ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η αντίσταση στον χρόνο

Το κυνήγι. Μήπως ήρθε η ώρα να κατεβάσουμε ταχύτητα; ( του Σελτσούκ από τη Μοντ)

«Να τολμήσω να εκθέσω εδώ τον πιο μεγάλο, τον πιο σημαντικό, τον πιο χρήσιμο
κανόνα της αγωγής; Δεν είναι να κερδίζεις χρόνο, αλλά να χάνεις». Ζαν-Ζακ
Ρουσσώ, από τον «Αιμίλιο».

ΜΕΓΑΛΟ πλήγμα δέχεται σήμερα το ευρωπαϊκό φιλότιμο με τη δημοσίευση έκθεσης
του ομίλου του «Εκόνομιστ» που δείχνει ότι οι ευρωπαϊκές αυτοκινητοβιομηχανίες
βρίσκονται σε πολύ χαμηλή θέση ως προς την παραγωγικότητα. Ενώ οι γιαπωνέζοι
εργαζόμενοι, λέει, καταφέρνουν να παράγουν 100-120 αυτοκίνητα ο καθένας τον
χρόνο, ο αντίστοιχος αριθμός για τους ευρωπαίους είναι κάτω από 40. Ο λόγος;
Ότι τα ευρωπαϊκά εργοστάσια λειτουργούν λιγότερες μέρες τον χρόνο από τα
ιαπωνικά ή τα νοτιοκορεάτικα και ότι οι εβδομαδιαίες ώρες εργασίας είναι εδώ
λιγότερες απ’ ό,τι στην Ιαπωνία ή τις ΗΠΑ. Κι έχεις μετά διάφορους ανεύθυνους
σαν τον Ζοσπέν ή τον Μπερτινότι να προσπαθούν να νομιμοποιήσουν τώρα αυτό το σκάνδαλο…

Οι σύγχρονες κοινωνίες απαιτούν και ευνοούν την παραγωγικότητα και την
ταχύτητα. Ο χρόνος είναι χρήμα, μας λένε. Κάθε δευτερόλεπτο μετράει. Ο
καταναλωτής είναι ανυπόμονος, απαιτεί να εξυπηρετείται αμέσως. Κάθε
καθυστέρηση απαγορεύεται: ένα από τα μαθήματα του μάρκετινγκ είναι πλέον «η
διαχείριση της ανυπομονησίας». Το ομιλούν ωρολόγιο του Αστεροσκοπείου του
Παρισιού δέχεται κάθε μέρα 250.000 κλήσεις! Το σύνθημα των σύγχρονων
Ολυμπιακών αγώνων ­ ταχύτερα, ψηλότερα, μακρύτερα ­ έχει μεταφερθεί στην
καθημερινή μας ζωή. «Οδεύουμε προς μια κοινωνία που θα βρίσκεται διαρκώς σε
κίνηση», λέει στο περιοδικό «Le Point» ο γάλλος κοινωνιολόγος Φρανσίς Γκοντάρ.
«Οι πόλεις θα είναι του τύπου around-the-clock-city, τα καταστήματα θα είναι
ανοικτά όλο το 24ωρο κι εμείς θα δουλεύουμε συνεχώς».

Είμαστε λοιπόν καταδικασμένοι; Δεν υπάρχει κανένας τρόπος να βγούμε από την
παγίδα του χρόνου; Έχουμε εθιστεί στην ταχύτητα; Ίσως η κατάσταση να μην είναι
τόσο δραματική. Τα μηνύματα που έρχονται από διάφορες γωνιές του κόσμου
υποδεικνύουν τρόπους αποτοξίνωσης. Στην Αμερική, οι οπαδοί του downsizing
(δηλαδή της εθελοντικής μείωσης των ωρών απασχόλησης) πολλαπλασιάζονται και το
48% των πολιτών δηλώνουν ότι τα πέντε τελευταία χρόνια έλαβαν μέτρα για την
απλοποίηση της ζωής τους. Στη Γαλλία, το 61% των πατεράδων δηλώνουν έτοιμοι να
δουλεύουν λιγότερο για να έχουν περισσότερο χρόνο με τα παιδιά τους. Στην
Αυστρία, τη Γερμανία και την Ιταλία άνδρες και γυναίκες συγκροτούν ομίλους στα
πρότυπα του «Tempus», μιας οργάνωσης που ίδρυσε το 1990 ο γερμανός καθηγητής
Πέτερ Χάιντελ με στόχο την «επιβράδυνση του χρόνου». Καταστήματα «slow-food»
έχουν ήδη ανοίξει σε 20 χώρες.

Η στήλη δεν μπορεί δυστυχώς να μετακομίσει στην επαρχία. Ούτε να ελαττώσει
δραστικά τους ρυθμούς της. Θα περιοριστεί έτσι σε ημίμετρα. Να υποστηρίζει με
πάθος, για παράδειγμα, τη μείωση του χρόνου εργασίας. Να παραδίδεται στους
χαλαρωτικούς ήχους του κρατικού ραδιοφώνου, ακούγοντας τον Οικονομίδη, τον
Παντελάκη και τον Ψαριανό. Να χαίρεται την άρνηση του Ζαννή Ραφελέτου να «εκσυγχρονισθεί».