Ο αδηφάγος κύκλος της ενημέρωσης
Πώς η υπερπροβολή σοκαριστικών υποθέσεων οδηγεί στον κορεσμό και την «αναισθητοποίηση» της κοινής γνώμης - Τι λένε οι ειδικοί για τον ρόλο των ΜΜΕ και των social media

Τον μηχανισμό τον έχουν παρατηρήσει οι πάντες. Μία είδηση εμφανίζεται αστραπιαία – σε οθόνες διαφόρων φορμά και στο χαρτί.
Με ταχύτητα φωτός γίνονται γνωστές κάθε είδους ανατριχιαστικές λεπτομέρειες, δημοσιεύονται ονόματα, φωτογραφίες, ακριβείς συνθήκες και δεδομένα.
Τα δελτία των ειδήσεων ασχολούνται για ημέρες, οι εφημερίδες κάνουν πρωτοσέλιδα και οι ενημερωτικές ιστοσελίδες «ανεβάζουν» βαρύγδουπους τίτλους.
Το κοινό εκπαιδεύεται να θέλει να μάθει κάθε πτυχή της υπόθεσης, να εξερευνήσει κάθε πιθανή γωνία, όχι μόνο να βάλει το μάτι στην κλειδαρότρυπα, αλλά να βρει το κλειδί και να ανοίξει διάπλατα την πόρτα. Και όσο πιο ειδεχθές είναι ένα έγκλημα, όσο πιο διάσημος είναι ο εμπλεκόμενος, όσο περισσότερο αγγίζει θέματα ταμπού, τόσο μεγαλώνει και το ενδιαφέρον.
Όλο αυτό διαρκεί μερικές ημέρες. Και έπειτα, τα φώτα σβήνουν. Το κοινό κουράζεται, χρειάζεται κάτι καινούργιο, ο κύκλος της προσοχής κλείνει. Η επικαιρότητα τρέχει και τα Μέσα καλούνται να καλύψουν κάτι καινούργιο που προέκυψε.
Από τη βεντέτα στα Βορίζια, στο νεκρό βρέφος της Κυψέλης και από το ιατρείο της Καρνεάδου, στις απάτες με εράνους για άρρωστα παιδιά, οι υποθέσεις που θα αναφέρουμε παρακάτω δεν είναι μοναδικές, είναι όμως ενδεικτικές του φαινομένου. Και υπάρχει και κάτι ακόμα.
Όταν ξεχνιούνται από την επικαιρότητα, μαζί τους φεύγουν από το προσκήνιο και οι κοινωνικές προεκτάσεις που τις ακολουθούν. Έτσι, οποιοδήποτε θεσμικό κενό ήρθε για λίγο στην επιφάνεια, μπορεί και πάλι να κρυφτεί πίσω από τις κουρτίνες του «δεν ξέραμε» μέχρι την επόμενη φορά που ένας θάνατος, μια καλοστημένη κομπίνα ή ένα αποτρόπαιο έγκλημα θα μας σοκάρει για λίγες ημέρες.
Πώς εξηγούνται όμως όλα τα παραπάνω και ποιος ο ρόλος των ΜΜΕ; Δύο ειδικοί εξηγούν στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο».
Το «κυνήγι» και ο κίνδυνος
Σύμφωνα με τον Χάρη Γούλιο, διευθυντή Μάρκετινγκ στην Alter Ego Media, πρέπει να ξεκινήσουμε την ανάλυση από ένα προηγούμενο στάδιο. Δηλαδή, να εστιάσουμε στο φαινόμενο της υπερβολικής κάλυψης.
«Ένα γεγονός (συνήθως μια καταστροφή ή μια υπόθεση αστυνομικού ενδιαφέροντος) καλύπτεται με υπερβολικό τρόπο και με μια εμμονή ακόμη και σε λεπτομέρειες που δεν έχουν πραγματική αξία, μέχρι να κορεστεί το ενδιαφέρον του κοινού και να περάσουμε στα επόμενα», λέει.
Πώς ακριβώς λειτουργεί όμως αυτός ο μηχανισμός; Για τον Χ. Γούλιο, υπάρχει μια διαδρομή που είναι σταθερή κάθε φορά.
«Το γεγονός υπερπροβάλλεται από τηλεοπτικές εκπομπές και σάιτ που λειτουργούν με λογική clickbait, στη συνέχεια γίνεται θέμα στα social media και κάποια στιγμή επέρχεται το “issue fatigue” (η κούραση του κόσμου από τη συνεχή ενασχόληση με ένα θέμα) που συχνά συνοδεύεται και από συμπτώματα άγχους για τους καταναλωτές των ειδήσεων.
Σοκαριστικές εικόνες και λεπτομερείς περιγραφές δυσάρεστων γεγονότων προκαλούν αποστροφή όταν αναπαράγονται για μεγάλο διάστημα, οπότε βλέπουμε το φαινόμενο της “άρνησης παρακολούθησης”. Και τα media αναγκαστικά περνούν στο επόμενο θέμα».
Αυτό το διαρκές «κυνήγι» της προσοχής του κοινού κρύβει όμως έναν κίνδυνο: «Κάποιες υποθέσεις ή σημαντικά γεγονότα με πραγματικό ενδιαφέρον και επιπτώσεις στη ζωή των ανθρώπων εγκαταλείπονται καθώς τα media τρέχουν να ανανεώσουν το ενδιαφέρον και να (ξανα)κερδίσουν την προσοχή εστιάζοντας διαρκώς σε κάτι νέο», σημειώνει ο Χ. Γούλιος.
