Χωρίς φως στον ορίζοντα

Κινητικότητα στα ελληνοτουρκικά και στο Κυπριακό, χωρίς ωστόσο κάποια
σημαντική εξέλιξη, αναμένει η κυβέρνηση τους επόμενους μήνες. Και πιστεύει ότι
οι προοπτικές δεν θα γίνουν πιο ευοίωνες εάν δεν υπάρξει κάποια ομαλοποίηση
στα εσωτερικά προβλήματα της Τουρκίας.

ΑΥΤΗ ήταν η ουσία της εισήγησης του Πρωθυπουργού Κ. Σημίτη για τα εθνικά
θέματα στη χθεσινή Πολιτική Γραμματεία του ΠΑΣΟΚ, στην οποία την προκλητική
στάση της Τουρκίας το τελευταίο διάστημα περιέγραψε ο υπουργός Άμυνας Άκης
Τσοχατζόπουλος, με αφορμή τις χθεσινές μαζικές παραβιάσεις του ελληνικού
εναέριου χώρου από τουρκικά μαχητικά στο Αιγαίο. Παραβιάσεις που συνέπεσαν με
τη «σκλήρυνση» της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ, η οποία αποχώρησε από άσκηση στο Αιγαίο
για πρώτη φορά.

Ο κ. Σημίτης ανέφερε ότι η Άγκυρα με την πολιτική που ακολουθεί στα
ελληνοτουρκικά και το Κυπριακό απομονώνεται ολοένα και περισσότερο από τη
διεθνή κοινότητα. Την ίδια στιγμή, υποστήριξε ότι η πολιτική των χαμηλών τόνων
που ακολουθεί η Αθήνα έχει κερδίσει τον έπαινο των εταίρων μας στην Ευρωπαϊκή
Ένωση, ενώ έχει καταστήσει σαφές στη διεθνή κοινότητα ότι το δίκαιο βρίσκεται
με το μέρος της χώρας μας.

Ο κ. Σημίτης σημείωσε ότι θα υπάρξει κινητικότητα στα ελληνοτουρκικά τους
επόμενους μήνες (συνάντηση Πάγκαλου – Τζεμ στα τέλη Σεπτεμβρίου στον ΟΗΕ,
συνάντηση Σημίτη – Γιλμάζ τον Νοέμβριο στην Κρήτη, κ.λπ.) χωρίς ωστόσο να
διαφαίνεται κάποια διέξοδος λόγω της συνεχιζόμενης άρνησης της Τουρκίας να
προσφύγει στη Χάγη για το θέμα των Ιμίων.

Ανάλογη κινητικότητα, είπε ο Πρωθυπουργός, αναμένεται να υπάρξει και στο
Κυπριακό λόγω και της δραστηριοποίησης του αμερικανικού παράγοντα προς αυτή
την κατεύθυνση (Ρ. Χόλμπρουκ), ιδιαίτερα μάλιστα μετά τις προεδρικές εκλογές
στην Κύπρο (Φεβρουάριος 1998) και την έναρξη της διαδικασίας ένταξης της
Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Και στο Κυπριακό, όμως, οι όποιες εξελίξεις δεν φαίνονται να δρομολογούνται
μέσα στους επόμενους μήνες, λόγω της αδιαλλαξίας του Ρ. Ντενκτάς και της Άγκυρας.

ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ

Ο Πρωθυπουργός υποστήριξε πάντως ότι αν και υπάρχουν κάποιες θετικές ενδείξεις
από τον Μ. Γιλμάζ (ενδεικτικό ήταν το κοινό ανακοινωθέν της Μαδρίτης),
εντούτοις η εσωτερική κατάσταση στην Τουρκία είναι τόσο περίπλοκη ώστε να
προτιμώνται ­ για λόγους εσωτερικής κατανάλωσης ­ κινήσεις που να καλλιεργούν
ένα εθνικιστικό κλίμα στη γειτονική χώρα.

Ο κ. Σημίτης ωστόσο εξέφρασε συγκρατημένη αισιοδοξία για την επίλυση τους
επόμενους μήνες του θέματος των Σκοπίων ­ το οποίο χαρακτήρισε δευτερεύον σε
σχέση με τα ελληνοτουρκικά ­ καθώς, όπως άφησε να εννοηθεί, θα υπάρξει
διέξοδος με πρωτοβουλία του Συμβουλίου Ασφαλείας.

Ο Πρωθυπουργός έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη διείσδυση της Ελλάδας στα Βαλκάνια
και στο υψηλό επίπεδο συνεργασίας που επιδιώκει η Αθήνα με όλους τους
Βαλκάνιους γείτονές της, αναφερόμενος μάλιστα και στη Σύνοδο Κορυφής
Βαλκανικών Χωρών στην Κρήτη, τον Νοέμβριο.

ΠΑΡΑΒΙΑΣΕΙΣ

Για τις πρώτες παραβιάσεις των Τούρκων στο Αιγαίο (μετά τη μονομερή λήξη του
μορατόριουμ που ανακοίνωσαν στις 15 Αυγούστου), ο κ. Τσοχατζόπουλος
ενημερώθηκε από τον αρχηγό ΓΕΕΘΑ κ. Τζογάνη, κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης
της Πολιτικής Γραμματείας στο Μαξίμου.

Περίπου 20 τουρκικά αεροσκάφη έκαναν διαδοχικές παραβάσεις και παραβιάσεις στη
Λέσβο, στη Χίο και στη Σύμη, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις έγιναν και εμπλοκές.
Πηγές του υπουργείου Άμυνας ανέφεραν ότι οι κινήσεις της Άγκυρας
αντιμετωπίστηκαν με ψυχραιμία και αποφασιστικότητα και ότι σε όλες τις
περιπτώσεις τα τουρκικά αεροσκάφη αναχαιτίστηκαν.

