
τέλος της, μόλις το μπλε όχημα βγήκε στην Αλεξάνδρας, αμέσως γέμισε. Εννοείται
πως τα καθίσματα ήταν ήδη κατειλημμένα από την αφετηρία.

Στην πέμπτη στάση η κατάσταση διαμορφώθηκε ως εξής: ο κ. Παπαδημητρίου
«κρεμασμένος» από τη χειρολαβή ­ το ύψος τού επιτρέπει να την φτάσει, όπως
παραδέχεται ο ίδιος ­ παραλαμβάνει τα εισητήρια για ακύρωση των επιβατών που
είναι αδύνατον να διασχίσουν τον χώρο ώστε να φτάσουν στο ακυρωτικό. Τα
ακυρώνει και με τη μέθοδο χέρι-χέρι τα επιστρέφει στους επιβάτες που, αν
ήξεραν την ιδιότητά του, θα είχαν ασφαλώς πολλά να του διηγηθούν. Ο κ.
Παπαδημητρίου πρέπει να είναι πολύ τυχερός άνθρωπος, γιατί το εν λόγω
λεωφορείο έτυχε να έχει τρία ακυρωτικά μηχανήματα. Ένα σε κάθε πόρτα. Όπως θα
διαπιστώσει όμως με το λεωφορείο της επιστροφής, αυτό που συνήθως συμβαίνει
είναι να υπάρχουν δύο ακυρωτικά μηχανήματα. «Θέλουμε να παραγείλουμε και άλλα,
αλλά έχουμε πρόβλημα με την εταιρεία», εξομολογείται με ειλικρίνεια. Τι έχει
γίνει; Η ΣΕΛΜΟ, ναι, ναι, η εταιρεία που πουλάει, μεταξύ άλλων, και συστήματα
διαχείρισης στάθμευσης «έχει πτωχεύσει», οπότε «από πού να προμηθευτούμε τον
ίδιο τύπο». Στάση με τη στάση και η κατάσταση στο λεωφορείο έχει γίνει ήδη
αφόρητη. Την ίδια ώρα που ο κ. Παπαδημητρίου εξηγεί την πολυπλοκότητα του
συστήματος των συγκοινωνιών και πώς είναι δυνατόν για «πέντε λεπτά
καθυστέρησης σε μια στροφή που ένα σταθμευμένο Ι.Χ. κλείνει το λεωφορείο», να
«εξαφανιστεί» ένα δρομολόγιο, στον διάδρομο του Α6 δεν πέφτει καρφίτσα. Ο
φωτογράφος έχει επίσης γίνει σάντουιτς και έχει στη διάθεσή του χώρο πέντε
πόντων, ίσα-ίσα για ν’ αλλάξει πόδι. Φθάνουμε στο Χαλάνδρι σε κατάσταση «μόλις
– γύρισα – από – το – γυμναστήριο – και – θέλω – επιγόντως – ντους», ενώ μια
κυρία με επιτιμητικό ύφος ρωτάει με τρόπο την ώρα που προσπαθεί να αποβιβαστεί
«αν ο κύριος είναι κυβερνητικός αξιωματούχος». Θα ήθελε πολύ να του πει
«μερικές κουβέντες», αλλά το λεωφορείο εν τω μεταξύ έφθασε στη στάση και ο κ.
Παπαδημητρίου απεδείχθη και πάλι τυχερός. Το αλέ ρετούρ στο Χαλάνδρι συνολικά
διήρκεσε δύο ώρες.