Καλές οι προοπτικές, δύσκολος ο… τοκετός

Από σαράντα κύματα πέρασε το τελικό κοινό ανακοινωθέν της Διαβαλκανικής
Συνόδου της Κρήτης, το οποίο παρά τις πολυάριθμες αλλαγές του καθορίζει ένα
σαφές πλαίσιο για τη συνέχιση σε μονιμότερη βάση αυτής της προσπάθειας
περιφερειακής συνεργασίας.

ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ βήμα για την εμπέδωση κλίματος ασφάλειας, ειρήνης και σταθερότητας
χαρακτήρισε τη Διάσκεψη ο κ. Σημίτης, ο οποίος υπογράμμισε όμως ότι ο δρόμος
είναι μακρύς για τη διαβαλκανική συνεργασία.

Είχαν προηγηθεί πολύωρες σκληρές διαπραγματεύσεις για τα περισσότερα σημεία
της κοινής διακήρυξης της Διάσκεψης ­ και μάλιστα λίγη ώρα πριν από την τελική
συμφωνία κατά τη διάρκεια της πρωινής συζήτησης των ηγετών υπήρξε κίνδυνος όλη
η υπόθεση να «ναυαγήσει».

ΟΙ ΡΟΥΜΑΝΟΙ

Η ρουμανική αντιπροσωπεία ήταν εκείνη που αρνιόταν πεισματικά να συμφωνήσει σε
οτιδήποτε περισσότερο από ένα γενικόλογο κείμενο προθέσεων, το οποίο όμως δεν
θα δέσμευε κανένα και δεν θα εγγυόταν τη συνέχιση αυτής της προσπάθειας.

Εκείνη τη στιγμή ο κ. Σημίτης ζήτησε από όλους τους ηγέτες να αναλάβουν τις
ευθύνες τους και να πάρουν συγκεκριμένη θέση για το κείμενο. Προς έκπληξη της
ελληνικής αντιπροσωπείας, μάλιστα, ο κ. Σλ. Μιλόσεβιτς, που το προηγούμενο
βράδυ είχε εκφράσει εντονότατες επιφυλάξεις για το γενικότερο πνεύμα του
κειμένου, τάχθηκε υπέρ της έκδοσης του κοινού ανακοινωθέντος.

Ωστόσο, την κρισιμότερη παρέμβαση έκανε ο Πρωθυπουργός της Τουρκίας κ. Γιλμάζ,
ο οποίος είπε χαρακτηριστικά ότι δεν μπορούμε να φύγουμε από αυτή την αίθουσα
χωρίς να έχουμε συμφωνήσει ότι θα προχωρήσουμε μαζί.

Οι παρεμβάσεις των δύο ηγετών αλλά και η σταθερή στήριξη της προσπάθειας από
τους κ.κ. Γκλιγκόροφ, Νάνο και ως ένα σημείο από τον κ. Κοστόφ ανάγκασαν τον
Ρουμάνο πρωθυπουργό να ανακρούσει πρύμνα και να δηλώσει ότι δεν θα ήθελε να
δοθεί η εντύπωση ότι η χώρα του τορπιλίζει τη διαβαλκανική συνεργασία.

Κυβερνητικοί κύκλοι ερμήνευαν τη στάση της Ρουμανίας ως μία κίνηση που είχε να
κάνει με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μάλιστα έλεγαν ότι επειδή η ιδέα της
Διαβαλκανικής Διάσκεψης έχει προκαλέσει κάποια δυσφορία σε κύκλους των
Βρυξελλών, η ρουμανική πλευρά, που θεωρεί ότι προηγείται ανάμεσα στις άλλες
βαλκανικές χώρες στη μελλοντική ενταξιακή διαδικασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δεν
θα ήθελε να δημιουργήσει προβλήματα στην πορεία της αυτή.

Ο ΜΙΛΟΣΕΒΙΤΣ

Σημειώνεται ότι και ο κ. Μιλόσεβιτς ­ αλλά από εντελώς διαφορετική σκοπιά ­
εξέφρασε την αντίρρησή του στην έκδοση κοινού ανακοινωθέντος αντιδρώντας
κυρίως στο γεγονός ότι όλες οι υπόλοιπες χώρες έβλεπαν τη Διαβαλκανική σαν ένα
στάδιο προετοιμασίας για την ένταξή τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ.
Οργανισμό με τον οποίο η γιουγκοσλαβική πλευρά έχει τις χειρότερες δυνατές σχέσεις.

