Αγοράζουν πολλά, αλλά…

Οι ασθενείς πληθυσμιακές ομάδες, δηλαδή αυτοί που ανήκουν στις χαμηλότερες
κοινωνικο-οικονομικές τάξεις, που έχουν τις μεγαλύτερες υγειονομικές ανάγκες
και δυσκολότερη πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας, καθώς και οι ομάδες πληθυσμού
με χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο αγοράζουν περισσότερα φάρμακα ­ έστω κι αν τις
περισσότερες φορές δεν τα χρησιμοποιούν αλλά τα κρατούν στο συρτάρι.

Έρευνα που έγινε στο Πανεπιστήμιο της Πάτρας από την ομάδα σχεδιασμού και
πολιτικής υγείας έδειξε ότι υπάρχουν διαφοροποιήσεις στη φαρμακευτική
κατανάλωση μεταξύ διαφόρων πληθυσμιακών ομάδων, οι οποίες επηρεάζονται από:

* Τα δημογραφικά και κοινωνικοοικονομικά τους δεδομένα.

* Την πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας.

* Το είδος της ασφάλισης υγείας που έχουν και την έκταση της υγειονομικής
ανάγκης τους.

Η έρευνα ήταν μια προσπάθεια να διαμορφωθεί το προφίλ των τελικών χρηστών των
φαρμακευτικών προϊόντων αλλά και να αξιολογηθούν οι επιπτώσεις των
εφαρμοζόμενων μέτρων έλεγχου του κόστους της φαρμακευτικής κατανάλωσης στην
καταναλωτική συμπεριφορά του πληθυσμού και έγινε σε δείγμα 2.000 νοικοκυριών
στον Νομό Αχαΐας και τις γύρω περιοχές.

Παρά τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της περιοχής (υψηλό ποσοστό ανεργίας και
συνθήκες προσφοράς υγειονομικών υπηρεσιών που διαφέρουν από αυτές στις
νησιωτικές περιοχές) τα αποτελέσματά της έχουν αξία για γενικότερα συμπεράσματα.

ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

Σύμφωνα, λοιπόν, με τα στοιχεία αυτής της έρευνας, το 43,9 % του πληθυσμού
κατανάλωσε φάρμακο που συνταγογράφησε γιατρός τους τελευταίους 3 μήνες πριν
από τη λήψη της συνέντευξης και στην πλειοψηφία των περιπτώσεων ο γιατρός που
συνταγογράφησε εργάζεται σε κάποιο ασφαλιστικό οργανισμό (53%) και
δευτερευόντως είναι ιδιώτης γιατρός.

Όσον αφορά τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των χρηστών, αυτά διαγράφονται στην
έρευνα ως εξής:

* Οι γυναίκες εμφανίζουν μεγαλύτερη πιθανότητα (1,54) να καταναλώσουν
συνταγογραφημένα φάρμακα από τους άνδρες.

* Όσο αυξάνει η ηλικία, αυξάνει θεαματικά και η κατανάλωση φαρμάκων. Από 29,6%
στις ηλικίες 18-25 φθάνει το 71,5% στους άνω των 66 ετών. Μεταξύ 26 και 65
ετών τα ποσοστά είναι γύρω στο 54%-55%.

* Μεγάλη διαφορά εμφανίσθηκε και σε σχέση με το επίπεδο σχολικής εκπαίδευσης.
Έτσι το μεγαλύτερο ποσοστό κατανάλωσης φαρμάκων (51,8%) είχαν οι απόφοιτοι
Δημοτικού και αμέσως μετά αυτοί που δεν πήγαν καν δημοτικό (47,5%), και τη
μικρότερη εκείνοι με μεταπτυχιακή εκπαίδευση (40%).

* Τεράστια διαφορά υπήρχε και σε σχέση με την απασχόληση. Έτσι το μεγαλύτερο
ποσοστό κατανάλωσης εμφανίζουν οι συνταξιούχοι (69,2%) ενώ το μικρότερο οι
ομάδες που δεν έχουν αμειβόμενη απασχόληση (30%).

* Το επίπεδο εισοδήματος δεν φαίνεται να παίζει πολύ μεγάλο ρόλο, αν και
υπήρχε μια ελαφριά αύξηση της κατανάλωσης σ’ αυτούς που είχαν ακαθάριστο
οικογενειακό μηνιαίο εισόδημα κάτω των 150.000 δραχμών.

