Ρίζωσαν στη γη των πατέρων τους

Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου. Θα μεταφέρει μόνη της το χώμα για να σπείρει το σιτάρι, όπως αυτή θέλει και έμαθε να κάνει

Ένα ολοκαίνουργιο τρακτέρ βρίσκεται έξω από το σπίτι του Ιωσήφ Σιδηρόπουλου
στο χωριό Γιαννούλη του Έβρου. Ο Ιωσήφ εργάζεται σ’ ένα μαγαζί στο Σουφλί,
όπου επισκευάζει ηλεκτρικές συσκευές. Είναι μια δουλειά που την έκανε και πριν
από μερικά χρόνια, στη Γεωργία. Προτού αναγκαστεί να πάρει το δρόμο, που θα
τον έφερνε πίσω στη γη των πατέρων του.

Η πόρτα του τρακτέρ είναι ανοικτή. Και στη θέση του οδηγού κάθονται εναλλάξ,
πότε ο γιος του Ιωσήφ, ο 15χρόνος Αλέκος, και πότε ο κατά δύο χρόνια
μικρότερος φίλος του, Κράτσιος Νικολαΐδης. Ο τελευταίος λέει πως «ξέρει να το
οδηγεί και να οργώνει». Το τρακτέρ παραμένει ακίνητο, αλλά ο Κράτσιος στρίβει
το τιμόνι δεξιά κι αριστερά. Το βλέμμα του δεν πέφτει πάνω στο δρόμο, αλλά
ψηλά στο αντικρινό βουνό. Εκεί, όπου βρίσκεται η δική του γη, η γη της
οικογένειάς του, του φίλου του του Αλέξανδρου, των υπόλοιπων Ελλήνων παλιννοστούντων.

Για μερικούς απ’ αυτούς, η αιτία για την απόφαση της φυγής ήταν ο πόλεμος. Για
άλλους, η φτώχεια, τα χαμηλά μεροκάματα, που δεν θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν
πια στα παιδιά τους που μεγάλωναν μια ζωή αντάξια των προσδοκιών τους. Στη
Ρωσία, την Αρμενία, τη Γεωργία, οι άνθρωποι αυτοί ζούσαν στα χωράφια τους και
αυτά ζούσαν εκείνους.

50 ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ

Περισσότερες από 50 οικογένειες εγκαταστάθηκαν έως και πριν από δύο χρόνια,
στον κεντρικό Έβρο. Σε χωριά όπως η καταπράσινη Γιαννούλη και η Κοτρωνιά,
βρήκαν να τους περιμένουν καινούργια σπίτια που τους χάρισε το Ίδρυμα
Αποκατάστασης Παλλινοστούντων (ΙΥΑΠΟΕ). Ήταν το πρώτο στήριγμα της πολιτείας,
στην προσπάθειά τους να δημιουργήσουν από την αρχή όσα εγκατέλειψαν πίσω τους,
μέσα σε μια νύχτα. Αργότερα θα ακολουθούσαν οι εκτάσεις γης.

Η Ελένη Βασιλειάδη από το Ερεβάν ζει στην Ελλάδα πέντε χρόνια. Νιώθει μέσα της
μεγάλη ικανοποίηση. Αλλά και έναν κρυφό καημό. Τα τρία από τα τέσσερά της
παιδιά βρήκαν να δουλέψουν είτε στην Αλεξανδρούπολη είτε στην Κομοτηνή. Η
ίδια, τις περισσότερες ώρες, έχει συντροφιά στην αγκαλιά της την εγγονούλα
της, την Ελένη. Τη φροντίζει, όταν η μητέρα της μικρής λείπει στη δουλειά.

ΜΟΝΑΞΙΑ

Η μοναξιά όμως είναι ο μεγάλος καημός. Μοναξιά, όχι γιατί δεν έχει κάποιον να
μιλήσει, να πει δυο κουβέντες όταν σουρουπώνει, αλλά γιατί το όνειρο δεν
μπορεί πια να το μοιραστεί με κείνον που την παρακίνησε «να κάνουν το μεγάλο
ταξίδι της επιστροφής». Ο άντρας της ο Πέτρος έφυγε από τη ζωή. «Τον έθαψα εδώ
πιο κάτω. Μόνο που εγώ μόνη μου δεν έχω πια κουράγιο ν’ ανέβω στα χωράφια μας,
να τα σπείρω και να τα δω να φυτρώνουν, έτσι όπως κάναμε παλιά με τον συγχωρεμένο».

Ο Πέτρος έφυγε από τη ζωή και δεν πρόλαβε να νιώσει τη χαρά της δικής του
πατρίδας. Την άφησε κληρονομιά στα τέσσερα παιδιά του. Η ζωή όμως συνεχίζεται
και αποκτά άλλο χρώμα λίγα βήματα πιο κάτω, σε ένα σπίτι, όπου μένει με τα δύο
της παιδιά η Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου. Τα δικά της τα όνειρα ξεκινούν τώρα.

«ΝΑ ΣΠΕΙΡΩ ΣΙΤΑΡΙ»

Θέλει να κάνει ό,τι και στο Καζαχστάν. «Να σπείρω σιτάρι, γιατί αυτό ξέρω να
κάνω και το κάνω καλά». Θέλει να βγάζει ψωμί και να δίνει στα δυο της παιδιά.
Να αφήσει τη δουλειά που κάνει τώρα σε ένα φούρνο στο Σουφλί. Να την βοηθήσει
κι ο άντρας της ο Γιώργος, που δουλεύει σε εργοστάσιο τυροκομικών προϊόντων
στην ίδια πόλη.

