Συμφωνία με συν και πλην

Χρειάστηκαν τέσσερις μήνες σκληρών διαπραγματεύσεων για να καμφθεί η ρωσική
άρνηση για την προς Ανατολάς διεύρυνση του ΝΑΤΟ και να επιτευχθεί τελικά η
Ιδρυτική Πράξη Αμοιβαίων Σχέσεων, Συνεργασίας και Ασφάλειας, που καθορίζει τις
μελλοντικές σχέσεις της Ατλαντικής Συμμαχίας και της Ρωσίας ­ συμφωνία
ιστορική για πολλούς, αλλά κολοσσιαίο λάθος της αμερικανικής εξωτερικής
πολιτικής κατ’ άλλους.

«ΙΣΤΟΡΙΚΟ βήμα», που οδηγεί σε «μια νέα, διαφορετική Ευρώπη στον 21ο
αιώνα, σε μια αδιαίρετη ήπειρο, όπου οι δικές μας αξίες της δημοκρατίας, των
ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της οικονομίας της αγοράς και της ειρήνης, δεν
γνωρίζουν πλέον σύνορα». Με αυτά τα λόγια χαιρέτισε ο Αμερικανός πρόεδρος Μπιλ
Κλίντον τη συμφωνία, η οποία θα υπογραφεί επίσημα στις 27 Μαΐου στο Παρίσι από
τους πρωθυπουργούς των χωρών – μελών του ΝΑΤΟ και από τον πρόεδρο της Ρωσίας
Μπ. Γιέλτσιν.

Η ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΣΗΜΕΡΑ

Για τους περισσότερους Ευρωπαίους ηγέτες, από τον Γάλλο πρόεδρο Ζακ Σιράκ
μέχρι τον Τσέχο ομόλογό του Βάτσλαβ Χάβελ, η επέκταση της Ατλαντικής Συμμαχίας
αποτελεί πάνω απ όλα εγγύηση σταθερότητας μιας εθνικά τεμαχισμένης και
ιστορικά μεταβλητής περιοχής, απ’ όπου ξεκίνησαν δύο παγκόσμιοι πόλεμοι. Και
για τον λόγο αυτό θεωρούν ουσιαστική τη συναίνεση της Ρωσίας.

Το ΝΑΤΟ, καθοδηγούμενο από τις Ηνωμένες Πολιτείες κατά τη μακρά διάρκεια του
ψυχρού πολέμου, θεωρείται σήμερα ως το καλύτερο μέσον αποτροπής νέων τραγωδιών
του τύπου του πολέμου της Βοσνίας, τον οποίο ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση ούτε τα
Ηνωμένα Έθνη κατόρθωσαν να σταματήσουν. Μπόρεσε να τον τερματίσει το ΝΑΤΟ, με
τη συμμετοχή ρωσικών στρατευμάτων στην ειρηνευτική δύναμη που απέστειλε.

ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟΥΡΚΙΑ

Ο φόβος επανάληψης παρόμοιων συγκρούσεων και όχι τόσο η ανησυχία από τη
γειτνίαση με τη Ρωσία, είναι ο βασικός λόγος της επιμονής της Τσεχίας, της
Ουγγαρίας, της Πολωνίας, της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας να ενταχθούν στο
ΝΑΤΟ. Πιστεύουν ότι η εισδοχή τους σε μια συμμαχία, της οποίας τα κράτη – μέλη
δεσμεύονται να επιλύουν ειρηνικά τις εθνικές, ιστορικές ή εδαφικές διαφορές
τους, είναι ο καλύτερος τρόπος για να αποτραπεί μια νέα τοπική σύρραξη με
εκατόμβες νεκρών.

Οι επικριτές, όμως, μπορούν κάλλιστα να επικαλεστούν το παράδειγμα της Ελλάδας
και της Τουρκίας, που αν και μέλη του ΝΑΤΟ επί χρόνια και οι δύο, δεν έχουν
κατορθώσει ακόμα να διευθετήσουν τις διαφορές τους και έφτασαν κοντά στα
πρόθυρα του πολέμου.

Αλλά ο Βάτσλαβ Χάβελ έχει έτοιμη την απάντηση: «Πιστεύω ότι αν αυτές οι δύο
χώρες δεν ήταν μέλη του ΝΑΤΟ, θα είχαν ξεσπάσει τρεις ελληνοτουρκικοί πόλεμοι
μέσα στην τελευταία δεκαετία», δήλωσε πρόσφατα στην εφημερίδα «Νιού Γιόρκ Τάιμς».

ΥΠΑΡΧΟΥΝ, όμως, και πολλές αντίθετες φωνές, με πρώτη αυτή του Αμερικανού
διπλωμάτη Τζορτζ Κέναν, ο οποίος διαμόρφωνε την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ επί
ψυχρού πολέμου.

Ο Τζορτζ Κέναν υποστηρίζει ότι η Ιδρυτική Πράξη Αμοιβαίων Σχέσεων, Συνεργασίας
και Ασφάλειας μεταξύ ΝΑΤΟ και Ρωσίας, όχι μόνο παραβιάζει τη Συνθήκη του 1990,
η οποία απέκλειε διεύρυνση της Ατλαντικής Συμμαχίας όταν η Σοβιετική Ένωση
απέσυρε τα στρατεύματά της από την Ανατολική Γερμανία, αλλά και εκμεταλλεύεται
τη σημερινή αδυναμία της Ρωσίας, που διέρχεται μια οδυνηρή περίοδο
μετασχηματισμού σε σύγχρονη δημοκρατική χώρα, προσανατολισμένη στην οικονομία
της αγοράς.

Όπως διατείνεται ο Αμερικανός διπλωμάτης, είναι σχεδόν βέβαιος ότι, υπό τις
παρούσες συνθήκες που επικρατούν στη Ρωσία, η συμφωνία θα προκαλέσει αυτό
ακριβώς που οι υπέρμαχοι της διεύρυνσης του ΝΑΤΟ φοβούνται.

«Η συμφωνία θα πυροδοτήσει τις εθνικιστικές, αντιδυτικές και μιλιταριστικές
τάσεις της ρωσικής κοινής γνώμης, αποκαθιστώντας την ατμόσφαιρα του ψυχρού
πολέμου στις σχέσεις Ανατολής – Δύσης και οδηγώντας την εξωτερική πολιτική τής
Μόσχας προς κατευθύνσεις που απευχόμαστε. Η συμφωνία είναι το πιο μοιραίο
λάθος της αμερικανικής πολιτικής κατά τη μεταψυχροπολεμική περίοδο»,
προειδοποίησε με άρθρο του στους «Νιού Γιόρκ Τάιμς».

Τις απόψεις του συμμερίζονται και οι πρώην διαπραγματευτές της συμφωνίας για
τον περιορισμό των εξοπλισμών Πολ Νίτσε και Πολ Ουόρνκε και οι πρώην διοικητές
του ΝΑΤΟ Άντριου Γκούντπαστερ και Τζον Γκάλβιν, οι οποίοι επισημαίνουν ότι ήδη
άρχισε να αντιστρέφεται

το κλίμα για παραπέρα μείωση των πυρηνικών όπλων.