ΤΟΜΑΣ ΝΑΪΛΣ Οι S-300 δεν εξασφαλίζουν την Κύπρο

Όποιος περάσει από την εξονυχιστική διαδικασία ελέγχων ασφαλείας για την
είσοδό του στην αμερικανική πρεσβεία είναι προδιατεθειμένος, μπαίνοντας στο
γραφείο τού πρέσβη, να αντικρύσει κάποιον τύπο με γκρι κοστούμι να κάθεται
πίσω από ένα «παγωμένο» προσωπείο σοβαρότητας.

Η έκπληξη ήταν, λοιπόν, πολύ ευχάριστη όταν ανοίγοντας την πόρτα του γραφείου
του Τόμας Νάιλς, συνοδευόμενος από δύο εκπροσώπους του γραφείου Τύπου της
αμερικανικής πρεσβείας, άκουσα χαμηλή κλασική μουσική και είδα να με
υποδέχεται κουνώντας την ουρά του ένας μαύρος σκύλος, άγνωστης ράτσας με λίγο
θολό αριστερό μάτι.

Ο ίδιος ο πρέσβης με καλωσόρισε, μου προσέφερε κόκα κόλα λάιτ και με έβαλε να
κάτσω απέναντί του, σε έναν δερμάτινο καναπέ, στη μέση ενός δωματίου γεμάτου
με χαριτωμένα προσωπικά μικροπράγματα ­ ενθύμια, σημαιούλες, φωτογραφίες,
μοντέλα αεροπλάνων. Αντικείμενα που κανείς δεν θα περίμενε να βρει στο
σημαντικότερο γραφείο της αμερικανικής πρεσβείας.

Βεβαίως, ο κ. Νάιλς, ένας από τους «αρχιτέκτονες» της νέας ελληνοαμερικανικής
προσέγγισης στην περίοδο Παπανδρέου – Σημίτη, δεν θυμίζει με τίποτα την εικόνα
ενός τυπικού αξιωματούχου του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Είναι πρόσχαρος, φοράει σπορ
κοστούμια με τιράντες, κάνει δηλώσεις στους δημοσιογράφους, πολλές φορές στα
ελληνικά, και δεν δίστασε να εμφανισθεί και να φωτογραφηθεί ­ σε εκδήλωση στην
Ολυμπία για την Αρχαία Ελλάδα ­ ακόμη και με χλαμίδα.

Όμως, πέρα απ’ όλα αυτά, ο κ. Νάιλς, πρώην βοηθός υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ
για υποθέσεις Ευρώπης και Καναδά, που έχει υπηρετήσει σε σημαντικά διπλωματικά
πόστα (Βελιγράδι, Μόσχα, ΝΑΤΟ, Ηνωμένα Έθνη, Καναδά, Ευρωπαϊκή Κοινότητα)
είναι ένας άνθρωπος που γνωρίζει τα θέματα της περιοχής και δεν φοβάται να πει
ανοιχτά τη γνώμη του. Ιδιαίτερα, μάλιστα, τώρα που επιστρέφει στην Ουάσιγκτον.

«ΤΑ ΝΕΑ»: Η τουρκική πλευρά απέρριψε όλες τις προτάσεις του ειδικού
μεσολαβητή του ΟΗΕ κ. Κορντοβέζ στο Μοντρέ, ενώ βάζει νέες προϋποθέσεις για να
επανέλθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Έχετε κάποιο σχέδιο δράσης στο
Κυπριακό;ΝΑΪΛΣ: Πιστεύουμε ότι κάποια πρόοδος υπήρξε στις δύο συναντήσεις
της Νέας Υόρκης και του Μοντρέ, αλλά και στις απευθείας συζητήσεις Κληρίδη –
Ντενκτάς στην Κύπρο για ανθρωπιστικά θέματα. Και υπάρχει και κάποια πιθανότητα
προόδου στις συζητήσεις μεταξύ των επικεφαλής στρατιωτικών στην Κύπρο και του
επικεφαλής των δυνάμεων των Ηνωμένων Εθνών στο νησί. Διάφορες προσπάθειες
βρίσκονται σε εξέλιξη οποιαδήποτε στιγμή για να μειωθεί η ένταση στο νησί και
να διευκολυνθεί η διαδικασία εξεύρεσης λύσης.

