Χάσμα γενεών σε… μπόι

«Ένα κεφάλι». Τόσο περνάει ο Θάνος Καραγιώργος τους γονείς του στο ύψος, όπως άλλωστε και πολλοί συνομήλικοί του στην Ελλάδα

Κάθε φορά που ο Γιάννης Καραγιώργος εμφανίζεται μαζί με τον γιο του δέχεται
τα πειράγματα συγγενών και φίλων. Ο Θάνος ρίχνει ένα κεφάλι ­ ή 25 πόντους ­
στον μπαμπά του μεγαλώνοντας ακόμα περισσότερο το… χάσμα των γενεών.

ΚΑΙ ΔΕΝ είναι βέβαια ο μόνος 20άρης που είναι ψηλότερος από τον πατέρα του, τη
μητέρα του, τους θείους του και όλους τους μεγαλύτερους συγγενείς του. Σύμφωνα
με έρευνες Ολλανδού καθηγητή σε πανεπιστήμιο της Αυστραλίας, αλλά και Ελλήνων
γιατρών, οι Έλληνες έχουν ψηλώσει, κατά μέσον όρο, οκτώ εκατοστά τα τελευταία
20 χρόνια, φτάνοντας το 1,75. «Οι Έλληνες παρουσιάζουν έναν από τους
μεγαλύτερους ρυθμούς αύξησης τις τελευταίες δεκαετίες, σε σχέση με τους
υπόλοιπους Ευρωπαίους και σαφώς μεγαλύτερο από τους Αυστραλούς και τους
Νοτιοαφρικανούς. Τον τελευταίο αιώνα έχουν ψηλώσει 10 εκατοστά», λέει στα
«ΝΕΑ» ο καθηγητής Συγκριτικής Ανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο της Αδελαΐδος
Μάτσι Χένεμπεργκ. Έτσι, ενώ στα τέλη του 19ου αιώνα, το ύψος των ανδρών ήταν
1,65, έναν αιώνα αργότερα έχει φτάσει το 1,75. Οι γυναίκες, αντίστοιχα, από
1,55 έχουν φτάσει στο 1,65. «Οι Νεοέλληνες είναι επίσης ψηλότεροι και από τους
αρχαίους προγόνους τους, οι οποίοι ήταν περίπου 1,65».

Ο πρόεδρος του Τμήματος Ανατομικών Επιστημών ερευνά τις τάσεις στο μέγεθος του
ανθρώπινου σώματος από τα προϊστορικά χρόνια μέχρι σήμερα συνδυάζοντας τις
μελέτες αρχαίων σκελετών με σύγχρονες μετρήσεις σε πολλές χώρες του κόσμου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του, ο άνθρωπος ψήλωνε μέχρι το ξεκίνημα της εποχής των
παγετώνων, πριν από 50.000 χρόνια, φτάνοντας το 1,75. Μέχρι το 10000 π.Χ. το
ύψος του παρέμεινε στάσιμο. Από τότε όμως, μέχρι τον 5ο αιώνα π.Χ., το ύψος
μειώθηκε κατά 10 εκατοστά. Έτσι, οι Έλληνες κάτοικοι της Μεγάλης Ελλάδας στη
σημερινή Νότια Ιταλία είχαν ύψος 1,65.

Τον τελευταίο όμως αιώνα ιδίως στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική το ανθρώπινο
ανάστημα πήρε την ανηφόρα. Οι Νοτιοευρωπαίοι κατά μέσο όρο έχουν ψηλώσει 10
εκατοστά. Έλληνες, Ιταλοί και Πορτογάλοι έχουν ύψος 1,75. Την ίδια περίοδο, οι
Ολλανδοί και οι Νορβηγοί παρουσιάζουν το μεγαλύτερο ρυθμό αύξησης ­ 15
εκατοστά ­ φτάνοντας το 1,80. Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού οι άνδρες
φτάνουν το 1,77. Είναι πάντως χαρακτηριστικό ότι τόσο οι άνδρες όσο και οι
γυναίκες, ανεξάρτητα από οικονομική και κοινωνική θέση, ψηλώνουν με τον ίδιο ρυθμό.