Οι αντιρρήσεις του κ. Μιλόσεβιτς ήρθησαν μετά τη νυχτερινή «πολιορκία» του από
τον κ. Πάγκαλο, ο οποίος τον έπεισε για την ανάγκη έκδοσης του ανακοινωθέντος.

Ωστόσο, αν και οι περισσότερες χώρες ήταν θετικά διατεθειμένες για την έκδοση
του ανακοινωθέντος, εν τούτοις κάποιες θεωρούσαν ιδιαίτερα προωθημένο το
κείμενο το οποίο ζητούσε πολύ γρήγορα ιδιαίτερα σημαντικές δεσμεύσεις.

Κάποιες από τις χώρες αυτές μάλιστα εξέφραζαν την αδυναμία τους να υπογράψουν
ένα κείμενο που θα μπορούσε να δημιουργήσει ακόμη και προβλήματα συνταγματικής
υφής, αφού για παράδειγμα το προσχέδιο του κοινού ανακοινωθέντος όριζε
συγκεκριμένες διυπουργικές επιτροπές.

Ύστερα από όλα αυτά, η φιλοδοξία της ελληνικής πλευράς να υπάρξει τελική
απόφαση των βαλκανικών χωρών για μόνιμη γραμματεία που θα συντονίζει την
προσπάθεια αυτή έπεσε στο κενό. Αποφασίσθηκε το θέμα να μελετηθεί από τους
υπουργούς Εξωτερικών και να αντιμετωπισθεί στο μέλλον.

Στο κοινό ανακοινωθέν γίνεται αναφορά στην προσήλωση των χωρών στις αρχές του
σεβασμού της εδαφικής κυριαρχίας, του απαραβίαστου των συνόρων, της ειρηνικής
επίλυσης των διαφορών, της μη ανάμειξης στις εσωτερικές υποθέσεις των άλλων
χωρών, του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δικαιωμάτων των
μειονοτήτων ­ ενώ αποκηρύσσεται η χρήση βίας ή η απειλή χρήσης βίας για την
επίλυση των διαφορών.

Ωστόσο, δεν υπάρχει αναφορά στην ανάγκη επίλυσης των διαφορών μέσω του
Διεθνούς Δικαστηρίου ­ πράγμα που αποτελούσε επιδίωξη της ελληνικής πλευράς.

ΟΙ ΤΟΜΕΙΣ

Ειδικές αναφορές γίνονται στο κοινό ανακοινωθέν για τη συνεργασία στον
επιστημονικό, αθλητικό, πολιτιστικό τομέα, όπως και στην προσπάθεια
καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος, της διακίνησης των ναρκωτικών και
της λαθρομετανάστευσης ­ που ενδιαφέρουν ιδιαίτερα τη χώρα μας.

Μετά τη λήξη των εργασιών της Διάσκεψης, όλοι οι ξένοι ηγέτες εξέφρασαν σε
συνεντεύξεις Τύπου την ικανοποίησή τους για τα αποτελέσματά της, ενώ εξήραν τη
σημασία της για τους λαούς της περιοχής.

ΚΩΣΤΑΣ ΣΗΜΙΤΗΣ

Διοργανώνοντας τη Διαβαλκανική, ενίσχυσε το κύρος και τη διεθνή θέση της χώρας.

Πέτυχε την υιοθέτηση κοινής δήλωσης των ηγετών της Διαβαλκανικής,
εξασφαλίζοντας έτσι τη συνέχειά της.

Δεν κατάφερε να περάσει στην κοινή δήλωση συγκεκριμένες διατυπώσεις υπέρ των
ελληνικών θέσεων ούτε τη θεσμοθέτηση μόνιμης γραμματείας.

Δεν πέτυχε άρση του αδιεξόδου με τον Κίρο Γκλιγκόροφ.

Δεν κατάφερε να πείσει τον Γιλμάζ να επιδείξει διαλλακτικότητα ούτε σε ένα
σημείο των ελληνοτουρκικών διαφορών.

Επιβεβαίωσε με τη συνάντησή του με τον Γιλμάζ πως δεν είναι η Ελλάδα
αδιάλλακτη ούτε υπεύθυνη για την ένταση στο Αιγαίο.

ΜΕΣΟΥΤ ΓΙΛΜΑΖ

Πέτυχε η επόμενη διαβαλκανική σύνοδος κορυφής να γίνει στην Αττάλεια της Τουρκίας.

