Οι ασφαλιστές και οι παγίδες

Ο πρόεδρος της Ένωσης Ασφαλιστικών Εταιρειών Ελλάδος, Δούκας Παλαιολόγος,
αναφερόμενος στο ρεπορτάζ «Παγίδες (και) στα νέα ασφαλιστήρια Ι.Χ.», σε
μακροσκελή επιστολή του, παρατηρεί ότι τέτοια κείμενα οδηγούν σε παραπλάνηση
του καταναλωτικού κοινού.ΔΗΜΟΣΙΕΥΟΥΜΕ το κείμενο της επιστολής του και
απάντηση του συντάκτη του δημοσιεύματος.

Ο κ. Παλαιολόγος τονίζει:

«Για την αποκατάσταση της αληθινής κατάστασης των πραγμάτων σημειώνουμε τα
ακόλουθα ως προς τις επιμέρους επικεφαλίδες του σχετικού ρεπορτάζ:

1. ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΡΟΥ

Τα κατώτατα όρια των ασφαλισμένων κεφαλαίων τα καθορίζει κάθε φορά υποχρεωτικά
το υπουργείο Ανάπτυξης. Όταν αυξάνονται τα κεφάλαια καλύψεων, αναγκαία πρέπει
να αυξηθούν και τα ασφάλιστρα.

Δεν είναι δυνατόν με το ίδιο ασφάλιστρο να καλύπτει ο ασφαλιστής μεγαλύτερο
κίνδυνο. Αυτό είναι η βασική λειτουργία της ασφάλισης.

Αν το υπουργείο Ανάπτυξης αυξήσει τα κατώτατα όρια, οι ασφαλιστές είναι φυσικό
να πάρουν μεγαλύτερο ασφάλιστρο.

Ακόμη δε και στο καθεστώς υποχρεωτικών τιμολογίων που ίσχυε πριν από μερικά
χρόνια, το δικαίωμα αυτό των ασφαλιστικών εταιρειών προβλεπόταν ρητά στις
εκάστοτε υπουργικές αποφάσεις με τις οποίες αυξάνονταν τα κατώτατα όρια της
υποχρεωτικής ασφάλισης.

Αλλά και στην περίπτωση που δεν υπάρξει αύξηση των κατωτάτων υποχρεωτικών
ορίων καλύψεως, είναι δικαιολογημένο το δικαίωμα των εταιρειών λόγω αλλαγής
των στοιχείων που επιδρούν στον καθορισμό του ασφαλίστρου (π.χ. αύξηση
ιπποδύναμης αυτοκινήτου) να αναπροσαρμόζουν το ασφάλιστρο αφού μεταβάλλεται ο
καλυπτόμενος κίνδυνος.

Όσον αφορά τον όρο ότι “η καταβολή χρημάτων χωρίς τη χορήγηση εγγράφων δεν
γεννά υποχρέωση για την έκδοση ασφαλιστηρίου ούτε άλλη υποχρέωση εκτός της
επιστροφής χρημάτων”, αυτός προφανώς αναφέρεται στην καταβολή χρημάτων χωρίς
κάποιο αποδεικτικό στοιχείο, όπως ισχύει σε όλες τις συναλλαγές, αφού τότε ο
καθένας θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι πλήρωσε και βέβαια είναι περίπτωση η
οποία ουδέποτε στην πράξη θα ανακύψει.

2. ΑΝΩΤΑΤΟ ΟΡΙΟ ΚΑΛΥΨΗΣ

Εκφράζουμε την απορία μας και την έκπληξή μας και για την απλή αναφορά του
παραπάνω θέματος ως “παγίδα” σε ασφαλιστήρια συμβόλαια.

Σε όλο τον κόσμο είναι γνωστό ότι η ασφαλιστική εταιρεία καλύπτει τον
ασφαλισμένο μέχρι το όριο ασφαλίσεως που έχει καθοριστεί στο ασφαλιστήριο. Δεν
αντιλαμβανόμεθα δε πώς θα μπορούσε η εταιρεία να υποχρεωθεί σε κάλυψη πάνω από
το όριο αυτό.

