Πρότυπο η Βαρκελώνη, παράδειγμα προς αποφυγήν η Ατλάντα

Το Ολυμπιακό Χωριό της Βαρκελώνης βοήθησε να λυθεί το οικιστικό πρόβλημα της πόλης

Η ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ των επιτροπών διεκδίκησης Ολυμπιακών Αγώνων σε επιτροπές
διοργάνωσης, μετά τις περίφημες ανακοινώσεις του εκάστοτε προέδρου της
Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής, είναι ίσως το πιο κρίσιμο σημείο ­ σημείο
«μηδέν» ­, που συνήθως κρίνει αν τελικά οι Αγώνες θα έχουν επιτυχία

Οι Ολυμπιακοί Αγώνες της Βαρκελώνης (1992) και της Ατλάντα (1996) αποτελούν
ορόσημα για το Ολυμπιακό Κίνημα που μπορούν να βοηθήσουν το Σίδνεϊ (2000) και
την Αθήνα (2004) να διοργανώσουν με τον καλύτερο τρόπο Ολυμπιάδες.

Οι ειδικοί σε ολυμπιακά θέματα υποστηρίζουν πως οι Αγώνες της Βαρκελώνης ήταν
οι καλύτεροι που έχουν διοργανωθεί ποτέ. Αντίθετα, η Ατλάντα απέδειξε, τέσσερα
μόλις χρόνια αργότερα, πως η υπερβολική εμπορευματοποίηση μπορεί να
καταστρέψει μια Ολυμπιάδα.

Οι διοργανωτές των Ολυμπιακών του Σίδνεϊ, ύστερα από σκέψεις και εισηγήσεις
ακόμη και του προέδρου της ΔΟΕ, Χουάν Αντόνιο Σάμαρανκ, αποφάσισαν να
συνεργαστούν με πρόσωπα που βοήθησαν να διοργανωθούν οι Ολυμπιακοί στη
Βαρκελώνη και την Ατλάντα, αφού η εμπειρία τους κρίθηκε πολύτιμη.

Η Ολυμπιάδα της Βαρκελώνης, λοιπόν, θεωρείται μέχρι σήμερα η καλύτερη που
διοργανώθηκε ποτέ. Ποιο ήταν όμως το μυστικό των Καταλανών το οποίο δεν
μπόρεσαν ­ ή δεν ήθελαν ­ να μάθουν οι Αμερικανοί στην Ατλάντα;

Οι κάτοικοι της Βαρκελώνης πληροφορήθηκαν πως θα φιλοξενήσουν τους 25ους
Ολυμπιακούς Αγώνες, τον Οκτώβριο του 1986, διά στόματος του συμπατριώτη τους,
Χουάν Αντόνιο Σάμαρανκ.

Πρόεδρος της Επιτροπής Διεκδίκησης της ισπανικής υποψηφιότητας ήταν ο Γιόζεπ
Μιγκέλ Άμπαντ, ένας πανέξυπνος επιχειρηματίας που γνώριζε τα τεχνοκρατικά μυστικά.

Η Βαρκελώνη έως το 1986 εθεωρείτο πόλη δεύτερης κατηγορίας, αν και η
γεωγραφική της θέση ήταν ικανή να την αναδείξει σε πόλη εφάμιλλη άλλων
ευρωπαϊκών, που προσελκύουν εκατομμύρια τουρίστες κάθε χρόνο.

Ηχορύπανση, κυκλοφοριακό, σκουπίδια, ήταν μερικά από τα προβλήματα που
αντιμετώπιζε η πρωτεύουσα της Καταλωνίας.

Με την ανάληψη των Ολυμπιακών Αγώνων, η ισπανική κυβέρνηση ανέθεσε και πάλι
στον Γιόζεπ Μιγκέλ Άμπαντ να ηγηθεί της οργανωτικής επιτροπής (COOB), στην
οποία μετείχαν εκπρόσωποι από την κυβέρνηση, τον δήμο, την ισπανική Ολυμπιακή
Επιτροπή και τεχνοκράτες. Μοναδικό τους σύνθημα: «Να μη χαθεί η ευκαιρία για
τη Βαρκελώνη».