* Οι ασφαλισμένοι του ΟΓΑ εμφανίζουν την μεγαλύτερη κατανάλωση
συνταγογραφημένων φαρμάκων (52,7%), παρ’ όλο που στην κατηγορία αυτή ο
μεγαλύτερος αριθμός ασφαλισμένων ανήκε στο ΙΚΑ. Εν τούτοις, στη συνολική
κατανάλωση φαρμάκων (συνταγογραφημένα ή όχι) πρώτοι έρχονται οι ασφαλισμένοι
των τραπεζών και ακολουθούν οι ασφαλισμένοι του ΤΕΒΕ.

Και στις δύο περιπτώσεις τη μικρότερη κατανάλωση έχουν οι ανασφάλιστοι οι
οποίοι, ας σημειωθεί, πληρώνουν διπλή συμμετοχή.

Οι ερευνητές Κ. Καλομενίδης (φαρμακοποιός), Γ. Μητρόπουλος (δόκτωρ
επιχειρησιακής έρευνας) και Α. Σισσούρας (καθηγητής, επιστημονικός υπεύθυνος
της ομάδας σχεδιασμού), διαπίστωσαν ακόμη ότι «όσο χειροτερεύουν οι δείκτες
υγειονομικής ανάγκης, δηλαδή μεγαλώνει η νοσηρότητα, αυξάνει η κατανάλωση
συνταγογραφημένων φαρμάκων».

Ειδικότερα, η έρευνά τους έδειξε ότι όσο αυξάνει ο αριθμός χρονίων ασθενειών ή
ο αριθμός συμπτωμάτων που υποδηλώνουν διαταραχές της σωματικής υγείας και όσο
χειροτερεύει η υποκειμενική εκτίμηση του πληθυσμού για την κατάσταση της
υγείας του, αυξάνεται και η κατανάλωση φαρμάκων.

ΤΑ ΦΑΡΜΑΚΑ

Όσον αφορά την… προτίμηση των ασθενών σε φάρμακα, η έρευνα έδειξε ότι:

* Η συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού (70,2%) είχε καταναλώσει παυσίπονα.

* Δεύτερα σε συχνότητα κατανάλωσης ήταν τα φάρμακα για την καρδιά ή την πίεση (18,6%).

* Τρίτα στη σειρά ήταν τα φάρμακα για την πέψη, το στομάχι ή τις διάρροιες.

Ας σημειωθεί ότι το 22,2% του πληθυσμού είχε καταναλώσει τους τελευταίους
τρεις μήνες πριν από τη συνέντευξη φάρμακα που είχαν συνταγογραφηθεί
παλαιότερα από γιατρό. Η κατανάλωση παλαιότερων συνταγών ήταν ακόμη μεγαλύτερη
στο υπόλοιπο του νομού, ενώ στις γυναίκες και στους ηλικιωμένους αυξανόταν
ακόμη περισσότερο, για να φθάσει στο 43,7% για τους ηλικιωμένους άνω των 66
ετών. Οι ερευνητές παρατηρούν ότι αυτό το είδος κατανάλωσης είναι μεγαλύτερο
στους πολίτες χωρίς καμία εκπαίδευση και στους ασφαλισμένους του ΟΓΑ.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Ένα πρώτο συμπέρασμα αυτής της έρευνας (που είναι σημαντική, καθώς υπάρχει
μεγάλη έλλειψη τέτοιων στοιχείων στη χώρα μας) είναι ότι η υγειονομική ανάγκη
δεν αποτελεί τον μοναδικό παράγοντα επηρεασμού της φαρμακευτικής κατανάλωσης,
όπως συμβαίνει και διεθνώς.

Άλλοι παράγοντες της ζήτησης, όπως τα επίπεδα πρόσβασης, η ύπαρξη και το είδος
της ασφάλισης υγείας και επίσης τα δημογραφικά και κοινωνικοοικονομικά
δεδομένα, παίζουν σημαντικό ρόλο ­ αν και μένει να εντοπιστεί ο βαθμός
επιρροής αυτών των παραγόντων.

Τα συμπεράσματα της έρευνας, επισημαίνουν οι ερευνητές, θέτουν κρίσιμα
ερωτήματα για τον σχεδιασμό της εθνικής πολιτικής υγείας που αφορά τις πιθανές
κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις μιας πολιτικής έλεγχου του κόστους της
φαρμακευτικής κατανάλωσης.