Ο πληθωρισμός των γιατρών απειλεί την υγεία μας

Σοβαροί κίνδυνοι απειλούν τη δημόσια υγεία αλλά και την εθνική οικονομία
εξαιτίας του τεράστιου αριθμού των γιατρών που έχει η χώρα μας. Το πρόβλημα
αυτό θα συνεχίσει να διογκώνεται, με όλες τις δραματικές συνέπειες που αυτό
συνεπάγεται, αφού κανένα μέτρο δεν έχει ληφθεί ως σήμερα για την αντιμετώπισή του.

Ο ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ των γιατρών, προειδοποιούν γιατροί, δηλαδή επαγγελματίες που
ζουν το πρόβλημα από μέσα, έχει σοβαρές συνέπειες:

Πρώτον, στη δημόσια υγεία, από το χαμηλό επίπεδο εκπαίδευσης λόγω της
δυσκολίας να υπάρξουν προγράμματα συνεχούς εκπαίδευσης για τόσο μεγάλο αριθμό
γιατρών.

Η ανεπαρκής εκπαίδευση οδηγεί στη λεγόμενη αμυντική ιατρική, που σημαίνει
πολλές διαγνωστικές εξετάσεις και μάλιστα υψηλής τεχνολογίας και πολλά φάρμακα.

Δεύτερον, στην εθνική οικονομία, αφενός λόγω της «αμυντικής ιατρικής» και
αφετέρου λόγω της «προκλητής ζήτησης υπηρεσιών», δηλαδή των μη αναγκαίων
δαπανών, που είναι αναπόφευκτο επακόλουθο της ανάγκης να βρεθεί (από κάποιους)
τεχνητός τρόπος αύξησης του εισοδήματός τους ή αντιμετώπισης της ανεργίας.

ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ

Ήδη ο αριθμός των Ελλήνων γιατρών πλησιάζει τις… πενήντα χιλιάδες. Και το
χειρότερο: οι περισσότεροι ­ έχοντας διαλέξει ειδικότητες «δημοφιλείς» ­
συνωστίζονται, στην πλειοψηφία τους, στην Αθήνα χωρίς και να ανεβάζουν το
επίπεδο των προσφερομένων υπηρεσιών υγείας.

Ο αριθμός αυτός αναμένεται να αυξηθεί ακόμη περισσότερο τα επόμενα χρόνια,
κάνοντας την κατάσταση ακόμη σοβαρότερη.

420 ΣΕ 480 ΚΛΙΝΕΣ

Ορισμένα αριθμητικά στοιχεία μιλούν από μόνα τους:

* Στο Τζάνειο Νοσοκομείο του Πειραιά υπάρχουν 480 κλίνες και αντίστοιχα… 420
γιατροί. Την ίδια ώρα σε άλλα νοσοκομεία, ιδίως της επαρχίας, υπάρχουν
σοβαρότατα κενά.

* Στην Ελλάδα χρειάζονται συνολικά 1.700 θωρακοχειρουργικές επεμβάσεις τον
χρόνο, για τις οποίες θα χρειαζόντουσαν 10 θωρακοχειρουργοί, ο καθένας από
τους οποίους θα έκανε 170 επεμβάσεις.

Αυτό που συμβαίνει στην πραγματικότητα είναι ότι τα Πανεπιστήμιά μας βγάζουν
8-10 θωρακοχειρουργούς τον… χρόνο, με αποτέλεσμα οι περισσότεροι να μένουν
άνεργοι ή να κάνουν άλλα πράγματα από αυτά για τα οποία εκπαιδεύτηκαν.

ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ

Ας σημειωθεί ότι οι μελετητές υπολόγιζαν, πριν από ελάχιστα χρόνια, ότι το
2000 θα έχουμε 48.000 γιατρούς κι αυτό το θεωρούσαν καταστροφή.

Δύο και κάτι χρόνια πριν από το οριακό 2000 έχουμε ξεπεράσει τις χειρότερες
προβλέψεις.