ΕΡΓΟΤΑΞΙΟ ΕΠΙ ΠΕΝΤΕ ΧΡΟΝΙΑ

Από το 1987 μέχρι το 1992, όταν διεξήχθησαν οι Ολυμπιακοί Αγώνες, η Βαρκελώνη
ήταν ένα τεράστιο εργοτάξιο. Κατασκευάστηκαν δρόμοι (με την περιφερειακή
λεωφόρο «Ρόντας» κάνεις τον γύρω της Βαρκελώνης σε 35 λεπτά), στάδια, κλειστά
γυμναστήρια, έγινε ανάπλαση μεγάλης έκτασης της παραλίας, αναπαλαιώθηκαν
ιστορικά κτίρια και κτίστηκαν πολυτελή ξενοδοχεία. Επίσης, κατασκευάστηκε ένα
καταπληκτικό Ολυμπιακό Χωριό, τα διαμερίσματα του οποίου στη συνέχεια
πουλήθηκαν σε κατοίκους της Βαρκελώνης, σε ιδιαίτερα προσιτές τιμές.

Όλα αυτά τα έργα φυσικά, έγιναν με τη συνεργασία του ιδιωτικού και του
δημόσιου φορέα.

Ο δημοσιογράφος της μεγαλύτερης εφημερίδας της Καταλωνίας, «Ιλ Περιόντικο»,
Φεράν Ιμέριο, ο οποίος έζησε αυτή τη μεταμόρφωση της Βαρκελώνης, πιστεύει πως
το μεγαλύτερο κέρδος της πόλης του δεν ήταν τόσο η φιλοξενία των Αγώνων όσο η
ανάδειξή της σε μια από τις ομορφότερες πόλεις της Ευρώπης, που προσελκύει
κάθε χρόνο εκατομμύρια τουρίστες.

«Οι Έλληνες, λέει ο Ιμέριο, πρέπει να φροντίσουν ώστε η Αθήνα να έχει κέρδος
μετά το 2004. Να καταφέρουν να βελτιώσουν την εικόνα που δίνει η πόλη προς τα
έξω, γιατί ο τουρισμός είναι η καλύτερη επένδυση».

Οι αθάνατοι της ΔΟΕ, τον Σεπτέμβριο του 1990, έδωσαν τη σκυτάλη στην Ατλάντα,
σε μια πόλη που υποσχέθηκε να διοργανώσει τους Αγώνες διαλέγοντας τον εντελώς
αντίθετο δρόμο απ’ αυτόν που ακολούθησε η Βαρκελώνη.

ΤΕΛΕΣΙΓΡΑΦΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ

Ο εμπνευστής της αμερικανικής προσπάθειας, Μπίλι Πέιν, και ο ηγέτης της
Επιτροπής Διεκδίκησης της Ατλάντα, Άντριου Γιανγκ, είχαν στα χέρια τους
τελεσίγραφο από την κυβέρνηση της Ουάσιγκτον, το οποίο ανέφερε: «Μην
υπολογίζεται σε μας σε οικονομική βοήθεια».

Έτσι, οι δύο άνδρες αναγκάστηκαν να στραφούν στον ιδιωτικό φορέα. Μετά την
ανακοίνωση του αποτελέσματος της ψηφοφορίας των αθανάτων στο Τόκιο από τον
Σάμαρανκ, ο εμπνευστής Μπίλι Πέιν πήρε τα ηνία από τον Άντριου Γιανγκ.

Ο Πέιν σύστησε την οργανωτική επιτροπή, την οποία μετέτρεψε σε ανώνυμη
εταιρεία και σ’ αυτή συμμετείχαν εκπρόσωποι πολυεθνικών εταιρειών, οι οποίες
ανέλαβαν να σηκώσουν το οικονομικό βάρος (περίπου 1,7 δισ. δολάρια) των
Αγώνων. Φυσικά, οι πολυεθνικές αυτές εταιρείες δεν ήθελαν σε καμία περίπτωση
να χάσουν τα χρήματά τους. Έτσι, μετέτρεψαν την Ατλάντα σε ένα τεράστιο
παζάρι, ταυτίζοντας τα προϊόντα τους με τους πέντε ολυμπιακούς κύκλους

Η αλλαγή που επήλθε στην όψη της Ατλάντα, ως πόλη, ήταν σχεδόν ασήμαντη. Πλην
της επέκτασης του μετρό και της κατασκευής των απαραίτητων αθλητικών
εγκαταστάσεων, η αμερικανή πόλη δεν κατάφερε να δώσει καμία ώθηση στις
προσπάθειες για αλλαγή της όψης της.

