ΠΡΟΣΩΠΑ «Ψύλλοι» και «ελέφαντες»

Κρίστοφερ Χίτσενς. Συγγραφέας, βιβλιοκριτικός και αρθρογράφος στο αριστερό αμερικανικό περιοδικό «Νέισον»

Ο Κρίστοφερ Χίτσενς εξέδωσε μια αναθεωρημένη έκδοση του βιβλίου του για την
ιστορία της Κύπρου, από τους Οθωμανούς ως τον Κίσινγκερ.

«ΟΜΗΡΟΣ της Ιστορίας: η Κύπρος από τους Οθωμανούς ως τον Κίσινγκερ» είναι ο
τίτλος του βιβλίου (εκδ. Verso) και ο Βρετανός συγγραφέας του δεν αρνείται σ’
αυτό τις εντάσεις που υπήρχαν ανάμεσα στους Ελληνοκυπρίους και την τουρκική
μειονότητα του νησιού. Δείχνει ωστόσο αποστομωτικά πώς οξύνθηκαν οι εντάσεις
αυτές και πώς τις εκμεταλλεύθηκαν εξωτερικές δυνάμεις, για τις οποίες η
βούληση του πληθυσμού της Κύπρου δεν είχε καμιά σημασία. Πρώτα οι Βρετανοί
αποικιοκράτες εφάρμοσαν το διαίρει και βασίλευε: ο Χάρολντ Μακμίλαν (υπουργός
Εξωτερικών το 1954) προέτρεπε τις αποικιοκρατικές αρχές να υποδαυλίσουν τους
Τούρκους για να εξουδετερώσουν την αναταραχή των Ελλήνων κι αυτές το έπραξαν
επιτρέποντας να οργανωθούν τουρκοκυπριακά νεοφασιστικά κόμματα, απαγορεύοντας
ελληνοκυπριακά κόμματα και αφήνοντας ατιμώρητους Τούρκους τρομοκράτες. Στην
Κύπρο, επισημαίνει ο Χίτσενς, δεν υπήρχε σημαντική εθνική ένταση μέχρι που την
ενθάρρυναν οι Βρετανοί.

Οι Βρετανοί έδωσαν στην Κύπρο ένα Σύνταγμα που δεν μπορούσε να λειτουργήσει
και την παρέδωσαν στους Αμερικανούς, η πολιτική των οποίων ήταν να
υποστηρίζουν τους εξτρεμιστές που ήταν αντίθετοι στον Μακάριο· όταν οι
εντάσεις μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων οξύνθηκαν, οι ΗΠΑ προέκριναν
τη διχοτόμηση. Το 1964, σημειώνει ο Χίτσενς, όταν ο Έλληνας πρεσβευτής στην
Ουάσινγκτον είπε στον πρόεδρο Τζόνσον ότι η διχοτόμηση είναι απαράδεκτη, ο
ηγέτης του ελεύθερου κόσμου έδειξε το σεβασμό του προς τη Δημοκρατία
απαντώντας: «Γ… το Κοινοβούλιο και το Σύνταγμά σας. Η Αμερική είναι ένας
ελέφαντας. Η Κύπρος είναι ένας ψύλλος. Η Ελλάδα είναι ένας ψύλλος. Αν αυτοί οι
δύο ψύλλοι συνεχίσουν να ενοχλούν τον ελέφαντα, μπορεί να τους δώσει καμιά με
την προβοσκίδα του».

Μετά το 1968, ο Κίσινγκερ προστάτευε την ελληνική χούντα και υποστήριξε το
πραξικόπημά της κατά του Μακαρίου. Την ώρα όμως που οι χουντικοί προσπαθούσαν
να ελέγξουν την κατάσταση, ο Κίσινγκερ άλλαξε πλευρά και δήλωσε ότι η τουρκική
κοινότητα της Κύπρου χρειάζεται «ένα μεγαλύτερο βαθμό αυτονομίας». Η Άγκυρα
κατάλαβε «το σύνθημα» και εισέβαλε. Ο Χίτσενς περιγράφει τις σφαγές των
Ελληνοκυπρίων και την εκδίωξή τους από τις εστίες τους στο πλαίσιο της εθνικής
αποκάθαρσης που εφάρμοσαν οι Τούρκοι. Και, μολονότι δεν υποβαθμίζει τις
ταλαιπωρίες που είχαν υποστεί και οι Τουρκοκύπριοι από τους υπερεθνικιστές,
υπογραμμίζει ότι η διχοτόμηση δεν τους έφερε την ευτυχία. Η κατεχόμενη Βόρεια
Κύπρος είναι ένα κράτος-γκάνγκστερ που συμβολίζεται από τον Ασίλ Ναντίρ:
πλούσιο, εγκληματικό και πολιτικά διεφθαρμένο.