Το λασποχώρι έγινε πολιτεία

Μέσα στα πλαίσια του παγκόσμιου συνεδρίου για την περιβαντολογική εκπαίδευση
και την αειφορία, που έληξε με μεγάλη επιτυχία, στη Θεσσαλονίκη, την περασμένη
εβδομάδα (όντας η soft απάντηση στη hard συμφωνία του Κιότο), βρήκα ένα βράδυ
την ευκαιρία να δραπετεύσω από τη Βεργίνα, όπου συνόδευσα τον γενικό διευθυντή
της Ουνέσκο κ. Φεντερίκο Μαγιόρ, στη γειτονική Βέροια, μια πόλη που είχα να τη
δω από το 1956.

ΤΟ «ιστορικό λασποχώρι» που θυμόμουν δεν είχε καμία σχέση με την πολιτεία –
καμάρι που έβλεπα τώρα δα. Δεν θα πίστευα ότι βρισκόμουν στην ίδια Βέροια των
νιάτων μου, αν δίπλα μου ο δήμαρχός της κ. Γιάννης Κασιώτης συνεχώς δεν μου το επιβεβαίωνε.

«Ναι, αυτή είναι η Μπαρμπούτα» (ο εβραίικος μαχαλάς, καμιά σχέση με το γκέτο).
Τα σπίτια της, που τα θυμόμουν ερείπια, τώρα αναστηλωμένα, χάρη και στο
ΥΠΕΧΩΔΕ, αναδείκνυαν τη σπάνια αρχιτεκτονική τους. Και το ποτάμι, στο βαθύ
φαράγγι, όμοιο με του Κορνέλ, στο Ιθάκα της Νέας Υόρκης, τραγουδούσε τον
απεγκιβωτισμό του.

Δεν θα πίστευα ότι από τη Δημοτική Βιβλιοθήκη της Βέροιας θα μπορούσα να
επικοινωνήσω μέσω του Ίντερνετ με ολόκληρο τον πλανήτη, αν δεν ήταν δίπλα μου
ο διευθυντής της, ο κ. Γιάννης Τροχόπουλος, για να μου αποδείξει πως δεν
χρειάζεται πια καμιά Εθνική Βιβλιοθήκη για να βρει την πληροφορία που χρειάζεται.

Δεκάδες είναι οι εκκλησίες της Βέροιας που αναπαλαιώθηκαν και βρήκαν τη σωστή
θέση τους στον αραιωμένο ολόγυρα χώρο. Ενώ το παρακλάδι της Εγνατίας Οδού, που
ανακαλύφθηκε σε όχι περισσότερο από πενήντα πόντους βάθος, ξαναβγήκε στην
επιφάνεια, χάρη στη φωτισμένη δημοτική αρχή, με τις αυθεντικές χαρακιές από τα
μεταφορικά μέσα της εποχής στις τρισχιλιετείς του πλάκες.

Η ιστορική πολιτεία έμεινε στα βασικά ανέπαφη τα δύο χιλιάδες τελευταία
χρόνια: εκεί που ήταν οι βασικές αρτηρίες της, τα εμπορικά της, οι σωλήνες της
αποχέτευσης, εκεί, στην ίδια θέση, παραμένουν.

Στη σημερινή Βέροια οι άνθρωποι δεν ξεχωρίζουν ανάλογα με τα πολιτικά τους
φρονήματα. Εκείνο που τους συνέχει είναι η ομοψυχία και η αγάπη. Χαιρετιούνται
στον δρόμο, αγαπιόνται δεξιοί, κεντρώοι και αριστεροί. Θέλουν ένα μονάχα: την
προκοπή της πόλης τους και του νομού της.

Αν η Ελλάδα ολόκληρη μπορούσε να μοιάσει με τη σημερινή Βέροια, δεν θα ήταν η
τρελή αγελάδα που ξέρουμε. Θα ήταν η «βέρα» Ελλάδα.

Μετά την κρίση του εμφυλίου σπαραγμού στη γειτονική πρώην Γιουγκοσλαβία, η
οικονομία της Βέροιας είναι ξανά σε άνοδο. Τα μαγαζιά γεμάτα. Κανένας δεν
χρειάζεται να πάει στη Θεσσαλονίκη για ψώνια. Τα έχουν όλα. Και με τι προσοχή
μεταμορφώνονται τα παλαιά κλωστοϋφαντουργεία της. Μόνο στην Καβάλα υπάρχει το
ανάλογο προηγούμενο των καπναποθηκών. Η Θεσσαλονίκη, όπου όλα μετατράπηκαν σε
πολιτιστικά ουζερί, δεν μπορεί να χρησιμεύσει ως παράδειγμα προς μίμησιν.