Μάλιστα, η Ατλάντα έχει περάσει στην ιστορία των Ολυμπιακών Αγώνων ως η πόλη
που φιλοξένησε Αγώνες (και μάλιστα της εκατονταετηρίδας) και αυτή τη στιγμή
δεν διαθέτει Ολυμπιακό Στάδιο. Το Ολυμπιακό Στάδιο πριν από λίγους μήνες
αναμορφώθηκε και στη συνέχεια πουλήθηκε στην ομάδα του αμερικανικού φουτμπόλ
«Μπρέιβς», ιδιοκτήτης της οποίας είναι ο γνωστός Τεντ Τέρνερ, γεγονός που
είναι αποτέλεσμα της εμπορευματοποίησης που σκοπό έχει μόνο το κέρδος. Γι’
αυτό άλλωστε οι Αγώνες της Ατλάντα παρουσίασαν κέρδη, κατά τον πρόσφατο
απολογισμό τους, αν και δεν πήραν ούτε ένα σεντ από την κυβέρνηση της Ουάσιγκτον.

Στο μεταξύ, ο Μπίλι Πέιν, ο οποίος πριν από την ανάληψη των Αγώνων ήταν
ελάχιστα γνωστός, ως παλιός παίκτης του μπέιζμπολ, κατάφερε να φτιάξει μια
τεράστια περιουσία (τα ετήσια έσοδά του από το 1990 μέχρι το 1996 ήταν 669.000
δολάρια) και να παντρέψει την κόρη του με έναν από τους πλουσιότερους
δικηγόρους της Τζόρτζια…

ΣΤΙΣ 23 Σεπτεμβρίου του 1993, στο Μόντε Κάρλο, το Σίδνεϊ, έπειτα από μια
συναρπαστική αναμέτρηση με το Πεκίνο, κατάφερε να πάρει το χρίσμα για τη
διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων του 2000.

Πρωτεργάτης εκείνης της προσπάθειας (της τρίτης συνεχόμενης για τους
Αυστραλούς) ήταν ο Ροντ Μακ Γκέογκ, ο οποίος ωστόσο στη συνέχεια παραμερίστηκε
όταν ανακοινώθηκε η σύνθεση της Οργανωτικής Επιτροπής (SOCOG), τον Νοέμβριο
του 1993.

Με την ανάληψη των Αγώνων η κυβέρνηση της Νέας Νότιας Ουαλίας αποφάσισε τη
δημιουργία του υπουργείου Ολυμπιακών Αγώνων, υπεύθυνος του οποίου ορίστηκε ο
υπουργός δημοσίων έργων, Μάικλ Νάιτ.

Η εντολή που είχε δοθεί στον Νάιτ, ήταν να εποπτεύει την Οργανωτική Επιτροπή
μέσω των συμβούλων που είχαν τοποθετηθεί στο συμβούλιο του SOCOG, με δική του πρωτοβουλία.

Πρώτος πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής ορίστηκε ο Γκάρι Πέμπερτον, ο οποίος
ωστόσο, επικαλούμενος οικογενειακούς λόγους, δήλωσε την παραίτησή του στις 5
Μαρτίου του 1996. Αντικαταστάτης του Πέμπερτον ορίστηκε ο Τζον Ίλιφ, ο οποίος
αναγκάστηκε σε παραίτηση στις 6 Σεπτεμβρίου του 1996, από τον Μάικλ Νάιτ.

Αιτία, το γεγονός ότι οι Αυστραλοί θορυβήθηκαν από την οργανωτική αποτυχία των
Ολυμπιακών Αγώνων της Ατλάντα και αποφάσισαν να αναλάβει η κυβέρνηση τα ηνία
της διοργάνωσης των Αγώνων. Έτσι, ορίστηκε πρόεδρος ο Νάιτ, ενώ στο συμβούλιο
μετέχουν ακόμη εκπρόσωποι της Ολυμπιακής Επιτροπής της Αυστραλίας, εκπρόσωποι
του πρωθυπουργού της Αυστραλίας, ο δήμαρχος του Σίδνεϊ και ο σκιώδης υπουργός
των Ολυμπιακών Αγώνων. Κάθε σύμβουλος είναι υπεύθυνος για έναν τομέα, ενώ το
γενικό πρόσταγμα έχει ουσιαστικά ο γενικός διευθυντής Σάντι Χόλγουεϊ.

