Η κοινή γνώμη δέχεται τα επιχειρήματα για την οικονομία

ΤΑ ΔΥΟ βασικά επιχειρήματα στα οποία βασίζεται η οικονομική, αλλά και η
εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης ­ ότι δηλαδή η ένταξη στην ΟΝΕ αποτελεί
μονόδρομο για τη χώρα και ότι επομένως τα οικονομικά μέτρα, ακόμη κι αν
θεωρούνται σκληρά, είναι αναγκαία ­ φαίνεται να γίνονται δεκτά από την
πλειοψηφία της κοινής γνώμης.

Πράγματι, το 58,4% των ερωτηθέντων συμφωνεί (απόλυτα ή μάλλον) με την άποψη
ότι «εάν η Ελλάδα δεν κατορθώσει στα επόμενα τρία χρόνια να ενταχθεί στην
Οικονομική και Νομισματική Ένωση της Ευρώπης, αυτό θα έχει αρνητικές, ίσως και
καταστρεπτικές, επιπτώσεις για το μέλλον της χώρας». Η θέση αυτή υιοθετείται
από το 60% έως 70% τόσο των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ όσο και των ψηφοφόρων της
Ν.Δ., ενώ απορρίπτεται σαφώς μόνον από τους οπαδούς του ΚΚΕ. Τα μικρότερα
ποσοστά συμφωνίας εντοπίζονται στους ερωτηθέντες με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο
(51,2%), όπου όμως διαπιστώνεται και η μεγαλύτερη δυσκολία να απαντηθεί η
ερώτηση (20,5% δεν γνωρίζω / δεν απαντώ). Αντίθετα, για τους ερωτώμενους που
έχουν συμπληρώσει τουλάχιστον τη μέση εκπαίδευση, το ποσοστό συμφωνίας ξεπερνά
ελαφρώς το 60%, ενώ διαφωνεί περίπου το 30%.

ΤΑ ΜΕΤΡΑ

Η γενική συμφωνία που διαπιστώνεται για την ένταξη της Ελλάδας στην ΟΝΕ δεν
συνδυάζεται, πάντως, αυτόματα και με πλήρη αποδοχή της αναγκαιότητας των
οικονομικών μέτρων που εφαρμόζονται, αφού στο σημείο αυτό είναι φυσιολογικό να
υπεισέρχεται στις απαντήσεις και μία άλλη διάσταση, η οποία σχετίζεται με το
ποιος εφαρμόζει τα συγκεκριμένα μέτρα.

Έτσι, για τους ψηφοφόρους του ΠΑΣΟΚ οι δύο ερωτήσεις ουσιαστικά ταυτίζονται
και περιγράφουν τον χώρο αποδοχής της εφαρμοζόμενης πολιτικής, ο οποίος
αντιπροσωπεύει περίπου το 70% της εκλογικής του βάσης τον Σεπτέμβριο του 1996.
Για τους υπόλοιπους, η εφαρμοζόμενη οικονομική πολιτική δεν είναι αναγκαία και
το κυρίαρχο αίσθημα που επικρατεί απέναντι στην προοπτική της Οικονομικής και
Νομισματικής Ενοποίησης είναι ο φόβος. Στο τμήμα αυτό του πληθυσμού
εντοπίζονται και οι απογοητευμένοι οπαδοί του ΠΑΣΟΚ ­ περίπου 1 στους 5 από
όσους το ψήφισαν πριν από ένα χρόνο ­ και οι οποίοι εκφράζονται αρνητικά για
τον Πρωθυπουργό και απολύτως απορριπτικά για την κυβέρνηση.

Αντίθετα, για τους ψηφοφόρους της Ν.Δ. η αναγκαιότητα των οικονομικών μέτρων
δεν συνδυάζεται αυτόματα με την αποδοχή της ένταξης στην ΟΝΕ. Έτσι, ενώ το
62,1% θεωρεί ως οιονεί καταστροφή την περίπτωση να μην ενταχθεί η Ελλάδα στην
ΟΝΕ, μόνον το 46,5% θεωρεί αναγκαία τα εφαρμοζόμενα οικονομικά μέτρα. Όμως,
ακόμη και το ποσοστό αυτό πρέπει να θεωρηθεί ως ιδιαίτερα σημαντικό, αφού στις
απαντήσεις των ερωτηθέντων αναπόφευκτα λανθάνει και μία φυσιολογική
αντιπολιτευτική διάθεση. Και το γεγονός γίνεται, μάλιστα, ακόμη πιο
εντυπωσιακό αν η αποδοχή της αναγκαιότητας της εφαρμοζόμενης οικονομικής
πολιτικής από τους μισούς περίπου ψηφοφόρους της Ν.Δ., συνδυαστεί με την πλήρη
απόρριψη του συνολικού κυβερνητικού έργου (μόνον το 7,7% των ψηφοφόρων της
Ν.Δ. δηλώνουν ικανοποιημένοι από την κυβέρνηση και το 89,2% μη ικανοποιημένοι).

Η ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗ

Από τα εκ πρώτης όψεως αντιφατικά στοιχεία που αναφέρθηκαν προηγουμένως,
εντοπίζεται όμως και το κρισιμότερο ίσως αντιπολιτευτικό δίλημμα της Ν.Δ.: η
μισή περίπου εκλογική της βάση αποδέχεται, τουλάχιστον ως γενικές αρχές, την
πορεία που ακολουθεί η κυβέρνηση, γεγονός που δεν επιτρέπει στη Ν.Δ. να
διατυπώσει μια εναλλακτική πολιτική. Οφείλει, επομένως, να ικανοποιεί
ταυτόχρονα τις αποκλίνουσες ­ έως και ριζικά αντίθετες ­ ευαισθησίες που
εκφράζουν οι επιμέρους ομάδες των ψηφοφόρων της και να αντιπολιτεύεται την
κυβέρνηση σε συγκεκριμένα μόνο ζητήματα, χωρίς να μπορεί να προβάλει ένα
διαφορετικό και συνεκτικό πολιτικό πρόταγμα.