Διαδοχή κρίσεων
Με άλλα λόγια, όπως εξηγεί ο καθηγητής στο Τμήμα Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ του ΑΠΘ, Νίκος Παναγιώτου, το ενδιαφέρον για τις ειδήσεις υποχωρεί «πριν εξεταστούν σε βάθος τα αίτια, οι ευθύνες και οι μακροπρόθεσμες συνέπειες τους». «Όταν η δημοσιογραφία περιορίζεται στη συνεχή αναπαραγωγή του εντυπωσιακού, κινδυνεύει να μετατρέψει την ενημέρωση σε μια διαδοχή κρίσεων χωρίς συνέχεια, μνήμη και λογοδοσία», συνεχίζει ο ίδιος.
Είναι προφανές ότι τα μέσα ενημέρωσης επηρεάζουν τόσο το ποια γεγονότα θα αναδειχθούν, όσο και το για πόσο χρόνο θα παραμείνουν στο επίκεντρο της δημόσιας προσοχής. Η ευθύνη δεν ανήκει όμως αποκλειστικά στα ΜΜΕ.
«Οι αλγόριθμοι των πλατφορμών και οι συνήθειες κατανάλωσης ειδήσεων επηρεάζουν σημαντικά αυτή τη δυναμική. Ωστόσο, τα ΜΜΕ έχουν ευθύνη για τη διαμόρφωση μιας επικαιρότητας που διαρκώς ανανεώνεται χωρίς απαραίτητα να εμβαθύνει», σημειώνει ο καθηγητής του ΑΠΘ.
Για να καταλήξει: «Η πραγματική αξία της ενημέρωσης δεν βρίσκεται μόνο στο να μας λέει τι συνέβη σήμερα, αλλά και στο να μας θυμίζει τι εξακολουθεί να έχει σημασία αύριο».
Τέσσερις χαρακτηριστικές υποθέσεις
Η βεντέτα στα Βορίζια
Ένας εκρηκτικός μηχανισμός που τοποθετήθηκε σε υπό κατασκευή κτίριο στη «λάθος πλευρά» του χωριού πυροδότησε έναν κύκλο αίματος για τις δύο οικογένειες στα Βορίζια.
Το μακελειό που ακολούθησε, την 1η Νοεμβρίου του 2025, απασχόλησε έντονα την κοινή γνώμη, λαμβάνοντας σε κάποιες περιπτώσεις χαρακτηριστικά καλογραμμένου τηλεοπτικού σίριαλ, όμως παράλληλα αναδείχθηκαν και ζητήματα αναφορικά με την οπλοκατοχή και τη χαλαρότητα γύρω από την οπλοχρησία και τις μπαλοθιές στο νησί.
Ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης μάλιστα ανακοίνωσε αυστηροποίηση της νομοθεσίας και αναβάθμιση της αστυνομικής παρουσίας στην Κρήτη.
Λίγο περισσότερο από έναν χρόνο αργότερα, η υπόθεση επανέρχεται σπασμωδικά για μερικές ώρες στην επικαιρότητα όταν υπάρξει κάποιο βίαιο ξέσπασμα στο χωριό του Ψηλορείτη, ενώ παρά τις αστυνομικές επιχειρήσεις το θέμα των όπλων και των παραβατικών οικογενειών του νησιού περνάει «στα ψιλά».
Το νεκρό βρέφος της Κυψέλης
Το μακάβριο εύρημα που ανακαλύφθηκε σε κατάψυξη διαμερίσματος στην Κυψέλη στα τέλη Αυγούστου, σόκαρε την κοινή γνώμη. Λεπτομέρειες για τους εμπλεκόμενους και για κάθε σκοτεινή πτυχή της υπόθεσης ήταν πρώτη είδηση για μερικές ημέρες. Πρόκειται για μια υπόθεση που δευτερευόντως άνοιξε τη συζήτηση και για τα κενά στην παιδική προστασία. Το θέμα, όμως, σταδιακά χάθηκε από τους τίτλους. Και μαζί του χάθηκε και όλη η δημόσια συζήτηση γύρω από το σύστημα προστασίας και φροντίδας για τα κακοποιημένα παιδιά.
Ο θάνατος του Μαζωνάκη
Τα όσα ακριβώς συνέβησαν και οδήγησαν στον θάνατο του πασίγνωστου τραγουδιστή στις αρχές Σεπτεμβρίου μονοπώλησαν την ειδησεογραφία και τη δημόσια συζήτηση για πολλές ημέρες.
Παρόλο που ψήγματα του θέματος συνεχίζουν να απασχολούν την επικαιρότητα (όχι όμως με την ίδια ένταση), η υπόθεση σιγά – σιγά ξεχνιέται. Όπως και οι ειδήσεις και οι αναλύσεις για «ψευτογιατρούς», εναλλακτικές θεραπείες και το πόσες πιθανές παραβάσεις σε ιατρεία «τσάκωσε» το MedWatch
Η απάτη της ΜΚΟ
Η υπόθεση με τη ΜΚΟ «μαϊμού» που εκμεταλλευόταν τον πόνο άρρωστων παιδιών, όσο οι πρωταγωνιστές του σκανδάλου φέρεται να θησαύριζαν άνοιξε το προηγούμενο διάστημα τη συζήτηση για το πού μπορεί να καταλήγουν τα χρήματα που δίνουμε σε δωρεές.
Αφού για λίγες ημέρες έγιναν τα πάντα γνωστά γύρω από τη χλιδάτη ζωή των ιδρυτών, η συζήτηση έκλεισε απότομα, χωρίς να έχουμε σαφή εικόνα του πόσες ακόμα τέτοιες οργανώσεις και ιδρύματα μπορεί να υπάρχουν στη χώρα και όσο ακόμα αιωρούνταν ερωτήματα σχετικά με τις νομικές προβλέψεις που ισχύουν γύρω από αυτές και το πώς μπορούμε να προστατευτούμε.














