ΠΡΟΣΩΠΑ Παιδιά; Ευχαριστώ, δεν θα κάνω

Τζόαν Σμιθ: «Αν έχω κάποιο βιολογικό ρολόι, ουδέποτε άκουσα το τικ τακ του…»

Μία στις πέντε γυναίκες στις αναπτυγμένες χώρες δεν κάνει παιδιά· σε πολλές
περιπτώσεις γιατί το επιλέγει, όπως η Βρετανή συγγραφέας Τζόαν Σμιθ.

ΚΑΠΟΤΕ η άποψή πως, αν είχαν δικαίωμα επιλογής, κάποιες γυναίκες θα
προτιμούσαν να μην κάνουν παιδιά, ήταν σχεδόν αδιανόητη. Ωστόσο η χωρίς
προηγούμενο μείωση της γεννητικότητας που παρατηρείται σήμερα στις
αναπτυγμένες χώρες δεν εξηγείται μόνο με την τρέχουσα θέση πως όσες γυναίκες
δεν τεκνοποιούν το κάνουν απρόθυμα, ίσως για να σταδιοδρομήσουν επαγγελματικά.
Σύμφωνα με τη Βρετανική Στατιστική Υπηρεσία, «η αναλογία των γυναικών που
επιλέγουν την ατεκνία έχει αυξηθεί σημαντικά και σήμερα υπολογίζεται ότι
τουλάχιστον το ένα πέμπτο των γυναικών που γεννήθηκαν το 1967 θα εξακολουθούν
να είναι άτεκνες στα 40 τους».

Στο βιβλίο της «Διαφορετικά για τα κορίτσια: Πώς η κουλτούρα δημιουργεί τις
γυναίκες» (εκδ. Chatto & Windus) η Τζόαν Σμιθ, άτεκνη από επιλογή, εξηγεί
αυτό το νέο φαινόμενο. «Δεν έχω ιδέα αν είμαι καρπερή, λίγο καρπερή ή ανίκανη
να συλλάβω, γιατί ουδέποτε ενδιαφέρθηκα αρκετά για να το διαπιστώσω», γράφει
στην «Τάιμς». «Αν έχω κάποιο βιολογικό ρολόι, πρέπει να είναι σιωπηλό και
ψηφιακό, γιατί ουδέποτε άκουσα το τικ-τακ του, αν και έχω περάσει τα 40». Λόγω
της στάσης της αυτής αντιμετώπισε εχθρικές αντιδράσεις, από δυσπιστία («Θα
αλλάξεις γνώμη όταν μεγαλώσεις») ως συγκατάβαση («Δεν ξέρεις τι χάνεις»), από
κατηγορίες για ατομισμό («Ήσουν πάντα τόσο εγωίστρια;») ως μετωπικές επιθέσεις
στη θηλυκότητά της («Τι δεν πάει καλά με σένα;»). Η ατεκνία μιας γυναίκας
είναι κοινωνικά αποδεκτή μόνον εφόσον δεν είναι εκούσια.

Ωστόσο η Σμιθ μεγάλωσε χωρίς να θέλει παιδιά, «με τον ίδιο τρόπο που δεν ήθελα
να γίνω πιλότος ή πυρηνική φυσικός». «Ήταν κάτι που ήξερα από νωρίς για τον
εαυτό μου», εξηγεί, «και το οποίο με έκανε να ενεργώ αναλόγως». Έτσι μπόρεσε
να ξεπεράσει την τεράστια κοινωνική πίεση και παράλληλα να διαπιστώσει τις
αντιφάσεις στα επιχειρήματα όσων έχουν αποδεχθεί το ενιαίο μητρικό πρότυπο: αν
το να κάνεις παιδιά και εγγόνια προσφέρει σε όλους ανεξαιρέτως τόση
ικανοποίηση, τότε γιατί να είναι εγωιστικό όταν κάποιος απαρνιέται τη χαρά να
γίνει γονιός; Κι αν, από την άλλη, είναι τόσο κοπιαστικό να μεγαλώνεις παιδιά,
τότε γιατί να λυπάται κανείς ανθρώπους που δεν το κάνουν;

Η Σμιθ πιστεύει ότι το πρόβλημα του κόσμου με τις γυναίκες που επιλέγουν την
ατεκνία είναι ότι η ύπαρξή τους αναιρεί τη βολική υπόθεση της παγκοσμιότητας
του «μητρικού ενστίκτου», την πεποίθηση πως οι γυναίκες μπορούν να
αντιμετωπίζονται ως μια ενιαία ομογενής κατηγορία. «Όλες οι γυναίκες δεν είναι
ίδιες», τονίζει. «Κι αυτό είναι καλό. Κάνει τη ζωή πιο ενδιαφέρουσα. Συνηθίστε το».