Έκεχαρντ Έρνστ: «Δεν έρχεται τσουνάμι απολύσεων από την ΤΝ»

Δεν παρατηρούμε απώλειες θέσεων εργασίας που να σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη, αντιθέτως οι προσλήψεις είναι ιδιαίτερα αυξημένες σε ρόλους που είναι περισσότερο εκτεθειμένοι στην ΤΝ, δηλώνει στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ» ο Εκεχαρντ Ερνστ, επικεφαλής Μακροοικονομικών Πολιτικών και Θέσεων Εργασίας στον Διεθνή Οργανισμό Εργασίας (ΔΟΕ), ο οποίος συμμετείχε πρόσφατα στο ετήσιο συνέδριο του EconPol στις Βρυξέλλες.

Πρέπει να αναμένουμε ένα «τσουνάμι» απώλειας θέσεων εργασίας εξαιτίας της τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ);

Προς το παρόν, δεν παρατηρούμε κανένα «τσουνάμι», ούτε απώλειες θέσεων εργασίας που να σχετίζονται με την ΤΝ. Βρισκόμαστε στο χαμηλότερο επίπεδο ανεργίας παγκοσμίως τα τελευταία 30 χρόνια και δεν αναμένουμε σημαντική μεταβολή. Οι απώλειες θέσεων εργασίας που παρατηρούμε συνδέονται κυρίως με την ασθενή οικονομική ανάπτυξη παγκοσμίως, και όχι με την ΤΝ. Η ΤΝ και τα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα (LLMs) στοχεύουν κυρίως σε θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης και υψηλών απολαβών, για τις οποίες μάλιστα παρατηρούμε αύξηση της ζήτησης εργασίας.

Οι προσλήψεις είναι ιδιαίτερα αυξημένες σε ρόλους που είναι περισσότερο εκτεθειμένοι στην ΤΝ. Οι εταιρείες χρειάζονται εξειδικευμένο προσωπικό για την ορθή χρήση αυτών των εργαλείων. Υπάρχει, ωστόσο, μια κατηγορία εργαζομένων, όχι ιδιαίτερα διαδεδομένη στις προηγμένες οικονομίες, όπου παρατηρείται επιβράδυνση, και όχι μείωση, της αύξησης της απασχόλησης. Πρόκειται για θέσεις εργασίας γραφειακού χαρακτήρα, όπου εντοπίζεται ένα φαινόμενο υποκατάστασης. Το ζήτημα αυτό αφορά κυρίως χώρες μεσαίου εισοδήματος, οι οποίες βασίζουν τον τομέα των υπηρεσιών τους σε τέτοιου είδους επαγγέλματα.

Γενικότερα πώς μετασχηματίζει η ΤΝ την αγορά εργασίας;

Επιδρά με τρεις τρόπους. