Τσε. Ο άνθρωπος, ο επαναστάτης, ο θρύλος που γνώρισα

ΒΡΕΘΗΚΑΝ ΣΤΗ ζούγκλα της Βολιβίας τα οστά του Τσε Γκεβάρα και μεταφέρθηκαν από
τον ομαδικό τάφο των εκτελεσμένων επαναστατών στην Κούβα. Τριάντα χρόνια από
την εκτέλεσή του και να τος μπροστά μου ολοζώντανος, όπως τότε, τον Οκτώβρη
1967, που έμαθα τη δολοφονία του στην απομόνωση της Ασφάλειας της απριλιανής
χούντας. Τότε (1967), στο σκοτάδι του κελιού προσπαθούσα να σκεφθώ από πού
έφεγγε το φεγγάρι κι αν ήταν ολόγιομο, όπως στο Βαραντέρο, και με πείραζε ότι
δεν το πρόσεξα, αν και πέρασα δυο βραδιές στις μαγευτικές ακρογιαλιές του.
Πότε έγιναν αυτά; Στις αρχές της 10ετίας του 1960, όταν επισκέφθηκα την Κούβα
(πρώτος δυτικός δημοσιογράφος) μετά τη νίκη της επανάστασης του Φιντέλ Κάστρο.

Είναι εύκολο να δρασκελίζεις τα χρόνια… Πώς όμως καταφέρνεις να ζήσεις την
ίδια στιγμή το σήμερα και το χθες; Και ποιος σηκώνει τις μπάρες της
διαχωριστικής γραμμής; Το μυαλό, που κολυμπά στα θολά νερά της λογικής, των
συγκρίσεων, των ζημιών, ή η καρδιά, που πλέει με τους χτύπους της στην ομορφιά
των επιθυμιών και των συγκινήσεων;

Να βρήκαν μέσα στον τάφο σου το ρολόι του Τούμα, που βαριά τραυματισμένος λίγο
πριν πεθάνει, εκεί στην αφιλόξενη ζούγκλα της Βολιβίας, σου ζήτησε να το
δώσεις στον γιο του που δεν γνώρισε; Του είπες ότι θα το φοράς όσο κρατάει ο πόλεμος…

Γιατί ξεχώριζες τον πόλεμο από την επανάσταση. Μου μίλαγες και άναβες, καθώς
τα πίναμε στο μικρό μοτέλ, στον δρόμο προς το δεύτερο λιμάνι της Αβάνας. Και
ήσουν από τους αρχηγούς της επανάστασης και υπουργός Βιομηχανίας.

­ Κομαντάντε, σε σταμάτησα για μια στιγμή… Αλλά εσύ θεώρησες ψυχρή την
προσφώνηση στον τίτλο σου. Ξαφνιάστηκα και χαμήλωσα τα μάτια, αλλά το βλέμμα
μου έπεσε στο πιστόλι που είχες στη ζώνη σου.

­ Πάρ’ το και ρίξε να δούμε αν τα καταφέρνεις έπειτα από τόσα χρόνια, μου
σιγομίλησες γλυκά…

Τονίζω το «γλυκά» γιατί ήσουν ολόκληρος λουσμένος στο φως της χαράς. Είχες
ιδιαίτερους αδένες κρυμμένους στο κορμί σου, που έχυναν προς τα έξω ένα
παντοτινό χαμόγελο. Αυτό πίστευε ο Αρμετά, ο αρχηγός του στρατού της
επανάστασης… Αληθινά, ήσουν ένα ανθρώπινο αερικό. Ζούσες με μάγισσες, με
νεράιδες του δάσους. Αυτή ήταν η γνώμη του Καμίλο Σιφουέγκος, ενός όμοιού σου
νεκρού επαναστάτη.

Γελούσες ασταμάτητα όταν στο Μανζαλίνο έμαθα το «φιάσκο» που του έστησες όταν
περνούσατε με τις φάλαγγές σας την επαρχία Λας Βίλας. Ήσασταν πεινασμένοι και
πέσατε ακράτητοι να ετοιμάσετε για ψήσιμο ένα τραυματισμένο άλογο. Όταν πια
χορτάσατε, σηκώθηκες, Τσε, τραβήχτηκες πιο πέρα και με γέλια τους αποκάλυψες
ότι το άλογο ήταν ψόφιο. Αλλά το εξέτασες ως γιατρός και τους έπεισες ότι ήταν τραυματισμένο…

Μα τι ήσουν τελικά, Τσε; Είχες φτάσει στο πιο ψηλό επίπεδο του ανθρώπινου
είδους, που πίστευες ότι αυτό καλλιεργούσε η ιδεολογία μας;

Μήπως αν ζούσες θα αντέστρεφες, εσύ μια μονάδα, τον ρου της Ιστορίας; Όχι, δεν
θα μπορούσες. Γι’ αυτό καλύτερα που τυλίχθηκες στον θρύλο της και θα ζεις σαν
μια οπτασία… που στο πέρασμά της θα ανεμίζει το λευκό και το κόκκινο. Το
πρώτο συμβόλιζε ­ όπως μου έλεγες ­ την αγνότητα των πεινασμένων εκατομμυρίων
παιδιών της Λατινικής Αμερικής και το δεύτερο τη φωτιά της επανάστασης.

Οι αιώνες προχωρούν, Τσε. Τα χρώματα μπλέκονται μεταξύ τους, εμείς,
εκμηδενισμένες φιγούρες, αποτελούμε την άχνα. Όμως εσύ, Τσε, θα είσαι ο μικρός
πλανήτης που θα περιστρέφεσαι φωτεινός στο σύμπαν της καθημερινότητάς μας.