ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Οι αντιφάσεις της Κούβας

Φεστιβάλ Νεολαίας. Δέκα χιλιάδες άνθρωποι θα αποτίσουν φόρο τιμής στον Τσε Γκεβάρα

«Βίβα Φιντέλ!». «Άστα λα βικτόρια σιέμπρε!». «Σοσιαλισμός ή θάνατος!».
Κοντεύαμε να τα ξεχάσουμε αυτά τα συνθήματα. Σαν να ανήκουν σε μια άλλη εποχή.

ΕΝΑΣ άνδρας βασανίζεται άγρια από τρεις δεσμοφύλακες. Σε μια στιγμή,
περισσότερο για αστείο, ένας από τους βασανιστές τού υπόσχεται πως θα τον
αφήσουν ήσυχο εάν βρει ποιο από τα έξι μάτια των δημίων του είναι γυάλινο.
Εκείνος, χωρίς να διστάσει, δίνει τη σωστή απάντηση. Ο συγκεκριμένος
βασανιστής τότε, που νόμιζε ότι τα δύο μάτια του είναι πανομοιότυπα, τον
ρωτάει οργισμένος πώς το βρήκε. «Είναι το μόνο που δεν με κοιτάζει με μίσος»,
λέει ο άνδρας.

Την παραπάνω ιστορία, μαζί με πολλές άλλες, τη διηγείται ο Λεονάρντο Εϊρίς στα
καφενεία της Αβάνα. Ο Εϊρίς είναι ένας από τους νέους καλλιτέχνες και
συγγραφείς της Κούβας, που σ’ ένα κλίμα φτώχειας, απομόνωσης και ανελευθερίας
γράφουν, εκδίδουν, σκηνοθετούν, δημιουργούν. Εκφράζονται. Μη φανταστείτε
αντιιμπεριαλιστικές κορώνες και σοσιαλιστικό ρεαλισμό. Τα έργα τους
χαρακτηρίζονται από ερωτισμό και πνευματικότητα. Είναι τρυφερά, βίαια,
ειρωνικά, κυνικά, αστεία. Αντανακλούν τη σύγκρουση των γενεών, αυτής που έζησε
και πίστεψε στην επανάσταση κι εκείνης που την είδε να φθείρεται, να αναιρείται.

Οι νέοι διανοούμενοι της Κούβας δεν διστάζουν να βγάλουν στην επιφάνεια τις
αντιφάσεις τους. Αντιφατική είναι άλλωστε και η χώρα τους. Διχασμένη ανάμεσα
στις κατακτήσεις της επανάστασης και τις παγίδες του νεοφιλελευθερισμού.
Ανάμεσα στον εθνικισμό και τη μετανάστευση. Ανάμεσα σε μια μειοψηφία που ζει
πλουσιοπάροχα χάρις στα δολάριά της και την πλειοψηφία που σφίγγει το ζωνάρι.
Ανάμεσα στις φτωχογειτονιές και τα πολυτελή ξενοδοχεία. Ανάμεσα στον αόρατο
σοσιαλισμό και την ορατή καταστολή, με τις συλλήψεις αντιφρονούντων και
δημοσιογράφων: τελευταία παραδείγματα ο πρόεδρος και ο υποδιευθυντής των
ανεξάρτητων πρακτορείων «Cuba Press» και «Havana Press», που συνελήφθησαν αυτή
την εβδομάδα για «αντεπαναστατικές δραστηριότητες».

Η Κούβα είναι διχασμένη ανάμεσα στις αφάνταστες δυσκολίες της καθημερινής
επιβίωσης και το φαντασμαγορικό Φεστιβάλ Νεολαίας που άνοιξε τη Δευτέρα τις
πύλες του. Περισσότεροι από 8.000 αντιπρόσωποι από 117 χώρες, μεταξύ των
οποίων 761 Αμερικανοί που αψήφησαν το εμπάργκο της χώρας τους με κίνδυνο να
υποστούν κυρώσεις και βαριά χρηματικά πρόστιμα, θα αποτίσουν φόρο τιμής στον
αθάνατο Τσε Γκεβάρα. Θα καταγγείλουν τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό που εδώ και
σαράντα χρόνια προσπαθεί να στραγγαλίσει το ατίθασο νησί. Δίκαια και άγια θα
πράξουν. Αν ακουγόταν και καμιά επικριτική φωνή για τους εγχώριους
δεινόσαυρους, θα ήταν ακόμη καλύτερα.

Μα η κριτική δεν είναι στο πρόγραμμα, δεν είναι ποτέ στο πρόγραμμα. Οι
πολιτιστικές εκδηλώσεις είναι θερμές, συγκινητικές, αλλά στείρες. Η στήλη θα
το εξομολογηθεί: προτιμά τις ιστορίες του Λεονάρντο Εϊρίς. Σ’ ένα ρεπορτάζ της
«Ουνιτά» βρήκε άλλη μία. Η Διεθνής Ένωση Τρελών ­ λέει ­ ανακάλυψε στις τάξεις
της πνευματικά υγιείς κατασκόπους. Έκανε τότε γενική συνέλευση. Και αποφάσισε
να στείλει περιπόλους τρελών κατασκόπων ανάμεσα στους υγιείς. Προσέξτε:
κυκλοφορούν ανάμεσά μας!