Όπως έδειξε έρευνα που διενεργήθηκε από τους γιατρούς Χρ. Δερβένη, χειρουργό
του ΕΣΥ και Ν. Μαρουδιά, ωτορινολαρυγγολόγο, πρόεδρο και αναπληρωτή γραμματέα
αντίστοιχα της Πρωτοβουλίας για τον Εκσυγχρονισμό στην Υγεία, σήμερα ο
πραγματικός αριθμός των γιατρών φτάνει τις… 49.555 ­ από τους οποίους οι
11.000 περίπου είναι ενταγμένοι στο Εθνικό Σύστημα Υγείας.

Σ’ αυτούς πρέπει να προστεθούν 13.744 οδοντίατροι, 2.813 κτηνίατροι και 11.589
φαρμακοποιοί, που ανεβάζουν το σύνολο του ενεργού ιατρικού δυναμικού στη χώρα
μας στις 77.701.

ΕΝΑΣ ΠΡΟΣ 201

Η αναλογία κατοίκων ανά γιατρό (1 προς 201) δεν υπάρχει πουθενά αλλού στην
Ευρώπη.

Ξεπεράσαμε ακόμη και την Ισπανία (1 προς 296) και την Ιταλία (1 προς 266) που,
ως τώρα, ήταν στη χειρότερη θέση. Στον αντίποδα η Αγγλία με αναλογία ενός
γιατρού ανά 562 κατοίκους. Αυτή η αναλογία, πάντως, δεν ισχύει το ίδιο για
όλες τις περιοχές της Ελλάδας.

Για παράδειγμα, ενώ στην Αττική αναλογεί ένας γιατρός για κάθε 170 κατοίκους,
στην υπόλοιπη Στερεά Ελλάδα η αναλογία είναι ένας γιατρός προς 630 κατοίκους,
στη Δυτική Μακεδονία ένας προς 616, στην Πελοπόννησο ένας προς 567, στην
Ήπειρο ένας προς 369 και στην Κρήτη ένας προς 318.

ΤΑ ΑΙΤΙΑ

Τα αίτια αυτού του πληθωρισμού γιατρών, που αντίθετα από ό,τι μπορεί να
νομίζει ο πολύς κόσμος δεν είναι θετική για την καλύτερη προσφορά υπηρεσιών
υγείας, είναι πολλά. Η αναλογία αυτή, λένε ο κ. Δερβάνης και ο κ. Μαρουδιάς,
είναι αποτέλεσμα:

* Της απουσίας οποιασδήποτε μελέτης και πολιτικής για τις διαμορφούμενες
συνθήκες στην αγορά εργασίας.

* Της έλλειψης προγραμματισμού για τον αριθμό των εισαγόμενων φοιτητών στις
Ιατρικές Σχολές.

* Της χωρίς έλεγχο εισαγωγής στις Ιατρικές Σχολές από άλλες του εξωτερικού.

* Του συστήματος εξετάσεων και του τρόπου παροχής άδειας άσκησης επαγγέλματος.

ΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Μελετώντας την εξέλιξη του Εθνικού Συστήματος Υγείας οι γιατροί-μέλη της
Πρωτοβουλίας Γιατρών έχουν καταλήξει σε συγκεκριμένα συμπεράσματα όχι μόνο για
το τι συμβαίνει αλλά και για τα αίτια που το δημιούργησαν.

Τα συμπεράσματα στα οποία καταλήγουν είναι εντυπωσιακά, ιδιαίτερα καθώς
προέρχονται από εκπροσώπους αυτού του ίδιου του ιατρικού σώματος που, με
τόλμη, βάζουν το μαχαίρι στο κόκαλο, μη αποδεχόμενοι τον ρόλο του παθητικού
θεατή σ’ ένα θέμα τόσο μεγάλης σημασίας όσο η υγεία.