Έχουμε μία παύση αυτή τη στιγμή εν όψει των προεδρικών εκλογών στην Κύπρο τον
Φεβρουάριο του 1998. Έχει συμφωνηθεί ότι ύστερα από δύο ή τρεις συναντήσεις
μεταξύ των ηγετών θα υπάρξει ένα διάλειμμα για τις εκλογές και οι συνομιλίες
θα ξαναρχίσουν τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο του 1998 μετά την εκλογή του νέου προέδρου.

Στο ενδιάμεσο θα εργαστούμε με όλες τις πλευρές, την κυβέρνηση της Κύπρου, τις
κυβερνήσεις της Ελλάδας και της Τουρκίας, τα Ηνωμένα Έθνη και την Ευρωπαϊκή
Ένωση για να δούμε τι πρόοδος μπορεί να γίνει στους άλλους τομείς, όπως η
ενθάρρυνση των ανθρωπίνων επαφών μεταξύ των δύο πλευρών στην Κύπρο (μετακίνηση
κατοίκων εκατέρωθεν της πράσινης γραμμής, συναντήσεις ιδιωτών ή ομάδων,
δημοσιογράφων, επιχειρηματιών, συνδικαλιστών, γυναικών κ.λπ.).

Ελπίζουμε ότι οι συνομιλίες μεταξύ των κ.κ. Ντενκτάς και Κληρίδη μπορούν να
προχωρήσουν και να επιτευχθεί κάποια πρόοδος, παραδείγματος χάρη στο πολύ
δύσκολο θέμα των αγνοουμένων.

Ελπίζουμε ότι οι συνομιλίες του επικεφαλής στρατιωτικού των Ηνωμένων Εθνών
στην Κύπρο με τις δύο πλευρές μπορεί να οδηγήσει σε ένα πακέτο μέτρων
οικοδόμησης εμπιστοσύνης ανάμεσα στις πλευρές εκατέρωθεν της πράσινης γραμμής
ούτως ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος ενός επεισοδίου.

Εκφράζουμε την ικανοποίησή μας διότι το 1997 δεν είχαμε την επανάληψη των
τραγικών επεισοδίων που συνέβησαν το 1996 και είχαν ως αποτέλεσμα να χάσουν τη
ζωή τους τρεις άνθρωποι.

Η θέση των ΗΠΑ είναι να υποστηρίζουν αυτές τις προσπάθειες. Ο πρέσβης Μίλερ,
που είναι τώρα ο ειδικός μεσολαβητής για το Κυπριακό, επισκέφτηκε την Άγκυρα,
την Αθήνα και την Κύπρο και μεταβαίνει και σε κάποιες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες
για να δει τι μπορεί να γίνει. Σε κάποια στιγμή ­ δεν ξέρω πότε ­ αναμένω ότι
και ο πρέσβης Χόλμπρουκ θα ασχοληθεί πιο δραστήρια με την όλη προσπάθεια.

Έτσι, πρόθεσή μας είναι να συνεχίσουμε να εργαζόμαστε με τις δυο πλευρές για
την επίτευξη προόδου έως τον Μάρτιο, όταν οι διαπραγματεύσεις υπό την αιγίδα
των Ηνωμένων Εθνών μεταξύ του προέδρου της Κύπρου και του ηγέτη της τουρκικής
κοινότητας θα ξαναρχίσουν. Δεν έχουμε αποθαρρυνθεί. Φυσικά δεν έχουμε και
ενθαρρυνθεί από τις συναντήσεις του Μοντρέ, αλλά δεν περιμέναμε κι όλας να
υπάρξει ένα άνοιγμα σε ένα τόσο αρχικό στάδιο.

