Το «κοκτέιλ» δίνει ζωή σε ασθενείς με AIDS

Ο Στέφανος είναι σήμερα 26 χρόνων. Βρέθηκε φορέας του AIDS το 1990. Η ασθένεια
εκδηλώθηκε τον περυσινό Σεπτέμβριο και ο Στέφανος ξεκίνησε αμέσως θεραπεία με
κοκτέιλ φαρμάκων. Δύο μήνες αργότερα, ο ιός είχε εξαφανιστεί από το αίμα του.
Ο Στέφανος λέει τώρα ότι είναι υγιής, πιστεύει ότι αυτό θα διατηρηθεί και δεν
σκοπεύει να ριψοκινδυνεύσει ξανά τη ζωή του.

Το υπουργείο Υγείας, πάντως, αντιμετώπισε χθες με «μασημένα» λόγια τα στοιχεία
για τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα που έχει στη θεραπεία του AIDS το κοκτέιλ
φαρμάκων. Το υπουργείο αναγνωρίζει ότι οι περισσότεροι ασθενείς που
χρησιμοποιούν τα «κοκτέιλ» δεν εμφανίζουν πια τον ιό στο αίμα τους, αλλά
δηλώνει ότι ακρογωνιαίος λίθος της πολιτικής του στην αντιμετώπιση του AIDS
παραμένει η πρόληψη.

Η πρόληψη, όμως, αφορά του υγιείς και όχι όσους έχουν προσβληθεί από AIDS. Και
οι ασθενείς δεν χρειάζονται πρόληψη, αλλά φάρμακα.

Φάρμακα και χρήματα που πρέπει να δοθούν αμέσως. Είναι χαρακτηριστικό ότι η
εφαρμογή των κοκτέιλ φαρμάκων σε ασθενείς του AIDS στις ΗΠΑ από τα μέσα του
’96, μείωσε τους θανάτους κατά 10% σε σχέση με το ’95, ενώ στις ίδιες χρονιές
στην Αγγλία η μείωση των θανάτων έφτασε το 40%.

ΟΤΑΝ τον περασμένο Σεπτέμβρη ξεκίνησε θεραπεία με κοκτέιλ μιας αντι-πρωτεάσης
και δύο αντιρετροϊκών φαρμάκων, το ιικό φορτίο που μετρήθηκε στο αίμα του ήταν
280.000 «κόπιες». Δύο μήνες αργότερα, εμφάνισε μηδενικό ιικό φορτίο. Σήμερα ­
ύστερα από έντεκα μήνες διαρκούς θεραπείας ­ ούτε μία «κόπια» (ιικό αντίγραφο)
του AIDS δεν κυκλοφορεί στο πλάσμα αίματος του 26χρονου Στέφανου! Ο ιός, με
τις ισχύουσες μετρήσεις, είναι «μη ανιχνεύσιμος».

Είναι ένας από τους 56 ασθενείς της Μονάδας AIDS του 1ου Θεραπευτηρίου ΙΚΑ
Πεντέλης που κάνουν τη θεραπεία των «μαγικών» συνδυασμών. Ο Στέφανος ανήκει
στην κατηγορία των αρρώστων που δεν δοκίμασαν προγενέστερη αντιρετροϊκή
θεραπεία. Μια κατηγορία αρρώστων που εκ των υστέρων αποδεικνύεται περισσότερο τυχερή…

Η μόλυνσή του ήταν το «τίμημα» που πλήρωσε για τις ευκαιριακές σεξουαλικές
εμπειρίες της ριψοκίνδυνης εφηβείας του. Ο αρρενωπός και πολυταξιδεμένος
Στέφανος βρέθηκε φορέας του ιού σε τυχαία δειγματοληψία αίματος, το 1990. Ήταν
ασυμπτωματικός για χρόνια. Εντάχθηκε σε πρωτόκολλο θεραπείας, όταν το ιικό του
φορτίο άρχισε να ανεβαίνει επικίνδυνα. Δηλώνει υγιής τώρα, πιστεύει ότι αυτό
θα διατηρηθεί και δεν σκοπεύει να ριψοκινδυνεύσει ξανά στη ζωή του…

Με την «αχρήστευση» των Επιτροπών Εγκρίσεως Αντιρετροϊκών Φαρμάκων, υποψήφιος
για τη θεραπεία των συνδυασμών είναι πια κάθε ασθενής ­ αρκεί να κριθεί
κατάλληλος από τον θεράποντα ιατρό του. Δεν χάνεται πολύτιμος χρόνος. Τα
θεαματικά αποτελέσματα των «κοκτέιλ» ­ και η διάρκεια των αποτελεσμάτων ­
καθιστούν τη θεραπεία των συνδυασμών την πλέον πρόσφορη και αποδοτική. Η νόσος
του AIDS κοντρολάρεται σε τέτοιο βαθμό, ώστε να μιλάμε πια για εκπληκτικά
ποσοστά επιβίωσης ασθενών. Η εντυπωσιακή πτώση θανάτων και νοσηλειών
«κατήργησε» στην πράξη και τη μικρότερη επιφύλαξη. Εντοπίστηκε πια το μονοπάτι
που οδηγεί στη λεωφόρο της ίασης.

