Θα σώζουν ζωές πολυτραυματιών

Δεκάδες άνθρωποι ­ σε ποσοστό που κυμαίνεται ανάμεσα στο 11% και το 85% ­
κυρίως νεαρής ηλικίας, οι οποίοι χάνουν τη ζωή τους σε τροχαία δυστυχήματα, θα
μπορούσαν να σώζονται αν γιατροί και νοσηλευτικοί ήταν εκπαιδευμένοι να
αντιμετωπίσουν τα προβλήματα ενός πολυτραυματία.ΣΕ ΜΙΑ πρωτότυπη ειδική
εκδήλωση στο πλαίσιο του 23ου Πανελλήνιου Ιατρικού Συνεδρίου, γιατροί από το
Χειρουργικό Τμήμα της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Πάτρας ενημέρωσαν
για το σύστημα ALTS που αφορά στην αρχική αντιμετώπιση του πολυτραυματία.

Πρέπει να το πάρουμε απόφαση, τόνισε ο καθηγητής κ. Ανδρουλάκης, ότι το τραύμα
είναι χειρουργική νόσος, είναι νόσος των νέων και ότι προλαμβάνεται.

Οι «αιχμές», δηλαδή οι κρίσιμες στιγμές, για τη ζωή του τραυματία είναι τρεις:

1 Στο 50% των περιπτώσεων τα πρώτα λεπτά μετά το ατύχημα.

2 Στο 30% των περιπτώσεων μέσα σε μερικά λεπτά ως μερικές ώρες. Κυρίως, η
πρώτη «χρυσή» ώρα όπου παίζεται το αν θα ζήσει και το πώς θα ζήσει.

3 Στο 20%

όψιμα.

Αυτό που γίνεται ακόμη σήμερα και έχει ως αποτέλεσμα να χάνονται άδικα ζωές
είναι η εφαρμογή της κλασικής ιατρικής ­ που απαιτεί διάφορες διαγνωστικές
εξετάσεις και μάλιστα κάθε ειδικού χωριστά που ασχολείται με το αντικείμενό
του. Αν σ’ αυτό προσθέσει κανείς τον πολύτιμο χρόνο που χάνεται μέχρι να
μεταφερθεί ο τραυματίας στο κατάλληλο εξειδικευμένο κέντρο και τις λάθος
κινήσεις από ανθρώπους, ακόμη και γιατρούς, που δεν έχουν εκπαιδευτεί στην
αντιμετώπιση του πολυτραυματία, αντιλαμβάνεται πως χάνονται άδικα ζωές.

Ένα τέτοιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι του νεαρού μπασκετμπολίστα
Γιάνκοβιτς που ίσως να είχε σωθεί αν είχε μπει ο αυχένας του σε νάρθηκα πριν μετακινηθεί.

Τα μυστικά

Με το σύστημα ALTS (όπως ονομάζεται διεθνώς) που άρχισε να εφαρμόζεται στην
Αμερική, στη συνέχεια στο Ισραήλ και κατόπιν πέρασε στην Ευρώπη με πρώτη την
Αγγλία και δεύτερη την Ελλάδα, δημιουργείται μια κοινή γλώσσα και ένα κοινό
σύστημα αντιμετώπισης του πολυτραυματία από μια ομάδα επιστημόνων που
συνεργάζεται παραβλέποντας ιεραρχίες και ειδικότητες.

Το πρώτο «μυστικό» είναι αυτό και το δεύτερο η διαδικασία που ακολουθείται.
Πρώτος στόχος: να σωθεί η ζωή του τραυματία. Γι’ αυτό και πρέπει να
αντιμετωπιστούν αμέσως αυτά που απειλούν τη ζωή του και που είναι 4-5 (τα Α,
Β, C, όπως τα λένε): Αεραγωγός (σ.σ. να μπαίνει αέρας), αναπνοή, κυκλοφορία
αίματος, κατάσταση νεύρων και θερμοκρασία. Αντιμετωπίζονται, λοιπόν, όσα
απειλούν τη ζωή, χωρίς να προκληθεί επιπλέον βλάβη, γίνεται αξιολόγηση της
κατάστασης, προετοιμάζεται ο ασθενής για μετακίνηση (π.χ. νάρθηκας) και
μεταφέρεται στο κοντινότερο κατάλληλο νοσοκομείο.

Αυτό το τελευταίο είναι πολύ σημαντικό, όπως τονίστηκε, καθώς πολύ συχνά
βλέπουμε το φαινόμενο βαριά τραυματισμένων να μετακινούνται από το ένα
νοσοκομείο στο άλλο, ενώ θα έπρεπε από την αρχή να κατευθυνθούν, χωρίς χάσιμο
χρόνου, στο κατάλληλο κέντρο.

Χωρίς γνώσεις

Οι γιατροί που παρακολούθησαν την εκδήλωση, νέοι στην πλειονότητά τους,
συμμετείχαν ­ ηλεκτρονικά ­ και σε τεστ που αποκάλυψε ότι το μεγαλύτερο
ποσοστό (γύρω στο 80%) αναγνώριζε ότι η αντιμετώπιση του τραυματία σήμερα
είναι κακή και απαράδεκτη, ενώ τις γνώσεις τους για την αντιμετώπιση τέτοιων
περιστατικών χαρακτήρισε, επίσης το μεγαλύτερο ποσοστό, ως ανεπαρκείς ή ανύπαρκτες.

Και, βεβαίως, από πού θα μπορούσαν να πάρουν αυτές τις τόσο σημαντικές γνώσεις
οι νέοι γιατροί (αλλά και οι παλαιότεροι) όταν σχεδόν ποτέ δεν γίνονται
διαγνωστικές νεκροτομές (δεν ξέρουμε από τι πεθαίνουν αυτοί που τραυματίζονται
στα τροχαία, απλώς το θεωρούμε φυσικό να πεθαίνουν…) ούτε και διδάσκεται
ειδικό μάθημα. Στην Αμερική, όπου ξεκίνησε η κωδικοποίηση της διαδικασίας
αντιμετώπισης του πολυτραυματία, η διδασκαλία του σχετικού μαθήματος, όπως
ανέφερε ο επ. καθηγητής κ. Κ. Βαγιάνος, είναι υποχρεωτική. Στην Ελλάδα, η
προσπάθεια ξεκίνησε το 1993 από την Πάτρα και ως σήμερα έχουν εκπαιδευτεί,
εθελοντικά, 428 γιατροί σ’ αυτό και άλλα δύο κέντρα που δημιουργήθηκαν (στην
Δ’ Χειρουργική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών και στο 401 Στρατιωτικό
Νοσοκομείο), ενώ ως το τέλος του ’97 θα λειτουργήσει και στο Νοσοκομείο της
Αεροπορίας. Το ΕΚΑΒ δεν συμμετέχει ακόμη σ’ αυτή την προσπάθεια παρ’ ότι ένα
κομμάτι του προγράμματος αφορά το προνοσοκομειακό ALTS και θα ήταν σημαντικό
να εκπαιδευτούν σ’ αυτό όλοι οι νοσηλευτικοί και οι οδηγοί του ΕΚΑΒ.