«ΤΑ ΝΕΑ»: Οι 15 χώρες-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν συμφωνήσει ότι οι
διαπραγματεύσεις για την ένταξη της Κύπρου θα αρχίσουν 6 μήνες μετά το τέλος
της Διακυβερνητικής. Πιστεύετε ότι η Ευρώπη θα πρέπει να προχωρήσει κανονικά
με τις διαπραγματεύσεις αυτές ακόμη κι αν το πολιτικό πρόβλημα δεν έχει επιλυθεί;

ΝΑΪΛΣ: Αυτή είναι βέβαια απόφαση της Ευρώπης. Αντιλαμβάνομαι ότι οι «15»
επαναβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους να προχωρήσουν με τις ενταξιακές
διαπραγματεύσεις της Κύπρου έξι μήνες μετά την υπογραφή των Ευρωπαϊκών
Συνθηκών, στις 2 Οκτωβρίου. Άρα κάποια στιγμή τον Απρίλιο του 1998 οι
ενταξιακές διαπραγματεύσεις θα αρχίσουν. Οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις με τη
Σουηδία, την Αυστρία και τη Φινλανδία ήσαν χρονοβόρες παρά το γεγονός ότι οι
χώρες αυτές, όπως και η Δημοκρατία της Κύπρου, ήσαν αρκετά έτοιμες για να
ενταχθούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Οι ΗΠΑ υποστήριξαν την απόφαση του Μαρτίου 1995 για την ενεργοποίηση της
τελωνειακής σύνδεσης Τουρκίας – Ε.Ε. από την μία πλευρά και την έναρξη
ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Κύπρο από την άλλη. Πιστεύουμε ότι τα δύο
αυτά θέματα είναι ξεχωριστά. Ειλικρινά, όμως, θεωρούμε ότι οι συνομιλίες για
την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να είναι επιβοηθητικές
για την προώθηση των διακοινοτικών συνομιλιών.

Είναι σημαντικό να βρεθεί κάποιος τρόπος για να εμπλακεί και η τουρκοκυπριακή
κοινότητα στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις. Γιατί αυτή η κοινότητα στην Κύπρο
είναι αυτή που πραγματικά θα ωφεληθεί περισσότερο από την ένταξη της Κύπρου
στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Και η υπόλοιπη Κύπρος θα ωφεληθεί επίσης, αλλά με κανένα
τρόπο όσο το φτωχότερο κομμάτι του νησιού που θα δικαιούται ένα μεγάλο αριθμό
επιβοηθητικών κοινοτικών προγραμμάτων.

«ΤΑ ΝΕΑ»: Τόσο η αμερικανική πλευρά όσο και κάποιες χώρες της Ευρώπης
αντέδρασαν στην πρόθεση της Κύπρου να αγοράσει το πυραυλικό σύστημα S-300 αν
και είναι σαφές ότι η Κυπριακή Δημοκρατία έχει κάθε δικαίωμα να αμυνθεί έναντι
της Τουρκίας.

ΝΑΪΛΣ: Κανένας δεν αμφισβητεί το δικαίωμα της Κύπρου να αγοράσει οπλικά
συστήματα και έχει μάλιστα αγοράσει μεγάλες ποσότητες όπλων τελευταία ­ τανκς
και άλλους εξοπλισμούς. Αυτό που αμφισβητείται εδώ είναι η σοφία και η
χρησιμότης της απόφασης προμήθειας αυτού του πολεμικού εξοπλισμού υπό το
πρίσμα των προσπαθειών επίλυσης του Κυπριακού. Βοηθάει μία τέτοια προμήθεια το
ζήτημα; Η απάντησή μας είναι «όχι». Τείνει να αυξήσει την ένταση στο νησί
χωρίς, όσο μας αφορά, να ισχυροποιεί με κάποιο τρόπο τις αμυντικές δυνατότητες
της Κύπρου έναντι της Τουρκίας. Πιστεύω ότι ο τρόπος ο οποίος εγγυάται
καλύτερα την ασφάλεια της Κύπρου είναι μια συμφωνία στις διακοινοτικές
συνομιλίες. Και βέβαια, ως μέρος αυτής, η πρόταση αποστρατιωτικοποίησης του
νησιού. Πιστεύω ότι η πρόταση του προέδρου Κληρίδη για την
αποστρατιωτικοποίηση είναι μία καλή πρόταση και μία πρόταση που πρέπει προωθηθεί.