Πέτυχε να υπάρχει μια διακήρυξη που δεν εκθέτει σε κανένα σημείο την
πολιτική της χώρας του.

Έχασε την ευκαιρία για ένα βήμα στην κατεύθυνση της εξομάλυνσης των
ελληνοτουρκικών σχέσεων, δυσκολεύοντας έτσι ακόμη περισσότερο την ευρωπαϊκή
προοπτική της χώρας του.

Απέφυγε περαιτέρω τριγμούς για τον ίδιο και την κυβέρνησή του στο
εσωτερικό της Τουρκίας, επιδεικνύοντας αδιάλλακτη στάση στη συνάντησή του με
τον Σημίτη.

ΒΙΚΤΟΡ ΤΣΟΡΜΠΕΑ

Απομονώθη-κε από τις άλλες βαλκανικές χώρες, αντιδρώντας

στην έκδοση

κοινής δήλωσης

και υποστη-

ρίζοντας ότι

η Ρουμανία

ανήκει στην Ευρώπη και

όχι στα Βαλκάνια.

ΙΒΑΝ ΚΟΣΤΟΦ

Ενίσχυσε τις ήδη καλές σχέσεις του με την Ελλάδα.

Ενίσχυσε τις καλές του σχέσεις με την Άγκυρα, στο επίκεντρο των οποίων είναι
η μουσουλμανική μειονότητα της Βουλγαρίας.

Προώθησε τη «ρεαλιστική» του αντίληψη για την προτεραιότητα της οικονομικής
συνεργασίας και τη δημιουργία έργων βαλκανικής εμβέλειας (Εγνατία).

ΚΙΡΟ ΓΚΛΙΓΚΟΡΟΦ

Έχασε την

ευκαιρία μιας πλήρους εξομάλυνσης των ελλη

νοσκοπιανών σχέσεων.

Πέτυχε την επιβεβαίωση των προθέσεων της

Αθήνας για στενότερη οικονομική συνεργασία.

ΣΛΟΜΠΟΝΤΑΝ ΜΙΛΟΣΕΒΙΤΣ

Ενίσχυσε τις προσπάθειες της χώρας του για

έξοδο από τη διεθνή απομόνωση.

Έδειξε το φιλειρηνικό και διαλλακτικό πρόσωπο του Βελιγραδίου,

συναντώμενος με τον Φάτος Νάνο.

Ενίσχυσε τους παραδοσιακούς

δεσμούς του ιδίου με την Αθήνα.

ΦΑΤΟΣ ΝΑΝΟ

Απέδειξε πως, παρά τον λίγο χρόνο που έχει περάσει από την τελευταία αλβανική
κρίση, η χώρα του έχει συγκροτημένη εξωτερική πολιτική.

Προώθησε σημαντικά την εξομάλυνση των αλβανοσερβικών σχέσεων με τη συνάντησή
του με τον Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς.

Έδειξε στους αλβανόφωνους του Κοσσυφοπεδίου ότι η «Μητέρα Αλβανία» δεν τους
ξεχνά. Το ίδιο πέτυχε με τη συνάντησή του με τον Κίρο Γκλιγκόροφ και για τους
Αλβανούς των Σκοπίων.

ΚΡΙΤΙΚΗ, αλλά όχι σε ιδιαίτερα υψηλούς τόνους, άσκησαν τα κόμματα της
αντιπολίτευσης στη συνάντηση Σημίτη – Γιλμάζ, ενώ πολλά επικριτικά σχόλια
ακούστηκαν και από ορισμένους βουλευτές του ΠΑΣΟΚ οι οποίοι διαφωνούν με τους
χειρισμούς της κυβέρνησης στα εθνικά θέματα. Στη Ν.Δ. για άλλη μια φορά οι
εξελίξεις στα εθνικά θέματα σχολιάστηκαν με πολυφωνία.

Ο πρόεδρος της Ν.Δ. χαρακτήρισε αποτυχημένη τη συνάντηση των δύο ηγετών στην
Κρήτη και επέρριψε την ευθύνη για την εξέλιξη στην Τουρκία. Κατηγόρησε όμως
παράλληλα την κυβέρνηση για τους χειρισμούς της, τονίζοντας ότι «επιτέλους
πρέπει να γίνει αντιληπτό πως η τακτική του υπάκουου παιδιού, της
παθητικότητας και των υποχωρήσεων μόνο κινδύνους και αδιέξοδα δημιουργεί».

