Η έκθεση των Θησαυρών

ΚΡΙΤΙΚΗ του Χάρη Καμπουρίδη για την έκθεση με τους Θησαυρούς του Αγίου Όρους,
που δημοσιεύτηκε στα «ΝΕΑ» στις 16 Ιουλίου, σχολιάζει ο κ. Περ. Παντελεάκης,
αρχιτέκτων – ζωγράφος και μεταξύ των άλλων σημειώνει:

«Ο κ. Καμπουρίδης θεωρεί λάθος τον μεγάλο αριθμό των εικόνων (“επιδεικτικά
πολυάριθμες”, λέει), χωρίς να αναφερθεί στην εκθαμβωτική τους ποιότητα. Μόλις
που καταδέχεται να θεωρήσει “ενδιαφέροντα” (!) τον Θεοφάνη τον Κρήτα. Κι
αναφέρεται περιφρονητικά περίπου για “ένα τέμπλο”, μιλώντας φυσικά για το
πραγματικά αξιοθαύμαστο τέμπλο του Πρωτάτου.

Αντιπαρέρχομαι τα όσα υποτιμητικά γράφει για “τα αντικείμενα της καθημερινής
ζωής”, ή τις απεικονίσεις του χώρου του Όρους, θέλοντας να επιμείνω σε δύο
σημεία του σημειώματος του κ. Καμπουρίδη.

Το πρώτο είναι η παρατήρηση για την “μοναστική λιτότητα”. Και διαφωνώ ριζικά
με την άποψη που θεωρεί ότι η πολυτιμότητα που αποκτά, δια της ομορφιάς και
της τέχνης, ένα έργο αντίκειται στη λιτότητα του μοναχικού βίου. Κανείς δεν
μπορεί να αρνηθεί ότι οι εικόνες είναι κατ’ αρχήν λατρευτικά αντικείμενα, ούτε
όμως ότι μπορεί να ‘ναι ταυτόχρονα και έργα Τέχνης. Ακριβώς αυτό είναι που
αποκομίζει κανείς από την έκθεση των Θησαυρών του Όρους, μια υψηλή έξαρση από
τη δισυπόστατη παρουσίαση του μοναχισμού, μα και της εκθαμβωτικής Τέχνης της
ελληνικής ορθοδοξίας.

Γιατί τελικά ο μοναχικός βίος στο Όρος αποτελείται από ένα σύνολο εκδηλώσεων
με βασικό στόχο τη θέωση.

Βλέποντας λοιπόν κανείς έτσι ­ και αδιαφορώντας απόλυτα για το αν έχει ή όχι
“μουσειολογική άποψη” ­ την έκθεση, οδηγείται άθελά του σε ουσιαστική κατάνυξη
καθώς προχωράει ανάμεσα στα αντικείμενα». Το δεύτερο σημείο στο οποίο
αναφέρεται ο κ. Παντελεάκης είναι το εξής:

«Μας εξηγεί ο κ. Καμπουρίδης ότι “οι δύο άλλες εκθέσεις… αποζημιώνουν τον
επισκέπτη”. Και εξυμνεί: “τη διακριτική, λακωνική κι υποβλητική μουσειακή
παρουσίαση” δύο εκθέσεων… που είναι μόνο μία. Γιατί έχει ανοίξει μόνο η
έκθεση με τίτλο “Από τα Ηλύσια Πεδία στον Χριστιανικό Παράδεισο”. Η άλλη με
τίτλο “Ο Χριστιανικός Ναός” (και όχι η “μόνιμη συλλογή του ιδρύματος”, όπως
λαθεμένα επίσης την αναφέρει ο κ. Καμπουρίδης) δεν έχει ακόμα εγκαινιαστεί».