Πρέπει να πω ότι δεν βλέπουμε καμία πολιτική ή στρατιωτική χρησιμότητα για την
Κύπρο από την προμήθεια αυτών των βλημάτων από τη Ρωσία. Αυτή είναι η θέση
μας. Κανένας δεν αμφισβητεί το δικαίωμα της κυπριακής κυβέρνησης να
προμηθευτεί αμυντικό εξοπλισμό, όπως είναι αυτά τα βλήματα: είναι ουσιαστικά
αντιαεροπορικά βλήματα με αυστηρά αμυντική δυνατότητα. Αλλά την ίδια στιγμή
μπορείς να ρωτήσεις: Ενισχύει αυτό την ασφάλεια της Δημοκρατίας της Κύπρου;
Ενισχύει τις προοπτικές των διαπραγματεύσεων; Όχι, δεν νομίζουμε ότι το κάνει.

«ΤΑ ΝΕΑ»: Η Τουρκία δεν συνεργάστηκε τις τελευταίες δύο δεκαετίες για την
επίλυση του Κυπριακού. Τι κίνητρα έχει τώρα για να συνεργαστεί;

ΝΑΪΛΣ: Πιστεύω ότι υπάρχουν πολλά κίνητρα. Κατ’ αρχήν η επίλυση του Κυπριακού
θα σήμαινε ότι η Τουρκία δεν θα χρειαζόταν πλέον να απαντάει στα παράπονα που
γίνονται για την Κύπρο από διεθνείς οργανισμούς όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση, το
Ευρωκοινοβούλιο, τα Ηνωμένα Έθνη ή οι ΗΠΑ. Το θέμα δεν θα υπήρχε πλέον στην
ατζέντα. Αυτό πιστεύω θα ήταν πολύ επιβοηθητικό από την πλευρά της Τουρκίας. Η
Κύπρος είναι ένα από τα ζητήματα που τίθενται διαρκώς όταν μπαίνουν ερωτήματα
για την προσέγγιση της Τουρκίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Τα τρία θέματα που
τίθενται συνήθως είναι το ζήτημα της Κύπρου, οι σχέσεις της με την Ελλάδα και
το ζήτημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Θα ήταν προς όφελος της θέσης της Τουρκίας να μπορούσε να βγάλει αυτό το
συγκεκριμένο βάρος από πάνω της και να προσεγγίσει την Ευρωπαϊκή Ένωση ή τις
Ηνωμένες Πολιτείες ή τα Ηνωμένα Έθνη χωρίς να πρέπει να απαντά σε ερωτήσεις
που αφορούν την Κύπρο.

Μια λύση στην Κύπρο θα ήταν προς όφελος της Τουρκίας και διότι θα δημιουργούσε
ένα καλύτερο σύνδεσμο μεταξύ της Τουρκίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Κύπρος
από μόνη της θα μπορούσε να αναδειχθεί σε μία γέφυρα μεταξύ της Τουρκίας και
της Ευρωπαϊκής Ένωσης αντί να είναι, όπως σήμερα, ένα φράγμα.

Πιστεύω ότι από την πλευρά της Τουρκίας θα ήταν επιθυμητό να μετατρέψει την
Κύπρο από πρόβλημα, από ένα εμπόδιο στο δρόμο της, σε μία γέφυρα, ένα σύνδεσμο
μεταξύ της Τουρκίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Γι’ αυτό νομίζω ότι υπάρχει μία
σειρά λόγων για τους οποίους η Τουρκία θα ωφεληθεί. Τους οποίους αναφέρουμε κι
εμείς στους εκπρόσωπους της τουρκικής κυβέρνησης.

Πιστεύουμε ότι η διευθέτηση του Κυπριακού θα ήταν προς όφελος της Τουρκίας,
των Κυπρίων, της Ελλάδας. Όλοι θα ωφεληθούν από αυτήν.

