ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Αναβιώνουν οι πρακτικές των ψυχιατρείων

«Λογικό» αίτημα. Η νότια ρωσική διοίκηση ζήτησε να υποβάλλονται σε ψυχιατρικές εξετάσεις όλοι οι υποψήφιοι για τη θέση του κυβερνήτη…

Δέκα χρόνια αφότου σταμάτησε στην ΕΣΣΔ η πρακτική της φυλάκισης διαφωνούντων
σε ψυχιατρεία, οι ρωσικές αρχές φαίνεται πως χρησιμοποιούν και πάλι τα
ιδρύματα αυτά εναντίον των αντιπάλων τους.

ΨΥΧΙΑΤΡΟΙ και υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων καταγγέλλουν πως
πρακτικές που συνηθίζονταν στην εποχή της Σοβιετικής Ένωσης τώρα αναβιώνουν. Η
εφημερίδα «Ιζβέστια» αποκάλυψε πρόσφατα πως οι αρχές της πόλης Καλούγκα,
νοτιοδυτικά της Μόσχας, φυλάκισαν μια τοπική αξιωματούχο, η οποία απειλούσε να
αποκαλύψει κρούσματα διαφθοράς. Η Τατιάνα Φεντιάσινα, επιθεωρήτρια των
οικονομικών τής πόλης, που ανακάλυψε ένα κρυφό «ταμείο» που χρησιμοποιούσαν
ανώτεροι αξιωματούχοι, συνελήφθη στις 6 Φεβρουαρίου και μεταφέρθηκε στο τοπικό
ψυχιατρείο, όπου της χορηγήθηκαν ψυχοφάρμακα. Μολονότι στη συνέχεια αφέθηκε
ελεύθερη, διατάχθηκε να επιστρέφει στο ψυχιατρείο για τακτική θεραπεία και
απειλήθηκε πως αν δεν το κάνει θα συλληφθεί και πάλι. Οι κατηγορίες της για
διαφθορά μπήκαν στο ράφι κι εκείνη προσπαθεί τώρα απελπισμένα να αποδείξει την
ψυχική υγεία της και να σώσει τη δουλειά της.

Ο Ζορές Μεντβέντεφ, πρώην διαφωνών, που το 1970 είχε φυλακιστεί στο ψυχιατρείο
της Καλούγκα, λέει πως η ιστορία αυτή είναι χαρακτηριστική ενός είδους
καταστολής που συνεχίζεται στη Ρωσία. «Οι καταχρήσεις ουδέποτε σταμάτησαν,
επειδή η νομοθεσία για την ψυχική υγεία είναι πολύ αόριστη και οι τοπικές
αρχές εξακολουθούν να μπορούν να κλείνουν όποιον θέλουν στο ψυχιατρείο», λέει
ο Μεντβέντεφ. «Σε τέτοιες περιπτώσεις δεν χρειάζεται να κρατήσεις το θύμα σου
φυλακισμένο για πάντα, μόνον όσο καιρό είναι αρκετός για να “συμμορφώσεις” τον
χαρακτήρα του». Και καθώς ο τομέας της υγείας αντιμετωπίζει τεράστιες ανάγκες
και εξαρτάται οικονομικά από τις τοπικές αρχές, δύσκολα οι γιατροί αμφισβητούν
την εξουσία των τοπικών αξιωματούχων. Από το σύστημα αυτό επωφελούνται και οι
εγκληματίες, οι οποίοι δωροδοκούν τοπικούς αξιωματούχους για να τους
καταχωρήσουν ως ασθενείς κάποιου ψυχιατρείου και να αποφύγουν έτσι τη δίκη σε
ποινικό δικαστήριο.

Σύμφωνα με τον Γιούρι Σαβένκο, επικεφαλής της Ένωσης Ανεξάρτητων Ψυχιάτρων,
την απειλή αυξάνουν απόπειρες διάφορων ισχυρών θεσμών να χρησιμοποιήσουν την
ψυχιατρική για μη ιατρικούς λόγους.

Για παράδειγμα, η νότια ρωσική διοίκηση του Κρασνοντάρ ζήτησε να υποβάλλονται
σε ψυχιατρικές εξετάσεις όλοι οι υποψήφιοι για τη θέση του κυβερνήτη και η
Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία ζητούσε ανάλογες εξετάσεις για τους επικεφαλής όλων
των ξένων θρησκειών που θέλουν να επισημοποιηθούν στη Ρωσία.

«Αν οι διαδικασίες αυτές επιτραπούν», λέει ο Σαβένκο, «ουσιαστικά θα επιτραπεί
στις πολιτικές αρχές να αποφασίζουν ποιοι μπορούν να είναι υποψήφιοι σε
εκλογές και στις θρησκευτικές αρχές να καθορίζουν ποιες θρησκείες
επιτρέπονται. Όποιος δεν τους αρέσει, θα μπορούν να τον βγάζουν τρελό».