Πότε ένας ασθενής μπορεί να υποβληθεί στη θεραπεία; Καίριο, αλλά και
πολυσύνθετο το ερώτημα, όπως επισημαίνει ο Γιώργος Στεργίου, διευθυντής της
Μονάδας AIDS και της Β’ Παθολογικής Κλινικής του 1ου Θεραπευτηρίου ΙΚΑ
Πεντέλης: «Δεν μπορούμε να υποβάλουμε έναν φορέα στην αγωγή όταν οι μετρήσεις
του δείχνουν ελάχιστο ιικό φορτίο και έχει προοπτική πέντε π.χ. χρόνων μη αύξησης».

Τα αντιρετροϊκά φάρμακα δεν είναι φάρμακα «που μπορούν να δοθούν σαν
καραμέλες», επιμένει ο κ. Στεργίου. «Είναι τοξικά, έχουν παρενέργειες, αρκετά
σοβαρές ορισμένες φορές και ο γιατρός οφείλει να αντισταθμίσει το όφελος από
την πιθανή βλάβη…».

Η επιλογή του χρόνου έναρξης της θεραπείας είναι το αρχικό σημαντικό πρόβλημα
που αντιμετωπίζουν οι θεράποντες ιατροί. Από τη στιγμή που ο ασθενής κριθεί
κατάλληλος οφείλουμε να του διαθέσουμε όλη τη “φαρέτρα” των φαρμάκων που
υπάρχει στην αγορά. Αρχίζουμε δυναμικά τη θεραπεία, με τρία και τέσσερα
φάρμακα ­ όπως και στη φυματίωση. Επιλέγουμε τα ισχυρότερα και στις
μεγαλύτερες δυνατές δόσεις, προκειμένου να πετύχουμε μη ανιχνεύσιμο ιικό
φορτίο. Θα μπορέσουμε να “αφαιρέσουμε” φάρμακα ή να μειώσουμε τις δόσεις, σε
εκείνη τη φάση της θεραπείας που θα ελαχιστοποιηθούν οι πιθανότητες
μεταλλάξεων του ιού. Αυτός, όμως, είναι ο μελλοντικός σχεδιασμός της
αντιρετροϊκής θεραπείας…».

«Ήξεις αφήξεις…» ήταν η χθεσινή αντίδραση του υπουργείου Υγείας για τα
ενθαρρυντικά αποτελέσματα που έχει ο συνδυασμός φαρμάκων στη θεραπεία του
AIDS. Το υπουργείο δέχεται τη θεαματική πρόοδο που σημειώνεται τον τελευταίο
ενάμιση χρόνο στη θεραπεία, αλλά επιμένει ότι η πολιτική του επικεντρώνεται
στην πρόληψη. Μιλώντας στα «ΝΕΑ», ο υπουργός Υγείας κ. Γείτονας, δήλωσε:

«Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα από τη χρήση συνδυασμού φαρμάκων για την
αντιμετώπιση του AIDS, θα ήθελα να συστήσω προσοχή στην πρόληψη του AIDS.
Στόχος μας είναι να ενταθεί η πρόληψη του AIDS».

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο υφυπουργός Υγείας κ. Θ. Κοτσώνης, ο
οποίος τόνισε ότι η εμπειρία από τη χρήση τριπλών θεραπειών είναι πολύ
αποτελεσματική, αλλά έχει περιορισμένο χρονικό ορίζοντα (ένα με δύο χρόνια).
Πιο συγκεκριμένα, ο κ. Κοτσώνης παρατήρησε:

«Δεν υπάρχουν αξιόπιστα δεδομένα για το τι θα συμβεί μετά τη διακοπή της
θεραπείας, αλλά οι περισσότεροι επιστήμονες συμφωνούν ότι ακόμη και μετά μακρά
χορήγηση της θεραπείας, η διακοπή της οδηγεί σε επανεμφάνιση της λοίμωξης,
διότι ο ιός υπάρχει σε περιοχές, όπως το νευρικό σύστημα, που είναι δύσκολα
προσπελάσιμες από τα αντιρετροϊκά φάρμακα. Εάν στα παραπάνω συνεκτιμήσουμε τις
άγνωστες αλλά πιθανές παρενέργειες της μακροχρόνιας χρήσης των φαρμάκων αυτών,
είναι εύκολα αντιληπτό ότι οι πιθανότητες για εκρίζωση της λοίμωξης HIV με τα
υπάρχοντα φάρμακα είναι για τους περισσότερους ασθενείς περιορισμένες.

