ΑΥΤΟΙ

… ιστορίας στη Βαρσοβία, παρουσιάστηκαν τις προάλλες ορισμένα στοιχεία για
την περίοδο Βόιτσεχ Γιαρουζέλσκι. Ο Στανίσλαφ Κάνια, τότε Γραμματέας του POUP
(Πολωνικού Ενιαίου Εργατικού Κόμματος, απλούστερα ΚΚ), είπε ότι οι Σοβιετικοί
ετοίμαζαν εισβολή όχι το 1981 (κρατούσα εκδοχή), αλλά το 1980. Ο ίδιος, λέει
(ο Κάνια), είχε πάει στη Μόσχα, και του έδειξαν μάλιστα χάρτη, πώς θα έμπαιναν
τα τανκς. Ένας Πολωνός συνταγματάρχης όμως, ο Ρύσαρντ Κουκλίνσκι, που είχε
γίνει τέλειος πράκτορας της CIA (της είχε στείλει 35.000 σελίδες εγγράφων του
Συμφώνου της Βαρσοβίας), διαβίβασε το ’80 και τα περί εισβολής. Τη συνέχεια
την αφηγήθηκε ο Ζμπίγκνιου Μπρεζίνσκι, τότε σύμβουλος του Λευκού Οίκου: Ο
Κάρτερ, λέει, πήρε αμέσως στο «κόκκινο τηλέφωνο» τον Λεονίντ Μπρέζνιεφ. «Τα
ξέρουμε όλα ­ του είπε. ­ Μην κάνετε καμμιά απερισκεψία».

… ετοίμαζε στο μεταξύ τον στρατιωτικό νόμο. Η θεωρία του, ότι ήθελε τάχα να
προλάβει σοβιετική εισβολή, είναι μύθος, είπε ο ιστορικός Ρίτσαρντ Πάιπς. Η
Μόσχα είχε ήδη εγκαταλείψει την ιδέα. Ο Γιαρουζέλσκι ήθελε να σώσει απλώς τον
εαυτό του και τους συντρόφους του. Ένα ερώτημα είναι αν η CIA γνώριζε τις
προθέσεις του. Η ίδια λέει ότι δεν είχε σαφείς πληροφορίες: Ο Κουκλίνσκι την
πρόδωσε κι αυτή. Της απέκρυψε τα σχέδια Γιαρουζέλσκι, από φόβο μήπως μια τυχόν
αντίδραση των ΗΠΑ κάνει το πολωνικό καθεστώς πιο καταπιεστικό. Κατ’ άλλη
εκδοχή, η CIA γνώριζε αλλά, ως συνήθως, δεν τα έλεγε όλα στον Λευκό Οίκο. Ο
νέος πρόεδρος, ο Ρόναλντ Ρήγκαν, είχε μεσάνυχτα για Πολωνία. Ο Πολωνός
στρατηγός Εουγκένιους Μόλτσυκ επισκέφθηκε μάλιστα τον αντιπρόεδρο Τζωρτζ Μπους
και του ανέφερε μεταξύ άλλων το ενδεχόμενο στρατιωτικού νόμου. Κατόπιν, λέει,
έφυγε με την εντύπωση ότι η Αμερική δεν είχε αντίρρηση. «Περίπου μας έδωσε το
πράσινο φως». Ώστε «πρόδωσε» και η Αμερική; Μόνο ο Μπρέζνιεφ βγαίνει καθαρός;
Στο συνέδριο έπεσε βαθειά περισυλλογή. Τέλος, μίλησε και ο Γιαρουζέλσκι.
«Είναι θλιβερό ­ είπε ­ να σε επικρίνουν επειδή φάνηκες πατριώτης».

… εξελίσσεται σε χώρα των ενυδρείων. Στολίδι συνήθως εύπορων σπιτιών,
«τηλεόραση του ονειροπόλου», το ενυδρείο εισέρχεται τώρα σε κάθε ταπεινό
κουβανικό ενδιαίτημα. Το υπουργείο Αλιείας μοίρασε ήδη δωρεάν ψάρια για
εκτροφή σε 28.000 οικογένειες και αν όλα πάνε καλά ­ όπως είπε ο υφυπουργός
Ενρίκε Ολτούσκι ­ «το 2000, η οικιακή παραγωγή ψαριών θα φτάσει τους 2.500
τόννους». Η ιδέα έχει ενθουσιάσει πολλούς Κουβανούς, που αποθαυμάζουν
καθημερινά τα ψάρια τους μέσα σε σκάφες, γούρνες και γυάλες. «Με την ψαροφαγία
­ δήλωσε ο Ολτούσκι ­ θα αντιμετωπισθεί αποτελεσματικά η έλλειψη πρωτεϊνών
στον πληθυσμό, λόγω της οικονομικής κρίσης».

… είναι μεγάλος, βέβαια, να φάει κανείς τα ψάρια αμέσως, κι ας πάει στο καλό
του το εκτροφείο. Ανάλογο πείραμα, το 1990, είχε ταχύτατο, άδοξο τέλος. Ο
Φιντέλ είχε μοιράσει από δύο κότες και ένα πετεινό σε κάθε οικογένεια, με τη
φιλόδοξη πρόβλεψη ότι σε λίγους μήνες θα λυνόταν, και πάλι, το πρόβλημα των
πρωτεϊνών. Η Κούβα έζησε σφαγές Αγίου Βαρθολομαίου. Σε αυλές και σε κατώφλια
σπιτιών, κάτω από το μαχαίρι της νοικοκυράς, τα πουλερικά άφηναν αυθημερόν την
τελευταία τους πνοή. Κάπως καλύτερη τύχη είχαν οι λαχανόκηποι. Κάτοικοι των
πόλεων καλλιεργούν σε περιληπτικούς χώρους πατάτες, καρότα κλπ. για
οικογενειακή σίτιση. Εκ των πραγμάτων, αυτά δεν τρώγονται πριν αναπτυχθούν λιγάκι.