Σκηνές κυνηγιού

αριθμός των Ευρωπαίων κυνηγών ξεπερνά τα 6 εκατομμύρια. Ένας οικονομικός
κλάδος, που απασχολεί γύρω στους 100.000 εργαζομένους (κατασκευαστές και
εμπόρους κυνηγετικών όπλων και εξοπλισμού, θηροφύλακες, εκδότες κυνηγετικών
περιοδικών κ.τ.λ.), με τζίρο γύρω στα 2 τρισ. δρχ. τον χρόνο, εξαρτάται από τη
διαιώνιση των θηρευτικών ενστίκτων που επιβιώνουν στο 2% των Ευρωπαίων πολιτών.

Τέσσερις χώρες έχουν μερίδιο 80% επί του συνόλου των κυνηγών στην Ευρώπη:
Γαλλία 29%, Ιταλία 24%, Ισπανία 17%, Βρετανία 13%. Με 200 στρέμματα ανά
κυνηγό, η Ιταλία είναι η χώρα με τη μεγαλύτερη ένταση κυνηγιού στην Ευρώπη,
ενώ το Λουξεμβούργο είναι η χώρα με τη μικρότερη. Εντατικές καλλιέργειες,
αστικοποίηση, τουρισμός, ρύπανση έχουν περιορίσει τους φυσικούς βιοτόπους των
θηραμάτων, ενώ ορεινοί και δασικοί δρόμοι διευκολύνουν την προσπέλασή τους από
νόμιμους και παράνομους θηρευτές.

Τις μεγαλύτερες πιέσεις από το κυνήγι δέχονται τα δάση γιατί σε αυτά ζουν,
φωλιάζουν και αναπαράγονται τα περισσότερα από τα θηρευόμενα ζώα. Άλλα
σημαντικά οικοσυστήματα που βρίσκονται στο στόχαστρο των κυνηγών είναι οι
υγρότοποι, που φιλοξενούν μεγάλους πληθυσμούς της ορθνιθοπανίδας. Το κυνήγι
είναι η κύρια αιτία για τη μείωση των πληθυσμών των απειλούμενων με εξαφάνιση
πουλιών στην Ευρώπη ­ αμέσως μετά την απώλεια των βιοτόπων που οφείλεται στην
εντατικοποίηση της γεωργίας ­ και έχει επιπτώσεις και στα μη θηρευόμενα είδη.
Οι τουφεκιές και τα γαβγίσματα των σκυλιών τρομάζουν όλα τα ζώα και τα πουλιά
και τα μολυβένια σκάγια συγκεντρώνονται χρόνο με τον χρόνο στους υγροτόπους
και τις άλλες κυνηγετικές περιοχές και δηλητηριάζουν την πανίδα, θηρευόμενη ή
μη. Η μείωση του πληθυσμού ή η εξαφάνιση ορισμένων ανώτερων θηρευτών, όπως
είναι η αρκούδα, ο λύκος, το τσακάλι, η αλεπού, καθώς και η επιλεκτική
προώθηση των ειδών που θεωρούνται θηράματα οδηγεί σε διατάραξη της φυσικής
ισορροπίας και μείωση της βιοποικιλότητας. Ο πολλαπλασιασμός των θηραμάτων
προκαλεί συχνά ζημιές στο οικοσύστημα. Στην Ελλάδα, οι δηλωμένοι κυνηγοί ­ που
δεν κυνηγούν κατ’ ανάγκη ­ ξεπερνούν τους 300.000, ενώ υπάρχει ένας άγνωστος
αριθμός λαθροκυνηγών που πράγματι κυνηγούν ­ όμως άνευ όρων και ορίων. Το
κυνήγι χωρίς ουσιαστικό έλεγχο και γνώση των πληθυσμών της πανίδας, καθώς και
η καταστροφή των βιοτόπων έχουν εκμηδενίσει σχεδόν τους πληθυσμούς των
ενδημικών θηραμάτων στην Ελλάδα ­ με ορισμένες εξαιρέσεις, όπως του
αγριόχοιρου, που παρουσιάζουν αύξηση. Αν η χώρα δεν βρισκόταν στη διαδρομή από
την οποία διέρχονται τα αποδημητικά πουλιά της Ευρώπης, όπως οι τσίχλες, οι
μπεκάτσες, οι πάπιες, το κυνήγι σε πολλές περιοχές θα ήταν ίσως ήδη παρελθόν.