«ΤΑ ΝΕΑ»: Η πολιτική και οικονομική αστάθεια που βλέπει κανείς σήμερα στην
Τουρκία δεν θεωρείτε ότι είναι ένα μεγάλο εμπόδιο για την εξεύρεση λύσης στο Κυπριακό;

ΝΑΪΛΣ: Δεν ξέρω γιατί θα έπρεπε να είναι. Έχουμε μία κυβέρνηση στην Τουρκία
που βρίσκεται στην εξουσία για περισσότερο από δύο μήνες. Αν και δεν είναι
μεγάλο διάστημα, δεν βλέπουμε σημάδια αστάθειας. Βεβαίως, η Τουρκία έχει
κάποια οικονομικά προβλήματα, τα οποία χρειάζεται να αντιμετωπισθούν ­ να
μειώσει τον πληθωρισμό που είναι γύρω στα 80%, να μειώσει το έλλειμμα του
προϋπολογισμού που φθάνει περίπου το 10%-11% του ΑΕΠ και να μειώσει το
εμπορικό έλλειμμα. Αλλά η Τουρκία δεν είναι μοναδική σ’ αυτά. Πολλές χώρες
έχουν παρόμοια οικονομικά ζητήματα να αντιμετωπίσουν. Η τουρκική οικονομία
αναπτύσσεται δυναμικά και έχει σημαντικές προοπτικές. Εγώ, λοιπόν, προσωπικά
δεν βλέπω εσωτερικά πολιτικο-οικονομικά θέματα που θα εμπόδιζαν την Τουρκία να
αντιμετωπίσει αποτελεσματικά το Κυπριακό.

«ΤΑ ΝΕΑ»: Δεδομένου ότι η πρόταση της Κομισιόν «Αντζέντα 2000» ήταν μάλλον
αποθαρρυντική για την ένταξη της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πιστεύετε ότι
θα έπρεπε στο μέλλον να υπάρχει μια κοντινότερη σχέση μεταξύ της Τουρκίας και
των «15»;

ΝΑΪΛΣ: Πάλι, αυτό είναι κάτι για το οποίο οι ΗΠΑ δεν έχουν λόγο. Δεν είμαστε
σε θέση να επηρεάσουμε ένα τέτοιο θέμα. Η άποψή μας είναι ότι μία στενότερη
σχέση μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Τουρκίας είναι επιθυμητή και από
τις δύο πλευρές και την ενθαρρύνουμε. Πιστεύουμε, όπως και πολλοί Ευρωπαίοι
συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας νομίζω, ότι η προοπτική για την ένταξη της
Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να είναι ανοικτή υπό την προϋπόθεση
φυσικά ότι η Τουρκία πληροί όλες τις προϋποθέσεις για την ένταξή της. Δεν
πιστεύουμε ότι πρέπει να υπάρξει κάποια διάκριση από τη μεριά της Ευρωπαϊκής
Ένωσης σχετικά με την Τουρκία, η οποία θα πρέπει να αντιμετωπίζεται με τον
ίδιο τρόπο με τις άλλες υποψήφιες χώρες. Η Κύπρος, η Πολωνία, η Ουγγαρία, η
Τσεχία, η Βουλγαρία, η Ρουμανία έχουν όλες κάνει αίτηση για ένταξη στην
Ευρωπαϊκή Ένωση. Θεωρούμε ότι όλες θα πρέπει να αντιμετωπισθούν με τον ίδιο
τρόπο και με τα ίδια κριτήρια με τα οποία αντιμετωπίζεται η Τουρκία. Εάν η
Τουρκία ικανοποιεί τα κριτήρια και είναι έτοιμη να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή
Ένωση, πιστεύουμε ότι θα ήταν ωφέλιμο κάτι τέτοιο να συμβεί. Πρόκειται αυτό να
συμβεί αύριο; Τον επόμενο χρόνο; Το 2002, 2005, 2006; Δεν γνωρίζω. Δεν είναι
κάτι που θα το πουν οι ΗΠΑ αλλά θεωρούμε ότι το καλύτερο θα ήταν να κρατάμε
ανοικτή αυτή τη δυνατότητα. Μετά είναι θέμα της Τουρκίας.

