ΑΥΤΟΙ

… έγινε το θέμα των ημερών στη Γερμανία μετά και από τις εκρήξεις του Όσκαρ
Λαφονταίν. Ο ηγέτης των σοσιαλδημοκρατών αμάρτησε δις: Πρώτα στη Βόννη, όταν
σε μια μεγάλη συγκέντρωση ανθρακωρύχων είπε για τους βουλευτές ότι «αυτούς
τους άχρηστους θα ‘πρεπε να τους είχαν μαζέψει όλους». Και έπειτα στη Λειψία,
όταν στη διαδήλωση της Πρωτομαγιάς είπε ότι «αντί για τόσους χαραμοφάηδες, θα
‘ταν καλύτερα να είχαμε για βουλευτές μερικούς Πολωνούς ή Πορτογαλους των 200
μάρκων». Η γλώσσα αυτή, από ένα πολιτικό που θέλει να κυβερνήσει 80
εκατομμύρια Γερμανούς, προκάλεσε ένα γενικό πάγωμα. Όλη η Βουλη έπεσε πάνω
του: «Να ζητήσει συγγνώμη». Ακόμη και το ίδιο το SPD. Ο Χέρμαν Ράππε, από τα
κορυφαία στελέχη του κόμματος, θύμισε στον αρχηγό του, ούτε λίγο ούτε πολύ, τη
Βαϊμάρη: «Ακριβώς τα ίδια έλεγαν και οι εθνικοσοσιαλιστές και οι κομμουνιστές
για το Ράιχσταγ».

… είναι η αλήθεια, δεν ξάφνιασε και πολύ. Έχει τη φήμη ανθρώπου που κάθε
τόσο «καίγεται» από τις ίδιες του τις δηλώσεις. Αλλά αν η αντίδραση σύσσωμης
της Βουλής και του Τύπου στις ύβρεις του για τους βουλευτές και για τους
ξένους εργάτες (αυτούς φωτογράφιζε η αναφορά του στα 200 μάρκα) αποκαλύπτει
ότι λειτουργεί ακόμη ένα αίσθημα κοινωνικής ευθύνης, η καμπάνα εντούτοις ηχεί
απειλητικά για την πολιτική και για τους πολιτικούς. Καιρό τώρα, το κόμμα που
συνήθως βγαίνει δεύτερο από τις γερμανικές κάλπες είναι η αποχή. Ένα ηχηρό
«Όχι σε όλους». Πολλοί αναλυτές συνδέουν ευθέως την αυξανόμενη αδιαφορία των
πολιτών για τα κοινά με την αύξηση των κρουσμάτων λαϊκισμού. Γιατι ο λαϊκιστής
αρέσει, λένε, αλλά όχι ως το τέλος. Κάποια στιγμή ­ αν δεν προλάβει βέβαια να
διαλύσει το παν ­ έρχεται η εκδίκηση αυτών που ενώ «αρέσουν λιγότερο» προτιμώνται.

…η «4η εξουσία», ο «κέρβερος των λαϊκών συμφερόντων» κλπ., γίνεται συχνά
στόχος επιθέσεων των πολιτικών ενώ ο ίδιος αποφεύγει την αυτοκριτική. Λάθος
και τα δύο, λέει ο Ουμπέρτο Έκο σε συνέντευξή του στην «Ουνιτά». «Ο πολιτικός
πρέπει να είναι προσεκτικός όταν τα βάζει με τον Τύπο. Οι επιθέσεις του,
ακριβώς επειδή είναι πολιτικός, μπορεί να θεωρηθούν απόπειρες λογοκρισίας».
Αυτοί όμως που γράφουν τον Τύπο, λέει ο Έκο, δικαιούνται ­ αν όχι υποχρεούνται
­ και να τον κρίνουν. «Η εφημερίδα κρίνει κάθε μορφή έκφρασης: τον
κινηματογράφο, τη λογοτεχνία, τα πάντα. Θα ήταν παράλογο η ίδια η
δημοσιογραφία να έχει ασυλία. Ο Τύπος θα γινόταν έτσι θεσμός
αντιδημοκρατικός». Είναι λογικό λοιπόν, κατά τον κορυφαίο Ευρωπαίο διανοητή,
να κρίνεται και ο κριτής Τύπος ­ έστω από τον εαυτό του. Και να μας
γνωστοποιεί τις εκτιμήσεις του για τα έργα του.

… πάντως δεν στερείται τιμητών: την κρίνει ­ αδιάκοπα ­ ο Τύπος. Αλλά σωστό
θα ήταν, λέει ο Έκο, ν’ αποφεύγει κανείς τον φανατισμό όταν πρόκειται να
κρίνει την «8η Τεχνη». Γιατί δεν είναι αλήθεια ότι «η τηλεόραση είναι ο κακός
μας δαίμονας» ούτε ότι «η τηλεόραση είναι το θαύμα της εποχής μας». Η
τηλεόραση είναι πολλά πράγματα μαζί, είναι μια υπόθεση σύνθετη. «Εμένα μου
θυμίζει το αυτοκίνητο. Ένα μέσο διασκεδαστικό και εξαιρετικά χρήσιμο, γιατί
μπαίνεις μέσα και σε πηγαίνει όπου θέλεις. Αλλά και ταυτόχρονα βλαβερό, γιατί
βγάζει καυσαέρια. Και μπορεί να σε πατήσει κιόλας».