Στην υποχρεωτική δε ασφάλιση αστικής ευθύνης αυτοκινήτου, λόγω του κοινωνικού
χαρακτήρα αυτής, όπως προαναφέρθηκε, τα κατώτατα όρια για τα οποία η ασφάλιση
είναι υποχρεωτική καθορίζονται από τον νόμο, με βάση μάλιστα τα προβλεπόμενα
από σχετικές κοινοτικές οδηγίες και τα ισχύοντα σ’ ολόκληρη την Ευρωπαϊκή
Ένωση. Τα όρια αυτά είναι ήδη τόσο υψηλά ώστε στην πράξη, και αυτό αφορά
κυρίως τις υλικές ζημίες, να μην έχουμε ζημίες που να τα ξεπερνούν (ζημίες
δηλαδή άνω των 30 εκατ. δρχ.).

Είναι ευνόητο ότι αν ο ασφαλισμένος επιθυμεί μεγαλύτερη εξασφάλιση, μπορεί να
ασφαλισθεί για μεγαλύτερα κεφάλαια, πληρώνοντας βέβαια μεγαλύτερο ασφάλιστρο.
Η εταιρεία όμως πάντοτε πληρώνει μέχρι του ορίου που έχει συμφωνηθεί, εκτός
εάν έχει συμφωνηθεί απεριόριστη κάλυψη.

3. ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ

Την έκπληξη και απορία μας εκφράζουμε και για το ζήτημα αυτό. Όπως κάθε
σύμβαση έτσι και η υποχρεωτική ασφάλιση αστικής ευθύνης έχει έναρξη ισχύος και
λήξη, δηλαδή συγκεκριμένη διάρκεια. Πέραν δε από ευνόητο είναι το δικαίωμα των
συμβαλλομένων, δηλαδή ασφαλιστού και ασφαλισμένου, να συμφωνήσουν τη λύση της σύμβασης.

Αδυνατούμε δε να διανοηθούμε, εάν αυτό ευνοεί ο συντάξας το σχετικό ρεπορτάζ,
ασφάλιση εφ’ όρου ζωής, της οποίας εξάλλου βάσιμα θα αμφισβητείτο και η νομιμότητα.

4. ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΟΥ

(Καταγγελία σύμβασης – ευθύνες και αποδοχή).

Τα θέματα τα σχετικά με τις υποχρεώσεις του ασφαλισμένου ρυθμίζονται
λεπτομερώς στη νομοθεσία και οι εταιρείες στα ασφαλιστήρια συμβόλαιά τους
περιλαμβάνουν υποχρεωτικά τις σχετικές νομοθετικές διατάξεις.

Βεβαίως οι ασφαλισμένοι έχουν υποχρέωση να γνωστοποιούν στην ασφαλιστική
εταιρεία κάθε ατύχημα τουλάχιστον σε 8 ημέρες από την επέλευσή του, όπως
ορίζεται και στον Νόμο 2496/97 (υπενθυμίζεται ότι με βάση την προϊσχύουσα
νομοθεσία, η προθεσμία ήταν 3 μέρες). Διαφορετικά πώς θα γνωρίζει ο ασφαλιστής
τις συνθήκες του ατυχήματος, τις απόψεις του ασφαλισμένου και πώς θα πληρώσει
τον παθόντα; Εξάλλου αν η ενημέρωση αυτή δεν είναι έγκαιρη, υπάρχει κίνδυνος
απαραίτητα στοιχεία για το ατύχημα να μην μπορούν να εξακριβωθούν αργότερα.

Η μη δήλωση όμως του ατυχήματος εντός των 8 ημερών δεν έχει καμία επίπτωση για
τον τρίτο παθόντα, ο οποίος σε κάθε περίπτωση αποζημιώνεται.

Επίσης καλώς απαγορεύεται ο ασφαλισμένος να προβαίνει σε ομολογίες ευθύνης,
αφού η υπαιτιότητά του κρίνεται από τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας βάσει
αντικειμενικών κριτηρίων και όχι από αντιλήψεις ή συναισθήματα της στιγμής.

Το θέμα δε αυτό ρυθμίζεται και ισχύει από εικοσαετίας με βάση Υπουργική
Απόφαση περί καθορισμού των γενικών όρων των ασφαλιστηρίων συμβολαίων και οι
εταιρείες είναι απολύτως σύννομες στην πρόβλεψη του σχετικού όρου.

5. ΖΗΜΙΕΣ ΑΠΟ ΠΡΟΘΕΣΗ

Σε όλο τον κόσμο δεν καλύπτονται ζημίες από παράνομες πράξεις, όπως είναι η
πρόθεση προκλήσεως ζημίας. Αυτό συνιστά θεμελιώδη αρχή της ασφάλισης και
φυσικά προβλέπεται από όλες τις διεθνείς συμβάσεις που αφορούν ειδικά την
ασφάλιση της αστικής ευθύνης αυτοκινήτου και τις σχετικές κοινοτικές οδηγίες.
Θα αποτελούσε δε πράγματι παγκόσμια πρωτοτυπία τυχόν αντίθετος πρόβλεψη της
ελληνικής νομοθεσίας.

Πότε υπάρχει πρόθεση ζημίας, κρίνεται κατά περίπτωση από τα δικαστήρια.

6. ΕΞΑΙΡΕΣΕΙΣ

Οι εξαιρέσεις που περιλαμβάνονται στα ασφαλιστήρια ισχύουν επίσης επί
εικοσαετία και προβλέπονται στην προαναφερόμενη Υπουργική Απόφαση περί
καθορισμού των γενικών όρων των ασφαλιστηρίων συμβολαίων.

Επισημαίνεται όμως ότι οι εξαιρέσεις στην υποχρεωτική ασφάλιση αστικής
ευθύνης, όπως είναι π.χ. η οδήγηση υπό την επίδραση οινοπνεύματος, δεν αφορούν
τον τρίτο παθόντα, ο οποίος αποζημιώνεται σε κάθε περίπτωση και έχει ευθεία
αγωγή κατά του ασφαλιστή, αλλά μόνον τον ασφαλισμένο.

Με την ευκαιρία αυτή διευκρινίζουμε ότι η υποχρεωτική ασφάλιση της αστικής
ευθύνης του κυρίου, κατόχου και οδηγού αυτοκινήτου καλύπτει τους τρίτους
παθόντες σε περίπτωση θανάτου, σωματικής βλάβης και υλικών ζημιών. Ο
ασφαλιστής μπορεί με τον ασφαλισμένο να κάνει ειδικές συμφωνίες, όπως είναι
π.χ. οι εξαιρέσεις, οι οποίες όμως σε καμία περίπτωση δεν επηρεάζουν τη θέση
του ζημιωθέντος τρίτου.

Τέλος εκφράζουμε την απορία μας για τον τρόπο με τον οποίο ο συντάκτης του
επίμαχου “ρεπορτάζ” ανέγνωσε τους όρους του ασφαλιστηρίου αστικής ευθύνης
αυτοκινήτου και τους μετέφρασε σε “παγίδες” για τον ασφαλισμένο όταν
ελπίζουμε, από όσα προαναφέραμε, ότι αποδεικνύεται το αντίθετο, ενώ συγχρόνως
θα πρέπει να τονιστεί ότι ο νέος νόμος για την ασφαλιστική σύμβαση είχε
ακριβώς ως στόχο την προστασία του ασφαλισμένου από δυσμενείς γι’ αυτόν όρους.
Και πράγματι με τη νέα νομοθεσία όχι μόνον δεν υπάρχουν πλέον “παγίδες” για
τον ασφαλισμένο ή ψιλά γράμματα, αφού ο οποιοσδήποτε τυχόν περιορισμός ή
εξαίρεση αναγράφεται και επισημαίνεται στις πρώτες σελίδες του ασφαλιστηρίου,
αλλά και το σύνολο των όρων του ασφαλιστηρίου εξασφαλίζει πρώτιστα τον
ασφαλισμένο χωρίς να αναφερθούμε στον τρίτο παθόντα, ο οποίος, όπως
επανειλημμένα τονίστηκε, σε κάθε περίπτωση αποζημιώνεται».

Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Απαντώντας στην επιστολή του κ. Παλαιολόγου, ο συντάκτης του ρεπορτάζ Δημήτρης
Δοντάς σημειώνει:

«Ένα ρεπορτάζ, πέραν των παγίδων, των ερωτηματικών αλλά και των ασαφειών
πρέπει να δίνει και άλλες πληροφορίες στους αναγνώστες. Έτσι, ήταν καθαρά
πληροφοριακές οι ενότητες “Ανώτατο όριο κάλυψης”, “Διάρκεια – διακοπή
σύμβασης”. Σε ό,τι αφορά τον καθορισμό του ασφαλίστρου, η αύξηση των κατώτατων
ορίων από την πλευρά του υπουργείου Ανάπτυξης πράγματι οδηγεί σε αναπροσαρμογή
των ασφαλίστρων από τις εταιρείες. Όμως στην παράγραφο “σε περίπτωση
τροποποιήσεως των κατωτέρων ορίων ασφαλίσεως από την Πολιτεία ή του τιμολογίου
από τον ασφαλιστή” ο κ. Παλαιολόγου δεν απαντά. Γιατί με βάση αυτή την
παράγραφο η εταιρεία μπορεί να προβεί σε αυξήσεις, ασχέτως αν υπάρχουν
αιτιολογημένοι λόγοι (όπως αυτόν που επικαλείται στην επιστολή του ο κ. Παλαιολόγου).

Βεβαίως και δεν έχει καμία επίπτωση στον τρίτο παθόντα η μη δήλωση ατυχήματος
εντός οκτώ ημερών. Βεβαίως και θα πάρει την αποζημίωσή του, σύμφωνα με όσα
τονίζει ο κ. Παλαιολόγου. Δεν λέει όμως ότι μία απλή αμέλεια δίνει το δικαίωμα
στις ασφαλιστικές εταιρείες να διεκδικήσουν από τον ασφαλισμένο το ποσό της
αποζημίωσης που κατέβαλαν;

Αν κάποιος δεχθεί υπαιτιότητα σε ατύχημα, χωρίς την προηγούμενη σύμφωνη γνώμη
της εταιρείας, κινδυνεύει ή όχι να πληρώσει την αποζημίωση από την τσέπη του,
αφού έχει παραβεί όρο της σύμβασης; Δηλαδή αν κάποιος παραβιάσει “Stop” και
προβεί κατά συνέπεια σε ομολογία ευθύνης, διατρέχει τον κίνδυνο να μην
καλυφθεί από την ασφαλιστική εταιρεία στην οποία ανήκει

Βεβαίως και την πρόθεση στην πρόκληση ζημιών θα την κρίνει το δικαστήριο. Όμως
η εταιρεία μπορεί να αρνηθεί πληρωμή αποζημίωσης σε οποιαδήποτε περίπτωση
ατυχήματος, υποστηρίζοντας ότι υπάρχει πρόκληση ζημιών από πρόθεση, έστω και
αν είναι προφανές ότι δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο. Μήπως έτσι οι χρονοβόρες
διαδικασίες των δικαστηρίων επιτρέπουν σε κάποιες ασφαλιστικές εταιρείες να
“πετυχαίνουν” τελικά συμβιβασμούς, οι οποίοι κατά κανόνα είναι εις βάρος των
ασφαλισμένων τους;

Οι αναγνώστες είναι σαφώς σε θέση να κρίνουν αν όλα τα παραπάνω αποτελούν
παγίδες για τους ασφαλισμένους ή όχι.

Τέλος, σε ό,τι αφορά την επισήμανση του κ. Δούκα Παλαιολόγου ότι περίμενε πριν
από τη δημοσίευση του ρεπορτάζ να επιβεβαιώσουμε την ακρίβεια των στοιχείων
που παραθέτουμε, εφόσον δεν διαθέτουμε την απαιτούμενη εξειδίκευση για να
χειριζόμαστε τόσο λεπτά και ευαίσθητα θέματα, η απάντηση είναι μία και μόνη:
Τα στοιχεία του ρεπορτάζ δεν είναι άλλα από το ασφαλιστήριο συμβόλαιο που ήρθε
στα χέρια μας, μαζί με τις δηλώσεις εναντίωσης. Μήπως και αυτά τα επίσημα
έγγραφα, που είναι στη διάθεση εκατομμυρίων κατόχων Ι.Χ., χρειάζεται
εξειδίκευση για να διαβασθούν; Και αφού διαβασθούν, χρειάζονται επιβεβαίωση;».