«ΤΑ ΝΕΑ»: Έτσι λέτε ότι η θέση της Τουρκίας είναι με την Ευρώπη και όχι με
την Ασία..

ΝΑΪΛΣ: Η Τουρκία έχει εκφράσει την επιθυμία να εξετασθεί για ένταξη στην
Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ από το 1951, μέλος του ΟΟΣΑ,
του Συμβουλίου της Ευρώπης και της Τελωνειακής Ένωσης της Ε.Ε. Η σύνδεσή της
με την Ευρωπαϊκή Ένωση πάει πίσω, στη δεκαετία του ’60. Έτσι, θεωρώ ότι αυτό
έχει ήδη αποφασισθεί: ο προσανατολισμός της Τουρκίας είναι προς την Ευρώπη.
Την ίδια στιγμή, η Τουρκία είναι γεωγραφικά και πολιτιστικά συνδεδεμένη με τη
Μέση Ανατολή και την Ασία. Με αυτήν την έννοια, πιστεύω, είναι τεχνητό να λέμε
ότι πρέπει να διαλέξει. Είναι σαν να λέμε στις ΗΠΑ ότι θα έπρεπε να διαλέξουμε
να έχουμε καλές σχέσεις με την Ευρώπη, μέσω του ΝΑΤΟ και των άλλων οργανισμών
που μας συνδέουν με αυτήν, ή με την Ασία. Αυτή είναι μία επιλογή που θα ήταν
γελοία για μας, ακόμη και να προσπαθούσαμε να την κάνουμε. Και δεν θα την
κάναμε. Η Τουρκία δεν πρέπει να πιεστεί στην επιλογή μιας μονοσήμαντης σχέσης
με την Ευρώπη, όταν η πραγματικότητα είναι ότι συνδέεται γεωγραφικά,
πολιτισμικά κι ιστορικά με τη Μέση Ανατολή και την Ασία.

«ΤΑ ΝΕΑ»: Πρόκειται η αμερικανική πλευρά να αναλάβει κάποιες πρωτοβουλίες
για να αναστήσει το «πνεύμα της Μαδρίτης» που τορπιλίζεται συνεχώς με τις
τουρκικές προκλήσεις;

ΝΑΪΛΣ: Πρώτα θέλω να πω ότι είμαστε ευχαριστημένοι με την κατανόηση που
επιδείχθηκε στη Μαδρίτη. Νομίζω πως ήταν ένα θετικό βήμα από τις δύο
κυβερνήσεις. Συμφωνούμε με την άποψη της ελληνικής κυβέρνησης αλλά και της
τουρκικής, ότι η Μαδρίτη ήταν η αρχή και όχι το τέλος, μία βάση πάνω στην
οποία οι δύο πλευρές θα εργασθούν για να πετύχουν συγκεκριμένα αποτελέσματα σε
διάφορους τομείς. Είναι επίσης αλήθεια ότι από τη Μαδρίτη, δηλαδή από τις 8
Ιουλίου, υπήρξαν κάποιες αρνητικές εξελίξεις στις ελληνοτουρκικές σχέσεις αλλά
δεν πιστεύουμε ότι το «πνεύμα της Μαδρίτης» είναι νεκρό ή ετοιμοθάνατο.

Υπάρχουν προβλήματα, ξέραμε ότι θα υπήρχαν. Ποτέ δεν είχαμε υποθέσει ότι θα
ήταν μία εύκολη υπόθεση να πάμε από ένα γενικό πλαίσιο κατανόησης σε μία
συμφωνία για τα συγκεκριμένα προβλήματα. Ελπίζουμε ότι στους επόμενους μήνες
κάποια συγκεκριμένη πρόοδος θα μπορούσε να υπάρξει μεταξύ της Ελλάδας και της
Τουρκίας. Οι ΗΠΑ σχεδιάζουν να ασχοληθούν με το θέμα από τη στιγμή που οι δύο
φίλοι και σύμμαχοί μας σ’ αυτό το μέρος του κόσμου επιθυμούν να μεσολαβήσουμε.
Ένας από τους λόγους που ασχοληθήκαμε με το θέμα αυτό στη Μαδρίτη ήταν το
γεγονός ότι και οι δύο πλευρές καλωσόρισαν τη μεσολάβηση αυτή των Ηνωμένων
Πολιτειών. Από τη στιγμή που οι δύο χώρες συνεχίζουν να θεωρούν ότι μπορούμε
να παίξουμε ένα χρήσιμο ρόλο, είμαστε έτοιμοι να το κάνουμε τόσο όσον αφορά
τις διμερείς τους σχέσεις όσο και το θέμα της Κύπρου.