Μιλάνε, λοιπόν, έξω από τα δόντια για τα πιο καίρια σημεία του Εθνικού
Συστήματος Υγείας που ξεκίνησε ­ με τον νόμο 1397 ­ με άριστες προϋποθέσεις,
για να «στραβώσει» στη διαδρομή, άλλοτε από σκοπιμότητα και άλλοτε από ατολμία
ή απραξία. Λένε, λοιπόν:

* Για τη μονιμότητα των γιατρών: «Έβλαψε το σύστημα και τους ίδιους τους
γιατρούς γιατί επέτρεψε να δημιουργηθούν συνθήκες έντονης
δημοσιοϋπαλληλοποίησης. Οι περισσότεροι γιατροί έπαψαν να έχουν επιστημονικά
και επαγγελματικά κίνητρα αφού, αφενός, εξασφάλισαν μια μόνιμη θέση και,
αφετέρου, δεν υπήρξαν διαδικασίες αξιολόγησης».

Και το κακό, όπως υποστηρίζουν, είναι ότι ο νέος νόμος δεν πρόκειται να
βελτιώσει την κατάσταση, αφού αν καθιερωθεί η διαδικασία ατομικής κρίσης των
επιμελητων Β’ σε Α’ και η αναπλήρωση διευθυντών θα δημιουργηθεί επετηρίδα και
κλείσιμο των θέσεων για 10 περίπου χρόνια και θα ισοπεδώσει τα τελευταία ίχνη
φιλοδοξίας, αντιμετωπίζοντας όλους, καλούς ή κακούς γιατρούς, το ίδιο, χωρίς
να επιβραβεύει τους άξιους και ικανούς γιατρούς.

* Για την πλήρη και αποκλειστική απασχόληση: «Πρόσφερε μόνο στο αρχικό στάδιο
της εφαρμογής της. Σήμερα, στην πράξη, δεν υφίσταται αποκλειστική απασχόληση,
διότι σημαντικός αριθμός γιατρών εργάζονται παράνομα σε ιδιωτικά ιατρεία ή
είναι συμβεβλημένοι με ιδιωτικά διαγνωστικά κέντρα και νοσοκομεία, ενώ ένα
μεγάλο ποσοστό γιατρών αμείβεται από τις ίδιους τους ασθενείς.

Και δεν είναι πλήρης, αφού ελάχιστος αριθμός εργάζεται στο συμβατικό ωράριο».

* Για τις κρίσεις αξιολόγησης των γιατρών: Ο τρόπος αξιολόγησης βασίζεται, εν
πολλοίς, σε μη επιστημονικά κριτήρια (κομματικά ή κοινωνικά) και ελάχιστες
κρίσεις έχουν στοιχεία αξιοκρατίας.

Το αποτέλεσμα είναι να αμφισβητείται η ιεραρχία στα τμήματα διότι ελάχιστοι
εκπέμπουν την ακτινοβολία του πραγματικού ηγέτη του τμήματος ή υπάρχουν
έντονες έριδες μεταξύ των γιατρών στα ίδια τμήματα για κάλυψη ανώτερης θέσης.

ΙΚΑ ΚΑΙ ΙΔΙΩΤΕΣ

Όσο για τους γιατρούς που εργάζονται σε ασφαλιστικούς φορείς (π.χ. ΙΚΑ) και
στον ιδιωτικό τομέα, τα πράγματα δεν είναι καθόλου καλύτερα. Όπως παρατηρούν,
«δεν αξιολογούνται ποτέ για την επιστημονική τους επάρκεια και η εκπαίδευσή
τους είναι ανύπαρκτη, γεγονός που οδηγεί σε χαμηλό επιστημονικό επίπεδο
γιατρών αμφίβολης απόδοσης».

ΟΤΑΝ ο Παρασκευάς Αυγερινός κατέθετε τον ­ ιστορικό ­ νόμο του ΕΣΥ, τόνιζε
στην εισηγητική του έκθεση ότι «αν το σύστημα δεν ανανεώνεται κάθε τέσσερα
χρόνια, θα πεθάνει».

