[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

ΚΑΘΩΣ ο κοινωνικός διάλογος
για τη μεταρρύθμιση της αγοράς εργασίας και άλλων πτυχών της οικονομικής και
κοινωνικής μας συγκρότησης προκαλεί τις αναπόφευκτες αντιδράσεις, έχει
ενδιαφέρον να δούμε τι γίνεται στην υπόλοιπη Ευρώπη. Ουσιαστικά, η Ευρώπη
βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα θεμελιακό δίλημμα/πρόκληση: πώς να επιχειρήσει την
προσαρμογή του οικονομικού της συστήματος στα νέα δεδομένα που έχουν
εμφανισθεί τόσο στον ευρωπαϊκό χώρο όσο και διεθνώς (παγκοσμιοποίηση
οικονομίας, ανάπτυξη νέων τεχνολογιών, κ.λπ.), χωρίς παράλληλα να καταστρέψει
το «κοινωνικό πρότυπο» που οικοδόμησε μεταπολεμικά και που διασφάλισε την
κοινωνική συνοχή. Το πρότυπο αυτό συνιστά ουσιαστικό συστατικό στοιχείο της
σύγχρονης ευρωπαϊκής πολιτικής ταυτότητας, που δεν μπορεί και δεν πρέπει να
καταργηθεί. Αλλά η Ευρώπη θα πρέπει να ανακτήσει τις δυνατότητες «να παράγει
απασχόληση» που σήμερα δεν παράγει, με αποτέλεσμα το τεράστιο πρόβλημα της
ανεργίας (18 εκατ. άτομα).

Ταυτόχρονα η Ευρώπη ­ Ευρωπαϊκή Ένωση ­ θα
πρέπει να πετύχει τους στόχους και τα «κριτήρια σύγκλισης» για την εγκαθίδρυση
της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης (ΟΝΕ). Η εγκαθίδρυση της ΟΝΕ
αντιπροσωπεύει εξέλιξη στη διαδικασία προσαρμογής της ευρωπαϊκής οικονομίας
στα νέα δεδομένα. Όλα αυτά απαιτούν αλλαγές στην αγορά εργασίας και το
κοινωνικό κράτος. Αλλά, όπως δείχνουν τα παραδείγματα της Ολλανδίας και
Ιρλανδίας, οι προσαρμογές και αλλαγές αυτές δεν συνεπάγονται αναγκαία την
κατάργηση του ευρωπαϊκού κοινωνικού προτύπου. Οι προσαρμογές, με άλλα λόγια,
μπορούν να βελτιώσουν τις συνθήκες για τη δημιουργία απασχόλησης και μείωση
της ανεργίας και ταυτόχρονα να συμβάλουν στην προσαρμογή του «κοινωνικού
προτύπου», αλλά όχι στην κατάργησή του. Η Ευρώπη δεν μπορεί κοινωνικά να
μετατραπεί ούτε σε ΗΠΑ ούτε σε Ιαπωνία. Η ΟΝΕ, εάν και όταν εγκαθιδρυθεί, θα
πρέπει, για να λειτουργήσει ομαλά και αποτελεσματικά, να απολαμβάνει της
εμπιστοσύνης της ευρωπαϊκής κοινωνίας. Τούτο θα πρέπει να είναι σαφές. Και θα
έχει την υποστήριξη της κοινωνίας μόνο εάν εμφανισθεί ως παράγων στη
διαδικασία της δημιουργίας απασχόλησης (όπως ελπίζεται ότι θα γίνει) και όχι
ως συντελεστής για την απο-οικοδόμηση του ευρωπαϊκού κοινωνικού προτύπου.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.