Παρ’ όλο που οι Αυστραλοί δεν ψηλώνουν τόσο γρήγορα, οι Έλληνες που είναι
γεννημένοι στη μακρινή ήπειρο ξεπερνούν στο ύψος τους συνομήλικούς τους που
έχουν γεννηθεί στην Ελλάδα (1,79 έναντι 1,71 οι άνδρες, 1,62 έναντι 1,57 οι γυναίκες).

Οι επιστήμονες δυσκολεύονται να εξηγήσουν τους λόγους που ψηλώνουν οι
σύγχρονοι Ευρωπαίοι. Η πιο συνηθισμένη υπόθεση είναι η βελτίωση των συνθηκών
διαβίωσης και της διατροφής τις τελευταίες δεκαετίες. «Αυτό όμως δικαιολογεί
συνήθως αύξηση του μέσου όρου κατά επτά εκατοστά και όχι 12 ή 15 όπως
συμβαίνει στην Ευρώπη. Ταυτόχρονα, οι λευκοί Νοτιοαφρικανοί, που για πολλά
χρόνια διατήρησαν ένα υψηλό επίπεδο διαβίωσης λόγω του απαρτχάιντ, δεν
παρουσιάζουν αξιοσημείωτη αύξηση», λέει ο κ. Χένεμπεργκ.

Άλλες θεωρίες που έχουν διατυπωθεί κατά καιρούς αποδίδουν το ύψος στις
αυξητικές ορμόνες που χρησιμοποιούνται στο κρέας που τρώμε ή στη μετανάστευση
σε χώρες με καλύτερες συνθήκες διαβίωσης. «Ένας σημαντικός παράγοντας είναι
επίσης η εξάλειψη των παιδικών ασθενειών, κυρίως στον ιδιαίτερα κρίσιμο πρώτο
χρόνο ζωής ενός βρέφους. Για λόγους που δεν έχουμε ακόμα κατανοήσει πλήρως, οι
πρώτοι μήνες στη ζωή του παιδιού καθορίζουν κατά ένα μεγάλο ποσοστό το πόσο θα
ψηλώσει αργότερα», προσθέτει ο Ολλανδός καθηγητής.

ΤΟΝ 20ο ΑΙΩΝΑ οι Έλληνες έχουν ψηλώσει κατά 10 εκατοστά, ο ρυθμός της αύξησης
όμως έχει μεγαλώσει τα χρόνια μετά τον Εμφύλιο. Όσο περνούν οι δεκαετίες, τόσο
περισσότερο ψηλώνουν.

Τα τελευταία 20 χρόνια, μάλιστα, το ύψος έχει αυξηθεί κατά οκτώ εκατοστά,
σύμφωνα με έρευνα γιατρών του 401 Γενικού Στρατιωτικού Νοσοκομείου σε
νεοσύλλεκτους ηλικίας 19-26 χρόνων, που δημοσιεύτηκε το 1993. Τα στοιχεία
συνέλεξαν οι γιατροί Ε. Γεωργιάδης, Λ. Παπανδρέου, Χ. Μαντζώρος και Κ.
Αλιφέρης από το 1989 ως το 1991.

«Συγκρίνοντάς τα με αντίστοιχα του Πανεπιστημίου Αθηνών από το 1971, βρήκαμε
ότι το ύψος των νέων ανδρών αυξήθηκε από τα 167,9 εκατοστά στα 175,7
εκατοστά», λέει στα «ΝΕΑ» ο κ. Γεωργιάδης, επίκουρος καθηγητής στο
Πανεπιστήμιο Αθηνών. Την ίδια περίοδο το ύψος των κατοίκων αγροτικών περιοχών
αυξήθηκε περισσότερο από το αντίστοιχο κατοίκων αστικών περιοχών, κάτι που
μπορεί να αποδοθεί στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης στην επαρχία.
Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι όσο καλύτερη εκπαίδευση έχουν οι νέοι, τόσο
ψηλότεροι είναι.

Σύμφωνα με τους Έλληνες επιστήμονες, η αύξηση του ύψους οφείλεται στο
υψηλότερο επίπεδο διαβίωσης και στη βελτίωση της διατροφής, σε
περιβαλλοντικούς παράγοντες και το οικογενειακό περιβάλλον, ενώ στο εξωτερικό
ορισμένοι υποστηρίζουν ότι είναι θέμα γονιδίων, που καθορίζουν την εξυπνάδα
και το ύψος του ατόμου.