Πανάκριβη δωρεάν Παιδεία μέσω… φροντιστηρίων

Για την κ. Καίτη Ρωμανιώλη από το Αιγάλεω, μητέρα τριών παιδιών που πηγαίνουν
στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο, η δωρεάν Παιδεία έχει στοιχίσει ήδη… 5
εκατομμύρια δραχμές! Και υπολογίζει ότι στο εξής, θα πληρώνει κάπου 2
εκατομμύρια τον χρόνο σε φροντιστήρια και ιδιαίτερα, ώσπου να αποφοιτήσουν όλα
της τα παιδιά, «χώρια τα χρήματα για τα βοηθητικά βιβλία που μας βάζουν να
αγοράζουμε και τα σχολικά έξοδα…».

Για μια πολυμελή οικογένεια, το βάρος των φροντιστηρίων είναι δυσβάστακτο.
Αλλά και τι να κάνουν; Είναι μετρημένοι στα δάκτυλα οι μαθητές της Γ’ Λυκείου
που ενδιαφέρονται για το Πανεπιστήμιο και δεν πάνε στο φροντιστήριο. Έχουν
γίνει πολλοί υπολογισμοί, και όλοι ­ όπως η έρευνα του προέδρου του Κέντρου
Εκπαιδευτικής Έρευνας κ. Μιχ. Κασσωτάκη ­ συγκλίνουν στο ίδιο συμπέρασμα: το
95% των μαθητών της Γ’ Λυκείου, δηλαδή περίπου 65.000 παιδιά, πηγαίνουν σε
φροντιστήρια! Αν συνυπολογιστούν και τα ιδιαίτερα, δεν πρέπει πια να υπάρχουν
και πολλοί μαθητές που δεν γνωρίζουν τι εστί «παράλληλη» ­ και ακριβή ­
Παιδεία.

Και κάθε παιδί «κοστίζει» πάνω από 1 εκατομμύριο δραχμές (πιο συχνά σχεδόν
δύο) για τα 3-4 χρόνια της φροντιστηριακής του εκπαίδευσης, χωρίς να
υπολογίζονται ξένες γλώσσες και θερινά… Η κ. Αλέκα Μαρίνου, φίλη της κ.
Ρωμανιώλη, έχει κι εκείνη δύο παιδιά. «Αλλά πέρυσι έκανα το λάθος να μη στείλω
το ένα στο φροντιστήριο κι έμεινε στη… Γεωγραφία και την Ιστορία». Έτσι,
επανόρθωσε το «λάθος» πληρώνοντας 240.000 το καλοκαίρι, μόνο γι’ αυτά τα 2 μαθήματα.

300.000 ΜΑΘΗΤΕΣ

Στα φροντιστήρια σήμερα προσφεύγουν (κατά προσέγγιση) περισσότεροι από 300.000
μαθητές Λυκείου και Γυμνασίου. Αν όμως υπολογίσουμε και αυτούς που κάνουν
ιδιαίτερα ή παρακολουθούν νόμιμα και παράνομα «γκρουπ», αλλά και τα παιδιά του
Δημοτικού που ολοένα και περισσότερο παρακολουθούν «ενισχυτικές διδασκαλίες»,
τότε ­ όπως έχει υπολογίσει ο εκπαιδευτικός κ. Χρ. Κάτσικας ­ ο… μισός
μαθητικός πληθυσμός της χώρας πληρώνει κάποιου είδους παραπαιδεία ή παράλληλη
εκπαίδευση. Νιώθουν ότι αν θέλουν να πετύχουν, δεν μπορούν να κάνουν αλλιώς,
εξαιτίας των αλλεπάλληλων αλλαγών ­ συχνά και παλινωδιών ­ του εκπαιδευτικού συστήματος.

3.000 – 12.000 Η ΩΡΑ

Κατά μέσο όρο, ένας μαθητής της Γ’ Λυκείου πληρώνει 50.000 – 80.000 δραχμές
τον μήνα, ανάλογα με τη φήμη του φροντιστηρίου, την περιοχή και τον αριθμό των
μαθητών ανά τάξη, για τα μαθήματα της Δέσμης του. Τα ιδιαίτερα στο σπίτι
κοστίζουν μεταξύ 3.000 (σπανίως) και 12.000 δραχμών (συχνά) την ώρα, πάλι
ανάλογα με την περίπτωση.

Και δεν μιλάμε για τα φροντιστήρια ξένων γλωσσών, καθώς τότε, το σύνολο του
μαθητικού πληθυσμού της Ελλάδας, κάπου 1,5 εκατ. παιδιά δηλαδή, πληρώνουν
δίδακτρα στη φροντιστηριακή εκπαίδευση! Φυσικά δεν το θέλουν, το θεωρούν όμως
αναγκαίο κακό.

