ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Εκατό αθάνατα αντικείμενα

«Ένα μωρό». Το πιο σημαντικό από τα 100 αντικείμενα της όπερας του Γκρήναγουεϊ

Μπορεί 100 αντικείμενα να περιγράψουν τον κόσμο μας; Ο δαιμόνιος Πήτερ
Γκρήναγουεϊ απαντά καταφατικά. Και το αποδεικνύει.

Ο ΗΛΙΟΣ. Μια ομπρέλα. Το κρανίο του Μότσαρτ. Το χορτάρι. Ένα φιλί. Ο Θεός. Ένα
ζευγάρι γάντια. Μια κούκλα. Ένα συντετριμμένο αεροπλάνο. Το χιόνι. Μια σκάλα.
Μια αγχόνη. Ο Αδάμ και η Εύα. Ο φαλλός. Παπούτσια. Τα σύννεφα. Μια μπανιέρα.
Κι ένα μωρό. Κυρίως ένα μωρό. Ένα μωρό στην κοιλιά της μάνας του. Μα είναι
αντικείμενο ένα μωρό; Δεν έχει σημασία. Ένα μωρό περιέχει τα πάντα. Ένα μωρό
αντιπροσωπεύει το μέλλον. Είναι μια νέα αρχή, ένα νέο ξεκίνημα. Ένα μωρό δεν
μπορεί να προκατασκευαστεί. Δεν μπορεί να «παίξει». Ένα μωρό είναι ένα μωρό
και δεν μπορεί παρά να είναι πραγματικό.

Το μωρό έχει αριθμό 68, αλλά είναι το πιο σημαντικό ­ ή έστω το πιο αγαπημένο
­ από τα 100 αντικείμενα που κατά τον Γκρήναγουεϊ συμπυκνώνουν τα δύο χιλιάδες
χρόνια της ανθρωπότητας. Υπ’ αριθμόν 1 είναι ο ήλιος και τελευταίο είναι το
χιόνι. Πρόκειται για μια «προπ όπερα» (παράφραση της «ποπ όπερα»), δηλαδή μια
όπερα αντικειμένων, εξαρτημάτων, που παρουσιάζεται από το περασμένο Σάββατο
στο Μέγαρο Πολιτισμού του Μπομπινύ, έξω από το Παρίσι. Εμπνευστής της είναι
ένας σκηνοθέτης που πιστεύει ότι ο κινηματογράφος είναι ετοιμοθάνατος. Ή έχει
κιόλας πεθάνει. Ή δεν έχει ακόμη γεννηθεί. Ένας άνθρωπος που του αρέσει να
προκαλεί.

Ο Πήτερ Γκρήναγουεϊ βγάζει από την τσέπη του ένα στυλό. Ένα συνηθισμένο στυλό
απ’ αυτά που βρίσκει κανείς στα περίπτερα. Και εξηγεί: «Αυτό το στυλό είναι
φτιαγμένο από πλαστικό και μέταλλο, παραπέμπει έτσι αμέσως στις έννοιες της
πλαστικότητας και της μεταλλουργίας. Το μέταλλο μπορεί να αντιπροσωπεύσει κάθε
τι μεταλλικό ­ ένα πολεμικό πλοίο ή το πενάκι ενός σχεδιαστή ­ και το
πλαστικό, ένα σκουπιδοτενεκέ ή ένα βηματοδότη. Λόγω της μορφής του, μπορεί να
παραπέμψει στις φαλλικές εικόνες της γονιμότητας. Τα περισσότερα στυλό του
εμπορίου αναγράφουν κάτι στην επιφάνειά τους, γεγονός που μας επιτρέπει να
μιλήσουμε για τη γραπτή επικοινωνία, το αλφάβητο. Μπορώ να το πιάσω στην τσέπη
του πουκαμίσου μου: μιλάμε λοιπόν για μόδα, για ντιζάιν. Είναι μια απλή
μηχανή, άρα αντιπροσωπεύει όλες τις μηχανές. Και φυσικά, η πρωταρχική
λειτουργία του στυλό είναι να γράφει: το κείμενο αυτής της σελίδας ή το
τελευταίο έργο του Τολστόι».

Σ’ ένα τόσο απλό αντικείμενο περιλαμβάνονται έτσι τόσες ελπίδες, φιλοδοξίες,
επιτεύγματα. Σε μια τόσο απλή έκθεση περιλαμβάνεται όλη η ανθρώπινη ζωή στη
γη. Ο Γκρήναγουεϊ θέλει τώρα να μεταφέρει τα «100 αντικείμενα» στον
κινηματογράφο. Και να αποκαλύψει τις τέσσερις τυραννίες του. Την τυραννία του
πλαισίου, που περιορίζει και εστιάζει το βλέμμα. Την τυραννία του κειμένου και
της γραμμικής αφήγησης. Την τυραννία της σχέσης με τον ηθοποιό. Και την
τυραννία της κάμερας, που περιορίζεται να μας δείχνει τον κόσμο ­ χωρίς να
δημιουργεί ποτέ.