Έγραψα το βιβλίο μόνο με την καρδιά μου

ΑΥΤΟΚΡΙΤΙΚΗ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΕ ΚΕΝΤΡΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΗΣ ΣΗΜΕΡΙΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΚΗΝΗΣ

«ΔΕΚΑ ΧΡΟΝΙΑ και πενήντα τέσσερις μέρες» είναι ο τίτλος που διάλεξε η κ.
Δήμητρα Παπανδρέου για το βιβλίο της. «Ο δικός μου Ανδρέας» ήταν μια πρόταση
που συζητήθηκε για τίτλος, αλλά απορρίφθηκε. «Ο Ανδρέας ανήκει σ’ όλο τον
ελληνικό λαό», είπε η κ. Παπανδρέου στις σχετικές συζητήσεις που έγιναν.

Εξάλλου, «θα ήταν μέγιστη έπαρση», όπως γράφει, «αν καμωνόμουν τον ιστορικό
ή… τον βοηθό του ιστορικού του μέλλοντος. Ούτε ιστορικός, φυσικά, είμαι,
ούτε το μέλλον έχει ακόμη έρθει για την ιστορική καταγραφή της παρουσίας και
της δράσης του Ανδρέα στη νεώτερη ελληνική ιστορία. Δεν διεκδικώ ούτε ένα
φύλλο δάφνης συγγραφέα ή, περισσότερο, βιογράφου… Το βιβλίο αυτό, γραμμένο
μόνο με την καρδιά, είναι μία κατάθεση ψυχής».

Ωστόσο, το βιβλίο ­ θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις «Α.Α. Λιβάνη – Νέα
Σύνορα» ­ αποτελεί ένα ντοκουμέντο λόγω της πληθώρας των μαρτυριών που
περιέχει, ενώ αναμένεται να αντιμετωπίσει μια σειρά ισχυρών αντιδράσεων.

Είναι χαρακτηριστικό ότι στο βιβλίο δεν υπάρχουν ­ πέραν μιας πικρίας που
καταγράφεται και του ότι «δεν μπόρεσε ο Ανδρέας να συγχωρήσει τη συμπεριφορά
του Χαρίλαου και του Λεωνίδα» ­ σκληρές εκφράσεις για τους ηγέτες της
Αριστεράς, για το ’89, παρά τις διαφωνίες οι οποίες και αναφέρονται.

Αντιθέτως, γίνεται εκτενής κριτική και αποκαλυπτική αναφορά σε κεντρικά
πρόσωπα της σημερινής πολιτικής σκηνής, που ήθελαν, όπως γράφει, «τον
περιορισμό των αρμοδιοτήτων, την απομάκρυνση, την παραίτηση ή την κατάργηση
του Ανδρέα Παπανδρέου, από το ’88», με ειδικότερες παραπομπές στην ομάδα των
«4» και κυρίως στους κ.κ. Κ. Σημίτη και Βάσω Παπανδρέου.

Η αναφορά στα πρόσωπα αυτά φτάνει μέχρι και την κρίση στα Ίμια, όπου
καταγράφεται η άποψη του Ανδρέα Παπανδρέου, την οποία εξέφρασε σε συνεργάτες
του, πως «δεν υποστέλλεις ποτέ τη σημαία» και ότι «ποτέ άλλος πρωθυπουργός δεν
είπε “ευχαριστώ” στους Αμερικανούς».