Πριν από τη «νεολιθική επανάσταση» και την εφεύρεση της γεωργίας, ο άνθρωπος
ήταν αποκλειστικά κυνηγός και συλλέκτης. Τα θηράματα ήταν και παρέμειναν
σημαντική πηγή πρωτεϊνών στη φτωχή δίαιτα των αγροτών προγόνων μας σχεδόν έως
τον προηγούμενο αιώνα. Σήμερα η σχέση του κυνηγιού με τη διατροφή έχει χαθεί.
Το κυνήγι δεν είναι παρά ένας εύγευστος μεζές ­ και αυτό στην καλύτερη
περίπτωση. Και όμως, οι άνθρωποι εξακολουθούν να κυνηγούν. Γιατί; Οι
απαντήσεις είναι τόσες όσοι και οι κυνηγοί. «Το κυνήγι είναι άθλημα που φέρνει
τον άνθρωπο σε άμεση επαφή με τη φύση» ­ σε αυτό συμφωνούν όλοι όσοι τα
Σαββατοκύριακα της κυνηγετικής περιόδου εξορμούν οπλισμένοι με δίκαννα,
επαναληπτικά και κυνηγόσκυλα, για να σκορπίσουν τον όλεθρο στη φτερωτή και την
τριχωτή πανίδα. Άθλημα, βέβαια, που συχνά ασκείται με αυτοκίνητα 4χ4 που
φέρνουν τον κυνηγό – αθλητή άκοπα έως το λημέρι του θηράματος και με
επαναληπτικές καραμπίνες που δεν αφήνουν περιθώρια αστοχίας. «Το κυνήγι
προσφέρει συγκινήσεις άγνωστες σε αυτούς που δεν κυνηγούν» ­ είναι η άλλη
εκδοχή. Και εδώ οι κυνηγοί έχουν δίκιο: Πράγματι, όλο και λιγότεροι είναι
αυτοί που είναι ικανοί να συμμεριστούν την άγρια χαρά που προκαλεί η έκκριση
αδρεναλίνης, όταν, μετά την εκπυρσοκρότηση, το θήραμα πέφτει σπαρταρώντας
αιμόφυρτο στο έδαφος.

Πρέπει συνεπώς να οδηγηθούν οι κυνηγοί στην πυρά; Όχι βέβαια. Υπό αυστηρό
έλεγχο και επιστημονική καθοδήγηση θα μπορούσαν να παίξουν τον ρόλο των
ανώτερων θηρευτών που έχουν εκλείψει στα οικοσυστήματα της Ευρώπης, ώστε να
περιορίζουν την υπέρμετρη αύξηση του πληθυσμού ορισμένων ειδών που δεν έχουν
πια φυσικούς διώκτες. Όμως, όπως διεξάγεται σήμερα το κυνήγι στις περισσότερες
χώρες της Ευρώπης ­ και όχι μόνο στην Ελλάδα όπου είναι πρακτικά ανεξέλεγκτο ­
συνιστά απειλή ακόμη και για είδη που παλιά αφθονούσαν, όπως π.χ. οι πέρδικες.
Το παράνομο κυνήγι απειλεί ορισμένα είδη αρπακτικών, όπως ο γυπαετός, ο
αιγυπτιακός γύπας (ασπροπάρης), ο βασιλαετός, ο σπιζαετός, καθώς και είδη
ωδικών πτηνών, όπως οι κεφαλάδες και τα κρασοπούλια, που στη γειτονική μας
Ιταλία και τη Γαλλία όχι μόνο τα κυνηγούν, αλλά και τα παγιδεύουν με δίχτυα
και ξόβεργες.