Ήταν και η ημισέληνος που έστελνε το ψυχρό της φως, για να φωτίσει τη νύχτα.
Ήταν και το βαθύ το ρέμα. Μα προπαντός ήταν οι άνθρωποι. Μόνο στην «κόκκινη
ζώνη» της Ιταλίας, στην Εμίλια – Ρομάνια είχα νιώσει έτσι άλλοτε. Εκεί όπου η
εντοπιότητα γίνεται παγκοσμιότητα. Εκεί όπου οι δημοτικοί άρχοντες είναι
εκείνοι που δίνουν το στίγμα στην «αειφορία».

Μια λέξη πρέπει να πούμε, που με πολύ κόπο την έκανε παραδεκτή από το ελληνικό
Κοινοβούλιο ο Κώστας Λαλιώτης. Αλλά που έτσι την κατοχύρωσε για τις επόμενες
γενιές. Ώσπου ήρθε ο Ευάγγελος Βενιζέλος (στο Περιβαντολογικό Συνέδριο της
Θεσσαλονίκης) για να την προτείνει στη διεθνή κοινότητα της Ουνέσκο. Μια
πρόταση που έγινε ασμένως δεκτή από τον γενικό διευθυντή της κ. Μαγιόρ, μια
που «πατάει» πάνω στο προηγούμενο της «ευφορίας» (Euphorie, Euphoria κ.λπ.).
Θα έχουμε λοιπόν στο εξής την aiphorie, aiphoria.

Αλλά, θα ρωτήσει κανείς, και με το δίκιο του, αειφορία τι θα πει; Θα πει αυτό
που νυν και αεί και εις τους αιώνας θάλλει. Οι ετερόφωτοι Ευρωπαίοι ως τώρα τη
μεταγλώττιζαν σε «viabilite» και «sustainability». Δύο λέξεις «αμυντικές»,
όπως τόνισε ο κ. Βενιζέλος. Ενώ «αειφορία» είναι λέξη «επιθετική».

Εννοώντας βέβαια ότι διόλου δεν μπορεί να μας ικανοποιήσει η μείωση κατά 5%-7%
του διοξειδίου του άνθρακος τα επόμενα επτά χρόνια. «Αν πω του γιου μου», όπως
είπε ο κ. Μαγιόρ, «ότι θα μολύνεται κατά 5%-7% λιγότερο το 2004, θα μου
αστράψει, και με το δίκιο του, ένα χαστούκι. Εκείνο που πρέπει να προτάξουμε
στις γενιές που έρχονται είναι η απελευθέρωση του κρατούμενου ανθρώπου, όχι η
μείωση της ποινής του. Οι ειδήμονες στο Κιότο της Ιαπωνίας, κάτω από την
ασφυκτική πίεση των ΗΠΑ, μετέτρεψαν τη θανατική ποινή σε ισόβια».

Ισοβίτης στη Βέροια θα ήθελα να γίνω. Το «μαγικό» πέρασμα από τη Βεργίνα, με
τον θολωτό τάφο του Φίλιππου, αναγορεύει σε αιμοβόρο παρελθόν τους θολωτούς
τάφους των Μυκηνών. Εδώ κανείς δεν έσφαξε κανέναν. Κανένας μητροκτόνος, καμία
αναποδιά. Οι Ατρείδες ανήκουν στην Πελοπόννησο. Οι Μακεδόνες μόνο τον
πολιτισμό έφεραν στα άκρα της γης. Δεν πολέμησαν για καμία Ελένη, για κανένα
«πουκάμισο αδειανό». Γέμισαν τα άδεια πουκάμισα του πλανήτη με τον Αλέξανδρο
Ανδρόνικο. (Το αρχαίο με το βυζαντινό).

Η Ελλάδα πρέπει να στοιχηθεί με τον Βορρά της. Και η Βέροια να ανακηρυχθεί
πολιτιστική πρωτεύουσα της Ευρώπης το 200.., όταν ξανάρθει η σειρά της
πατρίδας μας.