Η λεπτομερής αναφορά, ορισμένες φορές ιδιαίτερα καυστική, σε κορυφαία πρόσωπα,
κυρίως του ΠΑΣΟΚ, θα αποτελέσει αφορμή πολλών συζητήσεων. Οι Κ. Σημίτης, Βάσω
Παπανδρέου, Γ. Παπανδρέου, Α. Τσοχατζόπουλος, Γ. Αρσένης, Α. Κακλαμάνης, Γ.
Γεννηματάς, Μελίνα Μερκούρη, Α. Λιβάνης, Μ. Κουτσόγιωργας, Γ. Κατσιφάρας, Ε.
Γιαννόπουλος, Κ. Παπούλιας, Γ. Κουβελάκης, Μ. Γλέζος, Ε. Βενιζέλος, Στ.
Τζουμάκας, Α. Βγόντζας, Χρ. Ροκόφυλλος, Γ. Χαραλαμπόπουλος, Κ. Λαλιώτης, Γ.
Παναγιωτακόπουλος, Δ. Κρεμαστινός, Τ. Χυτήρης, Ν. Αθανασάκης, Π. Οικονόμου, Μ.
Χαραλαμπίδης, είναι ορισμένοι από τους πρωταγωνιστές των αφηγήσεων, ενώ το
«παιχνίδι» που, όπως γράφει η κ. Παπανδρέου, παίχτηκε από ορισμένους εις βάρος
του Δημήτρη Τσοβόλα, καταλαμβάνει εκτενή χώρο στο βιβλίο.

Η συγγραφέας, η οποία ­ ορισμένες φορές με εντυπωσιακό τρόπο ­ κάνει την
αυτοκριτική της για μια σειρά θεμάτων, αρχίζει την εξιστόρηση από τότε που
γνώρισε τον Ανδρέα Παπανδρέου. Αναφέρει στο βιβλίο συζητήσεις που αφορούν
ακόμη και στους Αμερικανούς, τους Ρώσους, τις σχέσεις με τα αραβικά κράτη και
το εβραϊκό λόμπι.

Και καταγράφει, έχοντας ζήσει «από τα μέσα», μια σειρά από πολιτικά γεγονότα,
την εποχή του ’89, τον καιρό της Δίκης, την εποχή της αμφισβήτησης του Ανδρέα
Παπανδρέου, στο «Πεντελικό», της δικαίωσής του με τη νίκη στις εκλογές του
’93, καθώς και την τραγική περίοδο του «Ωνασείου», της παραίτησης και του
θανάτου του.

Ο αναγνώστης που θα ανατρέξει στις εκατοντάδες σελίδες του βιβλίου που έγραψε
η κ. Δήμητρα Παπανδρέου με τη συνεργασία του δημοσιογράφου κ. Μάρκου Μουζάκη,
για να βρει στοιχεία για την σκληρή ­ πολιτικά ­ δεκαετία ’86-96, θα
διακρίνει, πέραν των προσωπικών μαρτυριών και των ντοκουμέντων που
παρατίθενται, μια απέραντη πίκρα.

Ο Ανδρέας και η Δήμητρα Παπανδρέου, ο καθένας χωριστά, αλλά και οι δύο μαζί,
πέρασαν, όπως τόσο ανάγλυφα αναδύεται μέσα από τις σελίδες του βιβλίου, πολλές
δύσκολες ημέρες, πολλές πίκρες και πολλές φορές βρέθηκαν απομονωμένοι, ακόμη
και από στενούς φίλους.

Βεβαίως, ένα βιβλίο δεν μπορεί να περιλάβει όλες τις μαρτυρίες και τα
ντοκουμέντα που υπάρχουν για την περίοδο ’86-96. Η κ. Παπανδρέου το γνωρίζει
και κάνει λόγο για «δεύτερο».

* «ΤΑ ΝΕΑ» προδημοσιεύουν από σήμερα ορισμένα αποσπάσματα από το πολυσέλιδο
βιβλίο για τον Ανδρέα Παπανδρέου. Ο χώρος των προδημοσιεύσεων είναι ελάχιστος
για να χωρέσει τις μαρτυρίες και τα ντοκουμέντα που παρατίθενται.

Ο αναγνώστης, όμως, μπορεί μέσα από αυτές τις προδημοσιεύσεις, να αποκτήσει
μία γεύση για ένα βιβλίο που είναι, ούτως ή άλλως, ένα σημαντικό ντοκουμέντο.