«Εκεί που ήμασταν, τα είχαμε όλα από τα χωράφια. Τις πατάτες, τις ντομάτες, τα
λάχανα». Λέει πως σιγά σιγά θα μεταφέρει και χώμα ειδικό στο χωράφι, «δεν
ξέρει να το οργώνει με τρακτέρ», αλλά θα το κάνει με τα χέρια και δεν κρύβει
την αγωνία της για τη στιγμή αυτή που θα έρθει.

ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΑ ΤΡΑΚΤΕΡ

Σε καθεμιά από τις οικογένειες των Ελλήνων παλιννοστούντων το Ίδρυμα έδωσε με
χρησιδάνειο 17 στρέμματα γης. Φέτος, κάποιοι φύτεψαν ήλιους ή καπνά. Τους
δόθηκαν και τρία τρακτέρ που θα τα χρησιμοποιήσουν για το όργωμα. Μόνοι τους
αποφάσισαν να χωριστούν σε τρεις ομάδες ανά οικογένειες και να μοιραστούν τα
έξοδα συντήρησης του κάθε οχήματος. Απόφαση, όχι κατ’ ανάγκην δεσμευτική για όλους.

Με ευθύνη του Ιδρύματος, θα δημιουργηθεί κι ένα μαντρί για να βάλουν τα
κατοικίδιά τους. Ο Αλέξανδρος Νικολαΐδης, 27 χρόνων, με δύο παιδιά, που ήρθε
από το Αποραντζάν της Αρμενίας, δεν μπορεί να περιμένει. Κάθε πρωί χτίζει και
από λίγο, δίπλα από το σπίτι του, ένα μικρό τσιμεντένιο σπιτάκι «για να βάλει
μερικά κατοικίδια ζώα». «Να έχω, δηλαδή τα βασικά πράγματα, λίγα αυγά, λίγο
κρέας», λέει.

Η ΠΑΤΡΙΔΑ ΔΕΝ ΜΕ ΑΠΟΓΟΗΤΕΥΣΕ

Αλέξανδρος Νικολαΐδης. «Θα σπείρω το χωράφι μου, θα βάλω και κατοικίδια ζώα»

Ο Αλέξανδρος δουλεύει από το πρωί μέχρι το βράδυ. Σε ένα μαρμαράδικο στο
Σουφλί με μεροκάματο 6.000 δραχμές. Αγόρασε έπιπλα για το σπίτι. «Έδωσα σιγά
σιγά 500.000 δραχμές και χρωστάω άλλες 40.000», λέει. Με το μηχανάκι του
πετάγεται και μέχρι το χωράφι, δυο χιλιόμετρα πιο μακριά. Έχει φυτέψει ήλιους.
Και έχει πολλούς λόγους να λέει ότι η «πατρίδα δεν με απογοήτευσε».

Θα μπει στην ομάδα με το τρακτέρ. «Θα το πάω για όργωμα, θα πληρώσω τα έξοδα
του, θα το σπείρω όλο». Και θα αφήσει πίσω την 23χρονη γυναίκα του, τη Μαρία,
να κρατάει τα παιδιά.

Το πάθος του Αλέκου ξεπηδά μέσα και από την Άννα. Τη δασκάλα από το Αλαβερντί
της Αρμενίας. Η Άννα μιλά σπαστά τα ελληνικά και όταν δεν καταλαβαίνει κάτι
ρωτά τα δύο της παιδιά, την 11χρονη Κατερίνα και τον 12χρόνο Γιάννη. Η Άννα
ήταν δασκάλα για 23 χρόνια. Εδώ δεν μπορεί να κάνει το ίδιο. «Δεν μιλάω καλά
Ελληνικά», λέει.

ΜΠΟΣΤΑΝΙ

Λέει ότι δεν μπορεί να βρει δουλειά, ίσως και στην ηλικία που είναι να μην
έχει το κουράγιο να καθαρίσει σπίτια. Κρατάει όμως στο χέρι της ένα μικρό
καρπούζι που το παγώνει κάτω από το νερό τη βρύσης. «Είναι από το μποστάνι
μας» λέει η Κατερίνα. Και τονίζει το «μας» με το ίδιο τρόπο που τονίζει και το
«πάντα», όταν μιλάει για τα χωράφια που έγιναν δικά τους, μετά το σπίτι.

Είναι τα ίδια χωράφια που κάνουν τη μητέρα της να χαμογελά και να λέει μέσω
της Κατερίνας «ότι αυτά έχει πολύ κουράγιο να τα καλλιεργήσει, να φυτέψει
λαχανικά, να βάλει ακόμη και ζώα να βοσκούν». Η Άννα τινάζει τα χώματα από την
μπλούζα της και συνεχίζει να χαμογελά. Επειδή η υποδοχή στην πατρίδα έσβησε
μεμιάς όσα έμειναν πίσω. Κάτι που ήλπιζε βαθιά μέσα του και ό άντρας της, που
τώρα δουλεύει με 130.000 δραχμές το μήνα, σε εργοστάσιο κατασκευής θερμαστρών.

Η Κατερίνα θα βοηθήσει τη μητέρα της στα χωράφια. Και ελπίζει πως αργότερα θα
καταφέρει να δει από κοντά την Αθήνα. Την Ακρόπολη και τον Παρθενώνα. Λέξεις,
που ακούγοντάς τες η Άννα πηγαίνει στο μέσα δωμάτιο και σκουπίζοντας από τα
χώματα τα χέρια της, φέρνει και ακουμπά στο τραπέζι ένα βιβλίο που λέει για
τον «Θουκυδίδες, τον Σόφοκλη, τον Αριστοτέλες». «Ξέρω πολλά για την Ελλάδα»….