Δώδεκα χρόνια μετά την εφαρμογή του ΕΣΥ, πέρα από κάποιες αναθεωρήσεις του
νόμου (η μία από τις οποίες επί Ν.Δ., ήταν για την ­ κατά το δυνατό ­
κατάργηση του) άλλη ανανέωση δεν έχει γίνει. Κι εδώ τα στοιχεία της έρευνας
των κ. Δερβένη και Μαρουδιά είναι αποκαλυπτικά:

* Όταν στην Ευρώπη ο μέσος όρος ηλικίας διευθυντή είναι τα 45 χρόνια, στην
Ελλάδα ο δικός μας μέσος όρος είναι 10-12 χρόνια μεγαλύτερος, δηλαδή 55-57.

* Από το 1994 ως το 1996 ανανεώθηκαν μόνο… 289 θέσεις (μετά από αποχωρήσεις,
συνταξιοδότηση ή θάνατο) κι αυτές στο μεγαλύτερο μέρος τους από ήδη υπηρετούντες.

* Ρυθμός ανανέωσης κατ’ έτος… 42 γιατροί.

* Νέοι γιατροί ανά έτος… 1.000-1.200.

«Η ανανέωση των γιατρών του ΕΣΥ σε σχέση με τον αριθμό των νέων γιατρών ­ λένε
ο Χρ. Δερβένης και ο Ν. Μαρουδιάς ­ γίνεται με ρυθμό που δεν υπερβαίνει το 1%.
Έχουμε ένα πραγματικά γηρασμενο ΕΣΥ.

Ο υποχρεωτικός χρόνος προϋπηρεσίας στα προσόντα κατάκτησης θέσης στο ΕΣΥ (που
δεν συμβαίνει πουθενά στην Ευρώπη) οδήγησε μαθηματικά σε πλήρη γήρανση του ΕΣΥ
και σε γιατρούς χωρίς φιλοδοξίες. Στις άλλες χώρες υπολογίζουν το μέγεθος της
προσφοράς που έχει ο γιατρός στα χρόνια που υπηρέτησε, την παραγωγικότητα και
την αποδοτικότητά του στην προώθηση της υγείας, το κλινικό και γενικότερα το
επιστημονικό του έργο, κι αυτό είναι σημαντικό κίνητρο για πρόσφορα και εξέλιξη».

Βέβαια, εκτός ΕΣΥ η κατάσταση είναι ακόμη τραγικότερη αφού οι υπόλοιποι
γιατροί ουδέποτε κρίνονται η αξιολογούνται και μπορούν να συνεχίζουν επί
10ετίες να παρέχουν ιατρικές υπηρεσίες που δεν αποκλείεται να στηρίζονται στην
προ πολλών ετών εκπαίδευσή τους χωρίς καμία εξέλιξη.

ΣΥΜΦΩΝΑ με τα επίσημα στοιχεία, 25.000 περίπου ειδικευμένοι γιατροί υπηρετούν σήμερα:

­ 44,2% στα δημόσια νοσοκομεία και κέντρα υγείας.

­ 28,8% στο ΙΚΑ και στα άλλα ασφαλιστικά ταμεία.

­ 27% στον ιδιωτικό τομέα

Επίσης, 7.000 περίπου ειδικευόμενοι γιατροί υπηρετούν:

­ 97,2% στα δημόσια νοσοκομεία και κέντρα υγείας

­ 2,8% στο ΙΚΑ.

Ο αριθμός των αποφοίτων των ιατρικών σχολών ανέρχεται στις 6.919 άτομα, από τα
οποία 38,3% υπηρετούν ως αγροτικοί γιατροί, 61,6% στις ένοπλες δυνάμεις, στην
αλλοδαπή ή είναι άνεργοι και 0,1% στα ιδιωτικά νοσοκομεία.

* Η αναλογία κλινών ανά γιατρό στο ΕΣΥ είναι 3,8, ενώ στον ιδιωτικό τομέα
είναι 6 κλίνες ανά γιατρό.

