|
|
Η ΙΣΤΟΡΙΑ γράφεται στον κόλπο της Σελόντας. Ο μικρός και γραφικός αυτός όρμος
στην Παραλία της Κορινθίας, ήταν γνωστός από τη δεκαετία του ’70, ως καταφύγιο
για μοναχικούς κολυμβητές.
Οι βραχώδεις ακτές του σε συνδυασμό με τα κρυστάλλινα νερά του, αποτελούσαν
ιδανικό τόπο για υποβρύχιες περιπλανήσεις με τη γυάλα και τον αναπνευστήρα. Η
δε μικρή και αμμώδης παραλία στον μυχό του ζέσταινε τα παγωμένα από τις
υποβρύχιες διαδρομές σώματα.
Κάποιοι περαστικοί ξένοι έκαναν camping σε τροχόσπιτα.
Κάποιοι πιο τολμηροί κοιμούνταν απλά μέσα στους υπνοσάκους τους.
Από τα μέσα, όμως, της 10ετίας του ’80, ο μικρός αυτός όρμος εμφάνισε έντονα
σημάδια υποβάθμισης. Τα νερά θόλωσαν και ο κρυστάλλινος κόσμος χάθηκε. Η δε
παραλία άρχισε να γεμίζει με φύκια-μαρούλια (σημάδια ευτροφισμού) και μύδια.
Περίεργο πράγμα τα μύδια στην παραλία. Και η αιτία, λίγες εκατοντάδες μέτρα
μέσα στον όρμο, μια καλοστημένη επιχείρηση ιχθυοκαλλιεργειών, που
εγκαταστάθηκε εκεί, για να εκμεταλλευθεί τα απάνεμα νερά του. Τα πιστοποιητικά
και οι άδειες, όλα εντάξει. Ο νεαρός και ασκούμενος περιβαλλοντολόγος της
Νομαρχίας, βεβαιώνει γενικώς ότι δεν ρυπαίνει, ενώ μια ετερογενής και χωρίς
καν ιχθυολόγο ή υδροβιολόγο «επιστημονική» ομάδα νησιωτικού Πανεπιστημίου,
μοίραζε αφειδώς συγχωροχάρτια προς κάθε ανάλογη περίπτωση, αρκεί κανείς να της
ανέθετε τη σχετική μελέτη.
Στο μεταξύ, στη Σελόντα στα μέσα του ’90, η πραγματικότητα ξεπερνούσε τη
φαντασία. Ο μυχός του κόλπου σκέτος βούρκος. Η αμμουδιά κατακλυσμένη από μύδια
και φύκια, τόσο που κινδυνεύει κανείς να γλιστρήσει και να κοπεί συγχρόνως, αν
περπατά ξυπόλητος. Το δε χερσαίο περιβάλλον κατειλημμένο από κτιριακές εγκαταστάσεις.
Ούτε ίχνος πλέον κολυμβητή ή τουρίστα και η περιοχή έχει μεταβληθεί σε ένα
«απέραντο εργοτάξιο». Απ’ ό,τι δε μαθαίνουμε, οι δουλειές πάνε καλά, τόσο εκεί
όσο και πανελλαδικά. Χιλιάδες τόνοι ψάρια πρώτης κατηγορίας παράγονται κάθε
χρόνο από πολλές δεκάδες ιχθυοκαλλιεργητικές μονάδες, οι πιο μεγάλες από τις
οποίες έχουν κιόλας εισέλθει στο Χρηματιστήριο με ιδιαίτερα καλές επιδόσεις.
Πολλοί θα αναρωτηθούν, και δικαίως: «Μα ρυπαίνουν τα ψάρια;», «Μήπως το
παρακάνουν οι περιβαλλοντολόγοι;».