Ο κ. Κ. Μητσοτάκης είπε ότι η συνάντηση Σημίτη-Γιλμάζ βελτίωσε το κλίμα, ενώ ο
κ. Μ. Έβερτ, μιλώντας στον Antenna, τόνισε ότι ο Πρωθυπουργός δεν μπορούσε να
κάνει τίποτε άλλο.

«ΤΥΠΙΚΗ»

Τυπική συνάντηση των εκπροσωπών των βαλκανικών χωρών χαρακτήρισε το ΚΚΕ την
Διαβαλκανική Διάσκεψη, αφού, όπως είπε, «πίσω της βρίσκονται οι ΗΠΑ και κατά
πάσα πιθανότητα η Ευρωπαϊκή Ένωση που έχουν μοιράσει τις ζώνες παρέμβασης και
επικυριαρχίας τους στην περιοχή των Βαλκανίων και της Ανατολικής Μεσογείου». Ο
Συνασπισμός χαρακτήρισε θετική εξέλιξη τη βαλκανική διάσκεψη και χρήσιμη την
συνάντηση Σημίτη – Γιλμάζ. Κατηγόρησε όμως την κυβέρνηση για διγλωσσία,
αντιφατικούς χειρισμούς και παλινδρομήσεις. Περισσότερο αιχμηρός ήταν ο κ. Δ.
Τσοβόλας, ο οποίος έκανε λόγο για μυστική διπλωματία του Πρωθυπουργού.

Στο εσωκομματικό πεδίο του ΠΑΣΟΚ, βουλευτές μέλη της παλιάς κίνησης των «32»
υποδέχθηκαν με αιχμηρά σχόλια το αποτέλεσμα της συνάντησης των δύο ηγετών. Ο
κ. Α. Πεπονής διαφώνησε με τους χειρισμούς της κυβέρνησης, ο κ. Γ. Καψής
προέβλεψε ότι θα υπάρξουν πιέσεις στη χώρα μας να υποχωρήσει στα κυριαρχικά
της δικαιώματα, ενώ ο κ. Στ. Παπαθεμελής είπε «ευτυχώς που δεν ξαναζωντάνεψε
το πνεύμα της Μαδρίτης».

Ο Πρωθυπουργός, με αφορμή αυτά τα σχόλια, ρωτήθηκε στην Κρήτη εάν νιώθει ότι
στην Αθήνα τον περιμένουν «με το χέρι στην σκανδάλη» και απάντησε: «Δεν
αισθάνομαι ποτέ ότι με περιμένει κανένας με το χέρι στη σκανδάλη. Δημοκρατία
είμαστε, οι άλλες γνώμες επιτρέπονται και τις χαιρετίζουμε».

ΧΑΝΙΑ

ΜΕ ΘΕΡΜΟ εναγκαλισμό και… τριπλό φιλί χαιρετήθηκαν δύο φίλοι από τα παλιά ­
ο πρόεδρος της νέας Γιουγκοσλαβίας Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς κι ο πρώην
πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Μητσοτάκης.

Οι δύο άνδρες δεν έκρυψαν τη χαρά τους για τη συνάντηση στο σπίτι του επίτιμου
προέδρου της Ν.Δ., στο Ακρωτήρι ­ συνάντηση στην οποία λίγο έλειψε να μετέχει
και… τρίτος, ο Τούρκος πρωθυπουργός Μεσούτ Γιλμάζ.

«Ο Μητσοτάκης είναι φίλος μου από παλιά, πάω τώρα να τον συναντήσω», είπε ο
Μιλόσεβιτς στον κ. Γιλμάζ.

«Α, και μένα είναι φίλος μου», σχολίασε ο Τούρκος πρωθυπουργός. Οπότε ο Σέρβος
ηγέτης του πρότεινε: «έλα τότε και συ μαζί μου, δίπλα είναι». Ο Μεσούτ Γιλμάζ
όμως αντέτεινε πως «δεν μπορώ, δεν είμαι καλεσμένος, πώς θα πάω έτσι, χωρίς ειδοποίηση».

Μητσοτάκης και Μιλόσεβιτς συζήτησαν επί ώρα ­ για τα παλιά και τα νέα ­ κι εν
συνεχεία έκαναν δηλώσεις, εξαίροντας τη σημασία της συνάντησης της Κρήτης.