Η μείωση της ταχύτητας εξέλιξης προς το AIDS, η οποία αντανακλάται στη μείωση
των κρουσμάτων AIDS λόγω της χρήσης των σύγχρονων θεραπειών, σε καμία
περίπτωση δεν πρέπει να ερμηνευτεί ως επιβράδυνση της επιδημίας των νέων
λοιμώξεων. Το υπουργείο Υγείας – Πρόνοιας και το ΚΕΕΛ επεξεργάζονται νέους
τρόπους επιδημιολογικής παρακολούθησης της επιδημίας, αφού η αξία της δήλωσης
των κρουσμάτων θα είναι πλέον περιορισμένη.

Θέλουμε να τονίσουμε με έμφαση ότι ο ακρογωνιαίος λίθος της πολιτικής του
υπουργείου Υγείας – Πρόνοιας για την αντιμετώπιση του AIDS είναι η πρόληψή του
και όχι μόνο η θεραπεία των οροθετικών ατόμων. Έτσι, λοιπόν, για άλλη μία φορά
επισημαίνεται η αξία της ενημέρωσης και της υιοθέτησης των κατάλληλων προφυλάξεων».

ΤΟ AIDS εξακολουθεί να αποτελεί επιδημία που εξαπλώνεται ανά την υφήλιο με
τρομακτικούς ρυθμούς. Τα παρήγορα διεθνή στοιχεία της μείωσης του αριθμού των
μολυσμένων ατόμων που νοσούν, αλλά και των θανάτων, είναι άμεσο αποτέλεσμα της
θεραπευτικής αντιμετώπισης με αντιρετροϊκά φάρμακα σε συνδυασμούς. Όπως εξηγεί
στα «ΝΕΑ» ο Γιάννης Κυριόπουλος, καθηγητής Οικονομικών της Υγείας, «με τα
θεραπευτικά αυτά σχήματα αποδείχθηκε, σύμφωνα με έγκυρες αμερικανικές έρευνες,
μείωση των ημερών νοσηλείας στα νοσοκομεία κατά 57%-65%, εξαιτίας της μείωσης
των εισαγωγών κατά 24% και της διάρκειας νοσηλείας κατά 16%».

Η μείωση αυτή οφείλεται κυρίως στον δραστικό περιορισμό των ευκαιριακών
λοιμώξεων. Στα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Ασθενειών των ΗΠΑ (CDC)
υπολογίζεται ότι 22.000 άνθρωποι πέθαναν από AIDS, το πρώτο εξάμηνο του ’96,
ενώ το πρώτο εξάμηνο του ’95 τα θύματα του ιού έφθασαν τα 24.900: «με τα
αντιρετροϊκά φάρμακα, οι άνθρωποι που νοσούν ζουν περισσότερο και ο αριθμός
των ατόμων με AIDS που βρίσκονται εν ζωή είναι μεγαλύτερος από ποτέ…».

Τους πρώτους μήνες της εφαρμογής της αντιρετροϊκής θεραπείας με συνδυασμούς ­
στα μέσα του ’96 ­ υπολογίστηκε από το CDC των ΗΠΑ, ότι βρίσκονταν εν ζωή
223.000 άνθρωποι με AIDS ­ 10% περισσότεροι από το 1995. Αντίστοιχα συγκριτικά
στοιχεία (για τις ίδιες χρονιές) που έρχονται από τη Μ. Βρετανία, αποδεικνύουν
ότι «με την αυξημένη και έγκαιρη χρήση συνδυασμών μειώθηκαν οι εισαγωγές στα
νοσοκομεία κατά 40%, οι θάνατοι κατά 40% και οι διαγνώσεις για νόσηση από AIDS
κατά 42%…».

Η Ελλάδα συμβαδίζει απόλυτα με τα θεαματικά αυτά ποσοστά ­ αν και ακολούθησε
σχεδόν έξι μήνες αργότερα τις θεραπείες των συνδυασμών! Και αυτό αποδεικνύει
ότι οι γιατροί εφαρμόζουν σωστά τις θεραπευτικές αγωγές των συνδυασμών.

Άλλες αμερικανικές έρευνες, επισημαίνει ο κ. Κυριόπουλος, δείχνουν ότι με τη
χρήση σύνθετων θεραπευτικών σχημάτων επιτυγχάνεται και θετική σχέση «κόστους –
αποτελεσματικότητας». Το κόστος αντιμετώπισης των ασθενών στις ΗΠΑ εκτιμάται
ότι μειώθηκε κατά 20%-30%!