Και η απάντηση είναι απλή: Κάθε έμβιο ον «εκπέμπει» περιττώματα προς το
περιβάλλον και με την έννοια αυτή ρυπαίνει. Αλλά και από το «γεύμα» κάθε
έμβιου προκύπτουν μικρά ή μεγάλα υπολείμματα τροφής, τα οποία αν δεν διατεθούν
σωστά στο περιβάλλον, ασφαλώς και ρυπαίνουν. Όταν ακούμε, όμως, εμείς οι μη
ειδικοί, για ψάρια, ο νους πηγαίνει κατ’ ευθείαν στο αντανακλαστικό του
συσχετισμού ψαριών με την πεντακάθαρη, ανέγγιχτη θάλασσα. Όμως, άλλο πράγμα
1.000 ψάρια που «βόσκουν» αμέριμνα στα υποθαλάσσια λιβάδια ενός κόλπου, κι
άλλο 1.000.000 ψάρια στριμωγμένα σε 10-20 στρέμματα θαλάσσιας έκτασης. Τα μεν
κάνουν «φυσική» ζωή (εξ ου και η ειδυλλιακή εικόνα), τα δε είναι τερατώδεις
βιοκοινωνίες ανάλογες με τα κοτοπουλάδικα και τα χοιροτροφεία, εκπέμποντας στο
θαλάσσιο περιβάλλον απεκκρίσεις, τροφές, αντιβιοτικά, παρασιτοκτόνα κ.ά.
Σύμφωνα με κάποιους μετριοπαθείς υπολογισμούς, κάθε ποσότητα τεχνητά
παραγόμενων ψαριών, εκπέμπει στο θαλάσσιο περιβάλλον απεκκρίσεις και
υπολείμματα τροφών, ίσα με το παραγόμενο βάρος τους. Και αν, βεβαίως, έχουμε
συσσωρευμένα 1.000.000 ψάρια εκεί, τότε η παραγόμενη και μόνο λάσπη 1.000
τόνων τον χρόνο, θα είναι προφανώς καταστροφική για την περιοχή. Χώρια βεβαίως
τα τοξικά.
Πώς θα βελτιώσουμε, λοιπόν, το ελλειμματικό εγχώριο ισοζύγιο σε ψάρια της
ανοιχτής θάλασσας, που ανέρχεται σε 30.000 τόνους ετησίως και με διαρκείς
τάσεις διεύρυνσης, αν όχι με ιχθυοκαλλιέργειες, που και συνάλλαγμα
εξοικονομούν και θέσεις εργασίας παράγουν;
Η απάντηση είναι ότι, αν πρόκειται το 30.000 τόνων εγχώριο έλλειμμα σε ιχθυρά
να λυθεί με ιχθυοκαλλιέργειες, τότε θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι αυτό θα
ισοδυναμεί με ρύπανση στις ελληνικές θάλασσες ανάλογη εκείνης, που προκαλείται
από τα λύματα… 2 εκατομμυρίων κατοίκων.
Και τότε θα μπει το μεγάλο δίλημμα…
Ιχθυοκαλλιέργειες ή τουρισμός;
Γι’ αυτό και τα τοπικά κλιμάκια του ΕΟΤ, γνωματεύουν συνήθως αρνητικά για την
εγκατάσταση ιχθυοκαλλιεργειών. Γι’ αυτό και οι γύρω κάτοικοι αντιδρούν τόσο έντονα.
Μία λύση στο πρόβλημα θα ήταν να διαχωριστούν πλήρως οι θαλάσσιες ζώνες για
τουρισμό από εκείνες για ιχθυοκαλλιέργειες, με βάση και τη συναίνεση των κατοίκων.
Μία άλλη λύση θα ήταν να μην επιτραπεί άλλη επέκταση των ιχθυοκαλλιεργειών
μέσα στη θάλασσα, αλλά από δω και πέρα μόνο σε χερσαίες μονάδες, σε δεξαμενές
δηλαδή, εφοδιασμένες με βιολογικό καθαρισμό.
Μία τρίτη και απλούστερη λύση θα ήταν, κάθε κλουβί με ψάρια να περιστοιχίζεται
σε αναλογία ζώντος βάρους 1 προς 1, από κλουβιά με μύδια και άλλα όστρακα, τα
οποία θα αναπτύσσονταν καταναλώνοντας τη ρύπανση των ψαριών και θα έσωζαν έτσι
το περιβάλλον με το αζημίωτο.
Πάντως, η κατάσταση έτσι όπως έχει, δεν μπορεί να τραβήξει άλλο!
Ο Δημήτρης Παπαϊωάννου είναι χημικός μηχανικός – περιβαλλοντολόγος.
