[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

ΥΠΟΓΡΑΦΤΗΚΕ χθες η Συνθήκη του Άμστερνταμ, τερματίζοντας έτσι και επίσημα τη
Διακυβερνητική Διάσκεψη που άρχισε τις εργασίες της το 1996. Η Συνθήκη του
Άμστερνταμ, αν και δεν επιλύει ορισμένα βασικά θεσμικά θέματα που συνδέονται
με τη σχεδιαζόμενη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.), συνιστά ένα
ιδιαίτερα σοβαρό βήμα κυρίως στη διαδικασία εκδημοκρατισμού της Ένωσης και
«προσέγγισής» της προς την ευρωπαϊκή κοινωνία και τον Ευρωπαίο πολίτη.

Από την άποψη αυτή, η Συνθήκη του Άμστερνταμ μπορεί να θεωρηθεί ότι
«διορθώνει» τη Συνθήκη του Μάαστριχτ. Μετά την υπογραφή, αρχίζει η διαδικασία
επικύρωσης της Συνθήκης από τις δεκαπέντε χώρες-μέλη της Ε.Ε. Η τραυματική και
περιπετειώδης εμπειρία της επικύρωσης της Συνθήκης του Μάαστριχτ επιβάλλει
προσοχή στην όλη διαδικασία.

Σε ορισμένες χώρες, η επικύρωση θα γίνει με τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος,
σύμφωνα με τη συνταγματική τάξη και παράδοσή τους. Το θέμα της διεξαγωγής
δημοψηφίσματος τίθεται και στην Ελλάδα. Ωστόσο, η υπόθεση του δημοψηφίσματος
είναι ιδιαίτερα σοβαρή. Όπως δείχνει πρόσφατη μελέτη [Μ. Gallagher, Ρ.V. Uleri
(επ), The Referendum Experience in Europe ­ Η Εμπειρία των Δημοψηφισμάτων στην
Ευρώπη ­, Λονδίνο, Macmillan, 1996], υπάρχει αυξανόμενη πίεση για προσφυγή σε
δημοψηφίσματα σ’ όλη την Ευρώπη. Η εμπειρία όμως από τη διεξαγωγή των
δημοψηφισμάτων είναι εντελώς αντιφατική.

Με την εξαίρεση ορισμένων συνταγματικής φύσης θεμάτων που μπορούν, ως
ερωτήματα, να απαντηθούν με ένα απλό «ναι» ή «όχι», άλλα θέματα δεν κρίνεται
ότι μπορούν να τεθούν ακινδύνως στη δημοψηφισματική διαδικασία. Επιπλέον, τα
δημοψηφίσματα «απειλούν» τόσο τον ρόλο των Κοινοβουλίων όσο και τον θεσμό των
πολιτικών κομμάτων στη σύγχρονη δημοκρατία. Για τους λόγους αυτούς και για
σειρά άλλων πιστεύουμε ότι δεν πρέπει και δεν μπορεί να διεξαχθεί δημοψήφισμα
για την επικύρωση του «Άμστερνταμ» στην Ελλάδα.

Τον λόγο θα πρέπει να έχει το Κοινοβούλιο. Βεβαίως, θα πρέπει να υπάρξει
πλήρης και απόλυτα αντικειμενική ενημέρωση του κοινού για τη νέα συνθήκη και
εις βάθος συζήτηση στην ελληνική Βουλή, ο ρόλος της οποίας άλλωστε στο
«ενωσιακό γίγνεσθαι» αναβαθμίζεται με τη νέα Συνθήκη.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι αναπληρωτής του Πανεπιστημίου Αθηνών.