Και το φαινόμενο μεγαλώνει. Σύμφωνα με την έρευνα του κ. Κασσωτάκη, το 1984 το
ποσοστό μαθητών 3ης Λυκείου που παρακολούθησαν φροντιστήρια η ιδιαίτερα, ήταν
64,1% συνολικά (54,6% σε φροντιστήρια, 9,4% σε ιδιαίτερα) ενώ το 1994 ­ και ως
σήμερα ­ έφτασε στο 95%.

5.000 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ

Εξάλλου, στις αρχές του ’80 υπήρχαν περίπου 1.000 επίσημα φροντιστήρια στην
Ελλάδα. Σήμερα ξεπερνούν τα 5.000, με πάνω από 100.000 άτομα προσωπικό, κυρίως
εκπαιδευτικό (τη στιγμή που υπάρχουν περίπου 3.700 Γυμνάσια – Λύκεια και η
ΟΛΜΕ έχει 60.000 καθηγητές). Επιπλέον, έχουμε και 7.500 φροντιστήρια ξένων
γλωσσών, με άλλους τόσους εργαζομένους, ενώ πριν από 15 χρόνια δεν ξεπερνούσαν
τα 2.000. Τι συνέβη;

ΟΙ ΑΠΟΡΙΕΣ ΛΥΝΟΝΤΑΙ

«Στο σχολείο είμαστε 30-35 στην τάξη, το μάθημα πάει γρήγορα, οι καθηγητές δεν
μπορούν να εξηγούν στον καθένα, βαριούνται κιόλας συχνά, έχουμε άγχος
βαθμολογίας και εξετάσεων. Στο φροντιστήριο είμαστε 5-10 στην τάξη, οι
καθηγητές ασχολούνται με τον καθένα χωριστά, το άγχος λείπει, οι απορίες
λύνονται», λέει μαθητής Ηλίας Χατζιδάκης.

Τι τάξη πάει; Γ’ Γυμνασίου! Είναι 14 χρόνων και κάτι, άρχισε όμως από τώρα το
φροντιστήριο για να προετοιμαστεί για το Λύκειο.

Και κάθε χρόνο, όλο και νωρίτερα τα παιδιά ξεκινούν το φροντιστήριο και τα
ιδιαίτερα. Ακόμα και παιδιά του Δημοτικού πηγαίνουν σε ειδικά φροντιστήρια
ενισχυτικής διδασκαλίας, η δέχονται μαθήματα στο σπίτι, χωρίς να αναφερόμαστε
στο απίθανο ποσοστό του 80% των μαθητών Δημοτικού (δηλαδή, κάπου μισό
εκατομμύριο παιδιά!), που σύμφωνα με στοιχεία του γραμματέα του Πανελλήνιου
Συνδέσμου Φροντιστηρίων Ξένων Γλωσσών (PALSO) κ.Ι. Φλωρά, παρακολουθούν
φροντιστήρια ξένης γλώσσας, και κυρίως Αγγλικών, πληρώνοντας μεταξύ 70.000 –
200.000 δρχ. τον χρόνο, ανάλογα με την τάξη.

«ΓΚΡΟΥΠΑΔΙΚΑ»

Η παράλληλη Παιδεία καλά κρατεί ­ η δωρεάν δημόσια ασθενεί. Αλλά και η
παραπαιδεία, χαρακτηρισμός που ταιριάζει καλύτερα όχι στα νόμιμα φροντιστήρια,
αλλά στα ανεξέλεγκτα ιδιαίτερα από καθηγητές δημοσίων σχολείων και στα
χιλιάδες «γκρουπάδικα» (όπως ονομάζονται τα αυτοσχέδια μαθήματα σε γκρουπ
μαθητών που γίνονται παράνομα από καθηγητές και δασκάλους ή φοιτητές),
θριαμβεύει κι αυτή σε ολόκληρη τη χώρα.

Και όμως: τα παράνομα μαθήματα δεν βρίσκονται στο στόχαστρο της Πολιτείας ­
που δεν ασχολείται ιδιαίτερα ­ αλλά των νόμιμων, οργανωμένων φροντιστηρίων,
που ζητούν «την άμεση παρέμβαση του εισαγγελέα ώστε να ξεκαθαρίσει αυτή η
κατάσταση», λέει η πρόεδρος της Ομοσπονδίας Εκπαιδευτικών – Φροντιστών Ελλάδας
κ. Έφη Παπαδέα.