«ΤΑ ΝΕΑ»: Έχετε κάποια σημάδια αλλαγής στάσης της Τουρκίας στα ελληνοτουρκικά;

ΝΑΪΛΣ: Έχουμε τη Μαδρίτη. Και έχουμε και επαφές μεταξύ της πρεσβείας μας και
υψηλών αξιωματούχων στην Τουρκία, στις οποίες μάς λένε ότι θέλουν να υπάρξει
βελτίωση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Και ότι θέλουν να λύσουν όλα τα
υπάρχοντα ελληνοτουρκικά προβλήματα ειρηνικά και με ένα φιλικό και άψογο
τρόπο. Τώρα ο στόχος είναι να πάμε από μία γενική έκφραση καλής πρόθεσης σε
συγκεκριμένα προβλήματα. Και αυτό δεν είναι εύκολο. Δεν θα έλεγα ότι είμαστε
ευχαριστημένοι από την πρόοδο στις ελληνοτουρκικές σχέσεις μετά τη Μαδρίτη,
αλλά σίγουρα δεν είμαστε και αποθαρρυμένοι.

«ΤΑ ΝΕΑ»: Έχετε μιλήσει στο παρελθόν για το ενδεχόμενο να υπάρξει
ελληνοτουρκική αναμέτρηση στο Αιγαίο λόγω κάποιου ατυχήματος, κάποιου θερμού
επεισοδίου. Όμως η Τουρκία δεν σέβεται ούτε και τα μέτρα οικοδόμησης
εμπιστοσύνης που είχαν υπογράψει οι κ.κ. Παπούλιας και Γιλμάζ το 1988. Τι
σκέφτεσθε να κάνετε σ’ αυτόν τον τομέα;

ΝΑΪΛΣ: Όσον αφορά ένα θερμό επεισόδιο, εμείς δεν προφητεύουμε ότι θα υπάρξει
ένα τέτοιο επεισόδιο. Και αυτό θέλω να το υπογραμμίσω. Αλλά η σωφροσύνη
επιβάλλει να γνωρίζουμε ύστερα απ’ όσα έγιναν στην περίπτωση των Ιμίων ότι
κάτι μπορεί να πάει στραβά. Η πρόθεσή μας είναι να αντιμετωπίζουμε τα
προβλήματα ώστε να είμαστε σίγουροι ότι τα πράγματα δεν θα πάνε στραβά.

Τώρα, όσον αφορά τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, υπάρχουν διαφορετικές
απόψεις στην ερμηνεία της συμφωνίας Παπούλια – Γιλμάζ μεταξύ Αθήνας και
Άγκυρας, αλλά και για το τι τελικά συμφωνήθηκε και τι όχι αυτό το καλοκαίρι.
Υπάρχει κάποια σύγχυση από τις συζητήσεις που έγιναν στο ΝΑΤΟ. Το γεγονός
είναι, πάντως, ότι το καλοκαίρι πέρασε χωρίς επεισόδιο και πρέπει να είμαστε
ικανοποιημένοι γι’ αυτό. Εμείς πιστεύουμε ότι ο τρόπος για να προχωρήσουμε
είναι να ξαναρχίσουμε τις συζητήσεις που υπήρξαν νωρίτερα με τη βοήθεια του
γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ ίσως και με τη βοήθεια των στρατιωτικών
αξιωματούχων του ΝΑΤΟ, να προσπαθήσουμε να βρούμε τρόπους για να επεκτείνουμε
τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης ή να συμφωνήσουμε σε νέα, έτσι ώστε να
μειωθεί η πιθανότητα ενός θερμού επεισοδίου στο Αιγαίο.

