ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η πόλη των παιδιών

Στην πόλη. Δεν είναι καιρός να αναθέσουμε τη σωτηρία της στα παιδιά; (σκίτσο του Ισπανού Πάου Εστράδα)

Ερώτηση: πώς θα κάνουμε καλύτερες τις πόλεις στις οποίες θα ζήσουν τα παιδιά
μας; Απάντηση: θα τους αναθέσουμε εν λευκώ την αποστολή αυτή.

ΣΤΟ ΦΑΝΟ της Ιταλίας, μια πόλη 57.000 κατοίκων, άρχισε το 1991 ένα ενδιαφέρον
πείραμα. Ο Φραντσέσκο Τονούτσι, ερευνητής στο Ινστιτούτο Ψυχολογίας της Ρώμης
και σκιτσογράφος, ζήτησε από 30 παιδιά οκτώ έως δέκα ετών που επέλεξε από τα
τοπικά σχολεία να σχεδιάσουν την ιδεώδη πόλη. Τα παιδιά ρίχτηκαν στη δουλειά.
Μια ομάδα άρχισε να ασχολείται με τις πλατείες και τα μνημεία, μια άλλη με τις
ζώνες πρασίνου, μια τρίτη με την κυκλοφορία των αυτοκινήτων και τη συλλογή των
σκουπιδιών. Μια φορά τον χρόνο οκτώ παιδιά λαμβάνουν μέρος στη συνεδρίαση του
δημοτικού συμβουλίου και διατυπώνουν τα παράπονά τους. «Δεν μπορούμε να
παίξουμε ποδόσφαιρο στις πλατείες, η αστυνομία μας παίρνει την μπάλα»,
καταγγέλλει το ένα. «Είμαστε πολίτες, δεν μας αρέσει να μας λένε ανήλικους»,
διαμαρτύρεται το άλλο. «Θέλω ένα γήπεδο ποδοσφαίρου χωρίς προπονητή», λέει ένα
τρίτο παιδί, διαφωνώντας με τη μετατροπή πράσινων ζωνών σε αθλητικές εγκαταστάσεις.

Τα παιδιά κάνουν διάλογο με τους μεγάλους. Και το απίστευτο είναι ότι οι
μεγάλοι τους ακούνε! Οι μικροί κάτοικοι του Φάνο πέτυχαν έτσι να τους αφήσουν
να παίζουν μπάλα στις πλατείες. Οι πεζόδρομοι πολλαπλασιάστηκαν, πολλά παιδιά
πηγαίνουν τώρα με τα πόδια στο σχολείο. Μια έρευνα που έγινε άλλωστε στη
Σουηδία έδειξε ότι η περίοδος μεγαλύτερου κινδύνου για τον μαθητή είναι το
διάστημα που περνάει στο αυτοκίνητο των γονιών του για να πάει στο σχολείο.

Το πείραμα θεωρείται τόσο πετυχημένο ώστε έχει ήδη μεταφερθεί στο Παλέρμο,
δοκιμάζεται στο Ροσάριο της Αργεντινής, ενώ ενδιαφέρον έχουν δείξει ακόμη η
Βαρκελώνη και η Μαδρίτη. «Βρισκόμαστε σ’ ένα αδιέξοδο και δεν έχουμε ούτε τη
δύναμη ούτε τις ιδέες για να βγούμε απ’ αυτό», λέει στην «Ελ Παΐς» ο Τανούτσι,
που παρουσιάζει τη φιλοσοφία του στο βιβλίο «Η πόλη των παιδιών» (Laterza).
Έχουμε προδώσει το πνεύμα της πόλης, όπως την είχαν συλλάβει ορισμένοι
οραματιστές μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου: ένας τόπος συνάντησης και
συνύπαρξης, με σύμβολό του την πλατεία. Και ο λόγος ­ επισημαίνει ο ιταλός
συγγραφέας ­ είναι ότι όλες οι αποφάσεις για την πόλη λαμβάνονται με γνώμονα
τον ψηφοφόρο και όχι το παιδί.

Τα πάρκα είναι επίπεδα, ώστε οι ενήλικοι να παρακολουθούν καλύτερα τα παιδιά.
Στις δημοτικές συνεδριάσεις λαμβάνουν μέρος οι γέροι, παρ’ όλο που βαριούνται
θανάσιμα. Δίνεται έμφαση στις δημόσιες μεταφορές, παρ’ όλο που τα παιδιά δεν
παίρνουν το λεωφορείο. Καιρός να αλλάξουμε ρότα. Οι σύγχρονες πόλεις ­ γράφει
ο Τανούτσι στο βιβλίο του ­ δεν υπακούουν πλέον στις απαιτήσεις του τρίπτυχου
«αρσενικός, ενήλικος, εργαζόμενος». Για να τις σώσουμε χρειάζονται ιδέες
νεανικές, τολμηρές, επιθετικές. Με τα παιδάκια μας στον ώμο για να μας
δείχνουν τον δρόμο, που λέει κι ο ποιητής.