Συμμαχία με τον Αίολο

Από την αρχαιότητα ο άνεμος κινούσε τις μυλόπετρες και έσπρωχνε τα ιστιοφόρα
πλοία. Εδώ και μια δεκαετία η δύναμη του Αιόλου χρησιμεύει για να κινεί
ανεμογεννήτριες που παράγουν ηλεκτρισμό για το δίκτυο.

Το 1995 η ισχύς των ανεμογεννητριών στην Ευρωπαϊκή Ένωση έφθασε τα 1.750 MW (1
μεγαβάτ = 1.000 κιλοβάτ), ξεπερνώντας για πρώτη φορά την εγκατεστημένη αιολική
ισχύ στις ΗΠΑ (1.700 MW). Η συνολική παραγωγή ανήλθε την ίδια χρονιά στα 4
δισεκατομμύρια κιλοβατώρες. Με τη χρήση του ανέμου για την παραγωγή
ηλεκτρισμού αποφεύγεται κάθε χρόνο η εκπομπή 4 δισεκατομμυρίων τόνων
διοξειδίου του άνθρακα, 20 εκατομμυρίων τόνων οξειδίων του αζώτου, 28
εκατομμυρίων τόνων οξειδίων του θείου και 22 εκατομμυρίων τόνων σωματιδίων.
Την πρώτη θέση στην εκμετάλλευση της αιολικής ενέργειας, όπως ονομάζεται η
ενέργεια του ανέμου, κατέχουν η Γερμανία και η Δανία, όπου οι εγκατεστημένες
ανεμογεννήτριες είχαν στις αρχές του 1995 ισχύ 632 και 538 MW αντιστοίχως. Οι
δύο αυτές χώρες κάλυπταν το 68% της συνολικής παραγωγής αιολικής ενέργειας
στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η αύξηση ωστόσο του αιολικού δυναμικού, ιδίως στη
Γερμανία, ήταν έκτοτε ραγδαία: Το καλοκαίρι του ίδιου χρόνου η εγκατεστημένη
αιολική ισχύς στη Γερμανία αυξήθηκε σε 837 MW και τα Χριστούγεννα ξεπέρασε το
ορόσημο του ενός GW (1 γιγαβάτ = 1 εκατομμύριο κιλοβάτ). Το 1996 έφθασε στα
1.650 MW. Την ίδια περίοδο η εγκατεστημένη αιολική ισχύς στη Δανία αυξήθηκε
κατά 50 πρόσθετα MW. Ακολουθούν η Βρετανία και η Ολλανδία με εγκατεστημένη
αιολική ισχύ 170 και 162 MW και μερίδιο στην αγορά 19%, η Ισπανία με 73 MW και
η Σουηδία με 40 MW. Στην Ελλάδα των απομονωμένων νησιών και των ανέμων, που
προσφέρονται ιδιαίτερα για την ανάπτυξη της αιολικής ενέργειας, η κατάσταση
αντανακλά τις ελληνικές ιδιομορφίες. Οι εγκατεστημένες ανεμογεννήτριες έχουν
μεν θεωρητικά ισχύ 36 MW, στην πραγματικότητα όμως λίγες είναι αυτές που
παράγουν ηλεκτρισμό. Οι περισσότερες, με τα φτερά σπασμένα, στοιχειώνουν το
τοπίο. Αυτή είναι η εικόνα στα αιολικά πάρκα στο Τοπλού της Κρήτης και στο
Μαρμάρι της Εύβοιας που εγκατέστησε η ΔΕΗ το 1993 με τη χρηματοδοτική ενίσχυση
των Βρυξελλών. Η αχρηστευμένη ισχύς είναι 10,2 MW και η σπατάλη δημόσιου
χρήματος ξεπερνά τα 3,5 δισ. δρχ.

Ο άνεμος είναι δωρεάν. Όχι όμως και η ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από τις
ανεμογεννήτριες. Το επενδυτικό κόστος και η συντήρηση κοστίζουν. Το κυριότερο
όμως είναι ότι η παραγωγή αιολικού ηλεκτρισμού δεν είναι αυτοδύναμη. Τα φτερά
των ανεμογεννητριών γυρίζουν στο ρυθμό του ανέμου και υπόκεινται στην αστάθεια
και τα καπρίτσια του. Είναι βέβαια τεχνικά δυνατό η ενέργεια να αποθηκεύεται
για να χρησιμοποιηθεί όταν επικρατεί νηνεμία. Η λύση αυτή έχει όμως μεγάλο
κόστος. Η μόνη οικονομική δυνατότητα για τη χρησιμοποίηση, σε μεγάλη κλίμακα,
του ηλεκτρισμού που παράγουν οι ανεμογεννήτριες είναι η διοχέτευσή του στο
ηλεκτρικό δίκτυο. Η βιωσιμότητα της αιολικής ενέργειας εξαρτάται, στην
περίπτωση αυτή, από την τιμή στην οποία οι επιχειρήσεις ηλεκτρισμού είναι
πρόθυμες να αγοράζουν την ενέργεια που παράγουν οι ανεμογεννήτριες. Σήμερα η
υψηλότερη τιμή για την αγορά της αιολικής κιλοβατώρας (37 δρχ.) προσφέρεται
από τις επιχειρήσεις ηλεκτρισμού στη Γερμανία και αυτό εξηγεί τον ταχύ ρυθμό
με τον οποίον αναπτύσσεται η αιολική ενέργεια στη χώρα αυτή, και η χαμηλότερη
στη Σουηδία (8-9 δρχ.). Στην Ελλάδα, η ΔΕΗ δεν πληρώνει παρά 22,5 δρχ., παρ’
όλο που σε πολλά νησιά, η τιμή κόστους της κιλοβατώρας που παράγεται σε
σταθμούς που λειτουργούν με πετρέλαιο είναι πάνω από διπλάσια (π.χ. 50 δρχ.
ανά κιλοβατώρα σε ώρες αιχμής στην Κρήτη).