* Από το σύνολο των προβλεπόμενων θέσεων γιατρών ΕΣΥ μόνο το 71% είναι καλυμμένες.

* Στις δύο μεγάλες πόλεις το ποσοστό κάλυψης των ιατρικών θέσεων ΕΣΥ φθάνει
στο 87%, ενώ στις αγροτικές και νησιωτικές περιοχές το 50%.

* Οι θέσεις των διευθυντών ιατρών ΕΣΥ παρουσιάζουν το μεγαλύτερο ποσοστό
κάλυψης (85%), ενώ των επιμελητών Α και Β 70% και 66%, αντίστοιχα.

* Το 2,5% (941) των νοσοκομειακών γιατρών είναι πανεπιστημιακοί με δυνατότητα
άσκησης και ιδιωτικού έργου όπως και στους στρατιωτικούς.

Η ΕΡΕΥΝΑ των γιατρών της Πρωτοβουλίας δεν σταματά στην επισήμανση των
προβλημάτων ή την καταγγελία τους. Προχωρεί σε προτάσεις που, κατά την άποψή
τους, θα οδηγήσουν σε λύσεις. Έτσι, μεταξύ των άλλων, προτείνουν:

Α. Ριζικές αλλαγές και εφαρμογή νέας πολιτικής διαχείρισης του
ανθρώπινου δυναμικού του υγειονομικού τομέα, ιδιαίτερα στον προγραμματισμό
παραγωγής ιατρικών επαγγελμάτων. Καθιέρωση του υγειονομικού χάρτη της χώρας
και συγκρότηση Εθνικού Συμβουλίου Προγραμματισμού Ιατρικού Δυναμικού που θα
εισηγείται στον υπουργό, τον αριθμό, τη γεωγραφική κατανομή και την κατανομή
κατά ειδικότητα ανά τακτά χρονικά διαστήματα (2-4 έτη).

Β. Καθιέρωση της συνεχούς εκπαίδευσης ως απαραίτητης για την ανανέωση
της άδειας ασκήσεως ειδικότητας τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα.

Γ. Διαχωρισμός πτυχίων και άδειες ασκήσεως επαγγέλματος ­ με έγκαιρη
ενημέρωση μαθητών και οικογενειών.

Δ. Απαγόρευση ασκήσεως της ιατρικής σε συνταξιούχους γιατρούς και
απαγόρευση κατοχής περισσοτέρων της μιας θέσης αμειβόμενης από το δημόσιο και
ασφαλιστικό σύστημα.

Ε. Κατάργηση της επετηρίδας για έναρξη ειδικότητας και αντικατάστασή
της με εξετάσεις ή με την αξιολόγηση του βαθμού πτυχίου.

Στα στενότερα πλαίσια του ΕΣΥ προτείνουν επίσης:

Α. Επανεξέταση της μονιμότητας των γιατρών (ουδείς νεοεισερχόμενος θα
είναι μόνιμος μέχρι τη θέση του διευθυντή, που θα μονιμοποιείται αν καταλάβει
τη θέση για 2η θητεία και αφού αποδείξει ότι είναι απαραίτητος στο σύστημα).

Β. Ευελιξία στην αγορά εργασίας των γιατρών με θεσμοθέτηση νέων μορφών
απασχόλησης (μερική σύμβαση έργου κ.λπ.).

Γ. Κίνητρα πρόωρης συνταξιοδότησης των γιατρών του ΕΣΥ έτσι ώστε να
δίνεται η δυνατότητα στους νέους γιατρούς με φιλοδοξίες να εισέλθουν στο σύστημα.

Δ. Παρέμβαση στο μηχανισμό και τις διαδικασίες κρίσεων για έντιμες και
αξιοκρατικές διαδικασίες που να έχουν ένα μόνο στοιχείο, το επιστημονικό και
κλινικό έργο του γιατρού.

Ε. Ανάπτυξη της πρωτοβάθμιας περίθαλψης.