Η «ΛΑΝΤΖΑ»

Όμως, τα φροντιστήρια, παρ’ ότι συντηρούν την εκπαιδευτική κοινότητα και
κυρίως τους αδιόριστους, δεν μπορούν να υποκαταστήσουν το σχολείο: «Το
φροντιστήριο», διαπιστώνει ο εκπαιδευτικός κ. Χρ. Κάτσικας, «πατάει στο γόνιμο
έδαφος του σχολείου, αλλά περιορίζεται σε μαθήματα εξειδίκευσης.

Το σχολείο αναγκάζεται να κάνει τη “λάντζα” και το φροντιστήριο το
εκμεταλλεύεται. Όμως, αυτό έχει επιπτώσεις και στον χρόνο των μαθητών, αλλά
και στον τρόπο διδασκαλίας.

Στα Μαθηματικά, λ.χ., το φροντιστήριο “πετάει” τη μαθηματική φιλοσοφία και
κρατάει τους χρήσιμους για τις εξετάσεις τύπους. Αλλά έτσι η μαθηματική σκέψη εκπίπτει».

Από νωρίς… Ο Ηλίας, ο Παναγιώτης, η Όλγα και η Ναυσικά είναι 4 από τα χιλιάδες γυμνασιόπαιδα, που ξεκίνησαν νωρίς το φροντιστήριο. «Μας φεύγει το άγχος και μας λύνονται οι απορίες», λένε

ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ κλείσει καλά-καλά τα 15 τους χρόνια. Ο Ηλίας, ο Παναγιώτης, η Όλγα
και η Ναυσικά είναι μαθητές της Γ’ Γυμνασίου, αλλά πηγαίνουν από τώρα στο
φροντιστήριο για να προετοιμαστούν για το Λύκειο.

Και δεν ανήκουν σε κάποια ισχνή μειοψηφία. Υπολογίζουν ότι τουλάχιστον τα μισά
παιδιά της τρίτης τάξης του σχολείου τους στο Αιγάλεω πηγαίνουν επίσης σε
φροντιστήρια. Από τόσο νωρίς; Μα… δεν είναι νωρίς! Ακόμα και παιδιά του
Δημοτικού πηγαίνουν σε ειδικά φροντιστήρια ενισχυτικής διδασκαλίας που
βαφτίζονται κέντρα «δημιουργικής απασχόλησης», «χώροι μελέτης», κ.λπ. (και δεν
μιλάμε για ξένες γλώσσες), είτε δέχονται ιδιαίτερα μαθήματα από δασκάλους τους
στο σπίτι.

Ο κύριος Πέτρος είναι δάσκαλος στο Ν. Φάληρο, σε υποβαθμισμένη περιοχή κοντά
στην ΕΛΑΪΣ και ­ παρανόμως όπως ομολογεί εμπιστευτικά ­ κάνει ιδιαίτερα
μαθήματα τα απογεύματα σε αρκετούς μαθητές Δημοτικού. «Αλλα δεν είμαι ο μόνος.

Τουλάχιστον οι μισοί συνάδελφοι που ξέρω, κάνουν ιδιαίτερα.

Υπάρχουν παιδιά που πάνε Δ’ ή Ε’ τάξη, αλλά δεν ξέρουν ακόμα ούτε γραφή.

Τα περνάνε έτσι. Σε τέτοιες περιπτώσεις, το ιδιαίτερο βοηθάει πραγματικά.
Υπάρχουν όμως κι άλλες περιπτώσεις, που οι γονείς επειδή δεν έχουν χρόνο να
παρακολουθήσουν το παιδί, ή επειδή βαριούνται, ζητούν τα ιδιαίτερα».

Πάντως, τα παιδιά του Γυμνασίου δείχνουν να χαίρονται το μάθημα στο συνοικιακό
τους φροντιστήριο (Δράκου-Παπαδέα).

Τα κύρια μαθήματα που τους ενδιαφέρουν είναι τα Μαθηματικά, η Φυσική, η
Χημεία, η Έκθεση και τα Αρχαία. «Θα συνεχίσουμε το φροντιστήριο μέχρι τη Γ’
Λυκείου», λένε εν χορώ. Τους το ζητάνε και οι γονείς τους, αλλά το θέλουν και
τα ίδια, για να νιώθουν τη σιγουριά που τους δίνει η κ. Ανθή, η καθηγήτριά
τους, που τα βγάζει από το άγχος της επίδοσης και τους δίνει να καταλάβουν
καλά τις εξισώσεις.

Πληρώνουν κάτι παραπάνω, αλλά…