Δεν είναι μια πρωτοβουλία της αμερικανικής πλευράς. Στηρίζουμε τις προσπάθειες
του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ. Το γεγονός ότι τόσο η Τουρκία όσο και η Ελλάδα
συμφώνησαν να στέλνουν την εικόνα από τα ραντάρ τους στο στρατηγείο του ΝΑΤΟ
στη Νάπολι είναι, πιστεύουμε, πολύ θετικό. Μειώνει την πιθανότητα ενός θερμού
επεισοδίου και δίνει στο ΝΑΤΟ τη δυνατότητα να γνωρίζει τι ακριβώς γίνεται
στην περιοχή. Και απ’ όσο γνωρίζω, από τη στιγμή που αποφασίσθηκε να υπάρξει
αυτή η σύνδεση των ραντάρ με τη Νάπολι ο αριθμός των παραβιάσεων για τις
οποίες κατηγορεί η Ελλάδα τα τουρκικά αεροσκάφη έχει μειωθεί. Και αυτή από
μόνη της είναι μία θετική εξέλιξη και μειώνει την πιθανότητα να υπάρξει ένα επεισόδιο.

«ΤΑ ΝΕΑ»: Η ελληνική κοινή γνώμη ανησυχεί από το γεγονός ότι οι ΗΠΑ τηρούν
μία πολιτική ίσων αποστάσεων μεταξύ της Αθήνας και της Άγκυρας, πολιτική που
ενθαρρύνει την προκλητικότητα της Τουρκίας στο Αιγαίο.

ΝΑΪΛΣ: Οι Ηνωμένες Πολιτείες πιστεύουν ότι εάν υπάρχουν θέματα που αφορούν το
Αιγαίο θα πρέπει να επιλυθούν με ειρηνικό τρόπο, χωρίς τη χρήση βίας ή την
απειλή βίας, σύμφωνα με τις υπάρχουσες διμερείς και πολυμερείς συνθήκες. Αυτή
είναι η θέση μας.

Δεν νομίζουμε ότι αυτό είναι εναντίον των ελληνικών ή των τουρκικών θέσεων.
Υποστηρίζουμε την εξεύρεση λύσεων χωρίς να έχουμε έτοιμες λύσεις για την
επίλυση των θεμάτων. Δεν αποκλείουμε καμία προσέγγιση για την επίλυση
προβλημάτων, εφόσον είναι ειρηνική και σύμφωνη με τις υπάρχουσες συνθήκες και
το Διεθνές Δίκαιο. Δεν θεωρούμε εαυτούς εμπλεκόμενους με την έννοια της
υποστήριξης της μιας ή της άλλης πλευράς των φίλων μας στην περιοχή.

Γνωρίζω πολύ καλά ότι πολλοί, ίσως και η πλειονότητα των Ελλήνων, πιστεύουν
ότι οι ΗΠΑ υποστηρίζουν την Τουρκία στο θέμα του Αιγαίου. Αυτό δείχνουν οι
δημοσκοπήσεις. Αλλά ίσως να μην γνωρίζετε ότι και η πλειονότητα της τουρκικής
κοινής γνώμης πιστεύει ότι οι ΗΠΑ υποστηρίζουν την Ελλάδα σ’ αυτές τις
διαφορές. Αυτή είνα η πραγματικότητα όσον αφορά τις τοπικές αντιδράσεις στις
θέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών. Στην Ελλάδα θεωρούν ότι παίρνουμε το μέρος της
Τουρκίας, στην Τουρκία ότι παίρνουμε το μέρος της Ελλάδας. Δεν ξέρω αν αυτό
σημαίνει ότι η αμερικανική πλευρά έχει τη σωστή άποψη. Σημαίνει, όμως,
σίγουρα, ότι προσπαθούμε και ίσως πετυχαίνουμε να είμαστε μία ουδέτερη πλευρά,
που υποστηρίζει ένα ειρηνικό αποτέλεσμα.