ΠΡΟΣΩΠΑ Η αλήθεια για το Γκολάν

Δεκάξι χρόνια μετά τον θάνατό του, ένας ήρωας των Ισραηλινών, ο Μοσέ Νταγιάν,
διαλύει έναν ακόμη από τους «θεμελιώδεις μύθους» του ισραηλινού κράτους.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ περισσότερους Ισραηλινούς ήταν ως τώρα αναμφισβήτητο: τα συριακά
Υψώματα του Γκολάν κατελήφθησαν στον Πόλεμο των Έξι Ημερών για να πάψει η
Συρία να βομβαρδίζει από εκεί τους ισραηλινούς οικισμούς· και ο νυν
πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου αρνείται τώρα να τα επιστρέψει για να μην
επαναληφθούν οι επιθέσεις αυτές. Τα πράγματα δεν είναι όμως έτσι, αποκαλύπτει
από τον τάφο του ο στρατηγός Νταγιάν.

Ο Νταγιάν πέθανε το 1981, αλλά σε συνομιλία που είχε πέντε χρόνια νωρίτερα με
ένα νεαρό δημοσιογράφο αποκάλυψε ότι είχε μετανιώσει που το 1967 διέταξε, ως
υπουργός Άμυνας, την κατάληψη των Υψωμάτων. Δεν υπήρχε λόγος να καταληφθούν,
του είπε, γιατί οι συμπλοκές με τους Σύρους οφείλονταν σε ισραηλινές
προβοκάτσιες και οι αρχηγοί των κιμπούτζ που πίεζαν την κυβέρνηση να καταλάβει
το Γκολάν το έκαναν όχι για λόγους ασφαλείας αλλά γιατί ήθελαν περισσότερα
καλλιεργήσιμα εδάφη. Επί 21 χρόνια, ο δημοσιογράφος Ραμί Ταλ κράτησε κρυφές
τις σημειώσεις του από τη συνομιλία αυτή ­ μέχρι που πείσθηκε από ένα φίλο του
να τις δημοσιοποιήσει. Η αυθεντικότητά τους πιστοποιήθηκε και δημοσιεύθηκαν
στην εφημερίδα «Γιεντιότ Αχρονότ».

«Κοίτα, μπορεί κανείς να πει, “οι Σύροι είναι μπάσταρδοι και τώρα είναι η
κατάλληλη στιγμή για να τους χτυπήσεις”, αλλά αυτό δεν είναι πολιτική», έλεγε
ο Νταγιάν στον Ταλ το 1976. «Δεν χτυπάς έναν εχθρό γιατί είναι μπάσταρδος,
αλλά γιατί σε απειλεί. Και οι Σύροι δεν μας απειλούσαν καθόλου». «Μα κάθονταν
στα Υψώματα του Γκολάν και…», αντέδρασε ο Ταλ, αλλά ο Νταγιάν τον διέκοψε:
«Ξέρω πώς ξεκινούσε τουλάχιστον το 80% των συγκρούσεων εκεί. Στέλναμε ένα
τρακτέρ για να οργώσει μια περιοχή στην αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη και ξέραμε
εκ των προτέρων ότι οι Σύροι θα άρχιζαν να πυροβολούν. Αν δεν το έκαναν, του
λέγαμε να προχωρήσει κι άλλο, μέχρι που οι Σύροι πυροβολούσαν. Τότε κι εμείς
χρησιμοποιούσαμε το πυροβολικό μας και μετά και την αεροπορία μας…». Ο
στρατηγός εξηγεί και το γιατί: «Οι “κιμπουτζίμ” έβλεπαν εκεί γη καλή για
καλλιέργεια. Άκου, είμαι κι εγώ αγρότης και ξέρω. Τους είδα και τους μίλησα.
Δεν προσπάθησαν καν να κρύψουν την απληστία τους για τη γη αυτή». Όσο για την
αρχική αντίθεση του στρατηγού στην κατάληψη του Γκολάν, ήταν μάλλον προφητική.
«Από τότε καταλάβαινε ότι θα υποχρεωνόμαστε κάποτε να επιστρέψουμε το
μεγαλύτερο μέρος των εδαφών που κερδίσαμε, αν θα θέλαμε ειρήνη με τους
Άραβες», λέει ο Ταλ. Και προέβλεπε ότι οι αγρότες που θα εγκαθίσταντο στα
εύφορα εδάφη του Γκολάν, δεν θα ήταν διόλου εύκολο να αποσυρθούν αργότερα.