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς που έχει κάνει η εταιρεία KPMG για λογαριασμό της
Οργανωτικής Επιτροπής, η Αυστραλία θα έχει τα εξής ­ κυριότερα ­ οφέλη από τη
διοργάνωση των Αγώνων:

­ Θα κατασκευαστούν παγκόσμιας κλάσης αθλητικά κέντρα.

­ Η Αυστραλία θα έχει τη δυνατότητα να διοργανώσει μεγάλα αθλητικά γεγονότα
για δεκαετίες μετά τους Αγώνες.

­ Οι Αγώνες θα βοηθήσουν ώστε να λυθεί το πρόβλημα στέγης που υπάρχει στο Σίδνεϊ.

­ Διεθνώς, οι Αγώνες θα βελτιώσουν το προφίλ της Αυστραλίας στον
επιχειρηματικό κόσμο και στον τουρισμό.

­ Το όφελος θα είναι για όλα τα κοινωνικά στρώματα ­ σε όσους ασχολούνται με
επιχειρήσεις, τουρισμό, κατασκευές, υπηρεσίες και οικονομικά.

­ Οι περισσότερες επενδύσεις για απορρόφηση εργατικού δυναμικού θα γίνουν στον
τομέα του τουρισμού. Θα ταξιδέψουν από το εξωτερικό προς το Σίδνεϊ 1,32 εκατ.
τουρίστες περισσότεροι από το 1994 ως το 2000.

Αυτό που αξίζει να σημειωθεί, είναι το γεγονός πως η πρώτη κίνηση των
Αυστραλών ήταν να συμβουλευθούν ειδικούς που εργάστηκαν για τη διοργάνωση των
Ολυμπιακών Αγώνων της Βαρκελώνης και της Ατλάντα.

«ΠΙΣΤΕΥΩ ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι να διατηρούμε την προσοχή μας μόνιμα
στραμμένη στη διεξαγωγή των Ολυμπιακών Αγώνων. Ο κόσμος στην Αθήνα θα
διαπιστώσει, όπως διαπιστώσαμε κι εμείς, ότι τα 7 χρόνια περνούν πολύ γρήγορα».

Αυτά τόνισε χθες, σε ραδιοφωνική εκπομπή του Φλας 9,61, ο Μάικλ Νάιτ, υπουργός
Ολυμπιακών Αγώνων στην Αυστραλία. Για τον τρόπο που αντιμετώπισε το Σίδνεϊ την
οργανωτική δομή του σχήματος που έχει αναλάβει τη διεξαγωγή των Ολυμπιακών
Αγώνων του 2000, ο κ. Νάιτ τόνισε: «Δημιουργήσαμε τρεις κύριους οργανισμούς.
Την Σαγκόκ, δηλαδή την οργανωτική επιτροπή, η οποία συστάθηκε από την
πολιτειακή κυβέρνηση και αποτελείται από εκπροσώπους της πολιτειακής, της
τοπικής και της εθνικής κυβέρνησης, καθώς και εκπροσώπους του Ολυμπιακού
Κινήματος και του επιχειρηματικού κόσμου. Έχουμε έναν άλλο οργανισμό, που
ονομάζεται Αρχή Συντονισμού των Ολυμπιακών Αγώνων, υπάγεται στην πολιτειακή
κυβέρνηση και είναι υπεύθυνος κυρίως για την κατασκευή των εγκαταστάσεων. Ο
τρίτος οργανισμός είναι υπεύθυνος για τον συντονισμό των μεταφορών στο Σίδνεϊ».

Και κατέληξε ο κ. Νάιτ: «Θα πρέπει να γιορτάσετε για 1-2 ημέρες στην αρχή
γιατί ο χρόνος περνά γρήγορα. Το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίσαμε ήταν
ότι ξυπνήσαμε μία μέρα πριν από 3 χρόνια και είδαμε πόσο γρήγορα έχει περάσει
ο καιρός. Αυτό πάντως που είδαμε ότι βοηθάει, είναι να διαιρείς όσο γίνεται
περισσότερο τους τομείς σε μικρότερα μέρη και να επιμερίζεται η ευθύνη γι’
αυτά, παρά να υπάρχει κεντρικός προγραμματισμός».