Ειδικότερα, μιλώντας στους δημοσιογράφους, ο πρόεδρος της Νέας Γιουγκοσλαβίας
χαρακτήρισε «σπουδαία» τη Διαβαλκανική Διάσκεψη. «Ήταν ­ είπε ­ η πρώτη φορά
τα τελευταία πενήντα χρόνια που ηγέτες των Βαλκανίων συναντήθηκαν για να
ξεκινήσουν να κτίζουν το νέο μέλλον». Και πρόσθεσε ότι «το καζάνι των
Βαλκανίων έχει κοχλάσει πολλές φορές στη διάρκεια της Ιστορίας». Όμως ­
πρόσθεσε ­ «τώρα ανοίγουμε νέους δρόμους για συνεργασία και αυτό ήταν μεγάλη επιτυχία».

Από την πλευρά του ο κ. Μητσοτάκης αναφερόμενος στα αποτελέσματα της διάσκεψης
επισήμανε ότι «έγινε ένα βήμα προς τη βαλκανική συνεργασία που είναι πολύ
σημαντική, αλλά είχα το αίσθημα ότι θα μπορούσε να είχε προετοιμαστεί
καλύτερα. Εγώ κάτι καλύτερο θα περίμενα. Εν πάση περιπτώσει, ήταν ένα θετικό
βήμα προς τα εμπρός».

ΗΡΑΚΛΕΙΟ

ΤΟΝ ΚΡΗΤΙΚΟ ήλιο, που εμφανίστηκε για πρώτη φορά από την ημέρα που ήλθαν στο
Ηράκλειο, χάρηκαν χθες οι ξένοι ηγέτες.

Οι δημοσιογράφοι αλλά και το προσωπικό του ξενοδοχείου έμειναν έκπληκτοι όταν
ξαφνικά είδαν μπροστά τους με ολιγομελή συνοδεία τους κ.κ. Μιλόσεβιτς, Γιλμάζ,
Γκλιγκόροφ και Κοστόφ να κάνουν βόλτα στο προαύλιο του ξενοδοχείου «Καψής».

Αυτός όμως που ξάφνιασε ακόμα και τους άνδρες Ασφαλείας, ήταν ο Τούρκος
πρωθυπουργός Μεσούτ Γιλμάζ.

Στις 9.30 περίπου το πρωί, και χωρίς προειδοποίηση, βγήκε από την κεντρική
είσοδο του ξενοδοχείου και κατευθύνθηκε προς τον κεντρικό δρόμο.

Υπό τα βλέμματα δεκάδων αστυνομικών που κινητοποιήθηκαν αμέσως, ο κ. Γιλμάζ
περπάτησε ένα χιλιόμετρο περίπου και στη συνέχεια επέστρεψε στο ξενοδοχείο για
να συμμετάσχει στη συνάντηση αρχηγών που είχε προγραμματισθεί για τις 10.

Λίγο μετά τις 12, όλοι σχεδόν οι ηγέτες έφυγαν από το κεντρικό ξενοδοχείο και
κατευθύνθηκαν προς το διπλανό κτίριο, όπου βρίσκονταν οι (εκατοντάδες) δημοσιογράφοι.

Την παράσταση έκλεψε και πάλι ο κ. Γιλμάζ, ο οποίος αφού περπάτησε ανάμεσα
στους δημοσιογράφους, κάθησε σε μια ψάθινη πολυθρόνα. Πολύ σύντομα
συγκεντρώθηκαν γύρω του δημοσιογράφοι, κυρίως συμπατριώτες του, με τους
οποίους είχε φιλική συζήτηση.

Όταν του ζητήθηκε να κάνει δηλώσεις, δέχθηκε να γίνουν στον ίδιο χώρο, όπου
απολάμβανε ταυτόχρονα τον ήλιο. Μάλιστα έδειχνε ευδιάθετος και πολύ άνετος.

Λίγα μέτρα πιο πέρα είχαν στήσει πηγαδάκι οι κ.κ. Γιώργος Παπανδρέου και
Γιάννος Κρανιδιώτης.

Στον ίδιο χώρο βρέθηκε και ο Βούλγαρος πρωθυπουργός Ιβάν Κοστόφ, ο οποίος
έπειτα από σύντομες δηλώσεις στους δημοσιογράφους επέστρεψε στο κεντρικό
κτίριο του ξενοδοχείου.