Την ίδια ώρα πάντως, η Τουρκία επιβεβαίωνε το κλίμα απομονωτισμού που
αντιμετωπίζει, αυτή τη φορά στο ΝΑΤΟ. Η στρατιωτική αντιπροσωπεία της Τουρκίας
στις Βρυξέλλες δήλωσε στο Επιτελείο του ΝΑΤΟ ότι έπειτα από οδηγίες της
κυβέρνησης αποχωρεί από την άσκηση «Dynamic Mix» που θα πραγματοποιηθεί στο
Αιγαίο τον επόμενο μήνα.

Παρ’ όλο που η Άγκυρα δεν εξήγησε τους λόγους, συμμαχικοί κύκλοι εκτιμούν ότι
επιχειρεί να εκβιάσει με την αποχώρησή της ­ την πρώτη από άσκηση του ΝΑΤΟ ­
ώστε να πετύχει αλλαγές στους όρους της «Dynamic Mix» εις βάρος της Ελλάδας.

Η Άγκυρα έχει ενοχληθεί που δεν περιελήφθη στο σενάριο το Βόρειο Αιγαίο, ώστε
να εξαιρεθεί ρητά η Λήμνος, όπως γινόταν μέχρι τώρα. Λόγω αυτής της ρύθμισης
όμως ­ αλλά και της κατανόησης που δείχνει η Συμμαχία σε ορισμένες ελληνικές
ενστάσεις ­ η Αθήνα παίρνει μέρος στη συγκεκριμένη άσκηση για πρώτη φορά μετά
το 1982. Χθες, πάντως, συμμαχικοί κύκλοι προσπαθούσαν να πείσουν την Άγκυρα να
επιστρέψει στην άσκηση.

ΜΕ ΚΑΚΛΑΜΑΝΗ

Η συνεχιζόμενη τουρκική προκλητικότητα εναντίον της χώρας μας και μετά την
πρόσφατη Συμφωνία της Μαδρίτης, καθώς και η αδιαλλαξία της Άγκυρας που οδήγησε
σε ναυάγιο τις διαπραγματεύσεις του Μοντρέ για το Κυπριακό, ήταν στο επίκεντρο
της συνάντησης του προέδρου της Βουλής κ. Απόστολου Κακλαμάνη με Αμερικανούς
βουλευτές και τον πρέσβη των ΗΠΑ στην Αθήνα, κ. Νάιλς.

«Η στάση αυτή της Τουρκίας αποτελεί απόδειξη ότι η Άγκυρα δεν θέλει διάλογο
αλλά εκμεταλλεύεται αυτήν τη στιγμή ορισμένες γεωπολιτικές δυνατότητες που
έχει», δήλωσε ο κ. Κακλαμάνης μετά τη συνάντηση.

ΔΙΕΥΡΥΝΕΤΑΙ η διεθνής κατακραυγή κατά της Άγκυρας και του Ρ. Ντενκτάς για το
ναυάγιο των συνομιλιών του Μοντρέ.

Χθες και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (μετά τα Ηνωμένα Έθνη και τη Ρωσία) επέρριψε
ευθύνες στην τουρκοκυπριακή πλευρά για το αδιέξοδο των συνομιλιών, ενώ κάλεσε
την κυβέρνηση της Άγκυρας να διαδραματίσει θετικό ρόλο στις προσπάθειες
επίλυσης του Κυπριακού.

Ο αρμόδιος για την εξωτερική πολιτική της Κοινότητας επίτροπος Χανς Βαν Ντεν
Μπρουκ εξέφρασε τη βαθιά του ανησυχία για το απογοητευτικό αποτέλεσμα των
συνομιλιών Κληρίδη – Ντενκτάς. Χαρακτήρισε «απαράδεκτο» τον όρο που έθεσε ο
Τουρκοκύπριος ηγέτης, ότι για να υπάρξει πρόοδος στο Κυπριακό πρέπει να
παγώσει η έναρξη των διαπραγματεύσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την Κύπρο. Και
επέκρινε την πρόσφατη συμφωνία σύνδεσης Τουρκίας και Τουρκοκυπρίων, η οποία,
όπως τονίζει, «δεν συνέβαλε στη δημιουργία σωστού διαπραγματευτικού κλίματος
στις άμεσες συνομιλίες».

Ακόμη, ο κ. Βαν Ντεν Μπρουκ στην ανακοίνωσή του υπενθυμίζει ­ απευθυνόμενος
στην Άγκυρα ­ την πρόσφατη δέσμευση της τουρκικής κυβέρνησης να διαδραματίσει
εποικοδομητικό ρόλο στην εξεύρεση λύσης μέσω διαπραγματεύσεων στο Κυπριακό και
τονίζει ότι ένας τέτοιος ρόλος θα ήταν προς όφελος της εμβάθυνσης των σχέσεων
Ε.Ε. και Τουρκίας.

Η τουρκική κυβέρνηση, πάντως, σε μία προσπάθεια να δικαιολογήσει τα
αδικαιολόγητα επέκρινε χθες τον πρόεδρο του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ
Βρετανό Τζον Ουέστον, ο οποίος δήλωσε την Τετάρτη πως οι Τουρκοκύπριοι φέρουν
την ευθύνη για το αδιέξοδο των πρόσφατων συνομιλιών στο Γκλιόν της Ελβετίας.