Τμήμα Διακοπών

Η βουλή, η πολιτική σκέψη των Ελλήνων, εντείνει τις εργασίες της όταν κλείνει
η Βουλή, το σώμα των επαγγελματιών της πολιτικής. Όποιος αμφιβάλλει, δεν έχει
παρά να πάει διακοπές.

Ας ονομάσουμε το όχι και τόσο φανταστικό νησί
Καστελλόγανδρο. Συμπυκνώνει κοινά χαρακτηριστικά δύο διαφορετικών τόπων: μιαν
απόσταση, ιδίως μεταφορική, από την Αθήνα, έναν αέρα αυθεντικότητας, μιαν
αντίσταση στην ευτέλεια, νωχελείς αλλά όχι ράθυμους ρυθμούς, μια διαθεσιμότητα
για συνάντηση και συνδιαλλαγή.

Στο πρώτο νησί ο λόγος για την Ευρώπη. «Είμαι αποφασιστικά αντίθετος», λέει με
τα σταράτα ελληνικά του ο οικοδεσπότης μας, που δηλώνει μάλιστα έτοιμος να
αντιπαρατεθεί δημοσίως με τον αρμόδιο υπουργό.

Ο λόγος της διαφωνίας του: η Ευρωπαϊκή Ένωση επιβάλλει στην Ελλάδα ρυθμούς και
μέτρα που δεν της ταιριάζουν και που την κάνουν να ασφυκτιά. Κατά σύμπτωση,
έχουν ιδίως επίπτωση σε ένα τμήμα της κοινωνίας, πάντα το ίδιο, το οποίο
θεωρείται αναρμόδιο να συμμετέχει στις αποφάσεις αλλά από το οποίο απαιτείται
να υπομένει τις συνέπειές τους.

Λόγω των αντικειμενικών κριτηρίων, που, κατά τον συνομιλητή μας, επιβλήθηκαν
έπειτα από εξαναγκασμό των Βρυξελλών, μεγάλωσε αδικαιολόγητα το φορολογικό του
βάρος χωρίς να βελτιωθούν αντίστοιχα οι πρόσοδοι που υποτίθεται ότι το
προκάλεσαν. Τα όποια κριτήρια δεν μου λένε τίποτα, όταν δυσκολεύομαι ξαφνικά
να τα βγάλω πέρα με τα παιδιά μου, είναι η μόνιμη επωδός του.

Στις χλιαρές διαμαρτυρίες μας ότι η ελληνική
οικονομία ήρθε πια η ώρα ­ και είναι η τελευταία ­ να αναμορφωθεί, ότι τα
αυριανά κέρδη από την οικονομική και θεσμική σύγκλιση των λαών της Ευρώπης θα
είναι πολύ μεγαλύτερα, η απάντηση είναι έτοιμη: για τα αυριανά κέρδη δεν θέλω
να πληρώσω μόνο, ή κυρίως, εγώ.

Αισθανόμαστε, κάτω από τον απολαυστικά ανελέητο ήλιο κι ενώ τα τζιτζίκια σε
άλλα επιμένουν, ότι άγγιξε την καρδιά του προβλήματος περισσότερο από
οποιαδήποτε οικονομικοτεχνική ανάλυση.

Η πρωταρχική πρόκληση της πολιτικής ηγεσίας, πριν «πιάσει τα νούμερα», είναι
να πείσει ότι μπορεί να το κάνει χωρίς να θυσιάσει ούτε την ελληνική
ιδιοτυπία, τις συνήθειες και τους ρυθμούς της ζωής, ούτε τον στοιχειώδη κανόνα
κοινωνικής δικαιοσύνης, που θέλει τα συλλογικά βάρη να μη μοιράζονται ισομερώς
αλλά ανάλογα με τις δυνάμεις του καθενός.

Η πρόκληση αυτή απαιτεί πολιτική τόλμη (για τυχόν αποτυχία η Κοινότητα δεν θα
τείνει δίχτυ αλλά αγχόνη), φαντασία (οι συνταγές οδηγούν σε αδιέξοδο) και
πείσμα (κάθε μέτρο που ξεφεύγει από την πεπατημένη επισύρει λυσσαλέες
αντιδράσεις). Είναι όμως αναγκαία, αν η κυβέρνηση δεν θέλει να χάσει κάτι
βαρύτερο από την ψήφο του συνομιλητή μας, την ψυχή του.

Πιο εσωστρεφές το παράπονο στο δεύτερο νησί. Το
κράτος ξαναθυμάται τους Τρικούπηδες, οργανώνει Καποδίστριες, προβάρει Σπύρους
Λούηδες.

Κι εμείς σ’ όλα αυτά; Ποια ενέργεια, ποιος τρόπος προσέγγισης μπορεί να πείσει
τον κάτοικο ενός νησιού ότι αυτό που ονομάζεται επίσημο ελληνικό κράτος
βρίσκεται κοντά του σε περιπτώσεις άλλες από τις επετείους, τις εκλογές, τις
διακοπές και τις καταστροφές;

Το ζητούμενο εδώ δεν εξαντλείται, όπως συχνά οι πολιτικοί νομίζουν, σε
συγκεκριμένα, επιφανειακά συνήθως, έργα και σε αποτιμούμενες σε χρήμα παροχές.

Αυτό που αισθανόμαστε ότι λείπει είναι κάτι άλλο, κάτι ευρύτερο και μαζί
δύσκολα προσδιορίσιμο: η αίσθηση μιας ειλικρινούς παρουσίας.

Όχι τόσο για προστασία, όσο για διαρκή
ανατροφοδότηση της συλλογικής συνείδησης με τη δημιουργία δεσμών γύρω από έναν
κοινό στόχο. Για να είναι όμως πράγματι ισχυροί οι δεσμοί, δεν μπορεί ο κοινός
στόχος να ταυτίζεται με ένα στεγνά τεχνοκρατικό «όραμα», όπως καταχρηστικά
ονομάζεται η πολιτική ατολμία των ταγών.

Αυτά βέβαια είναι πράγματα που εύκολα τα σκέπτεται κανείς δίπλα στο κύμα, αλλά
που μπορεί να φαντάζουν εξώκοσμα στα χτυπημένα από τον καύσωνα υπουργικά
γραφεία.

Γνωρίζουν άραγε οι επαγγελματίες της πολιτικής ότι δίπλα τους, αλλά τόσο
μακριά τους, υπάρχει ένας κόσμος που συνεχίζει να τους περιμένει να μιλήσουν,
με έργα, μια άλλη γλώσσα; Ας ξαναβουτήξουμε καλύτερα.

Ο δικηγόρος Κώστας Β. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.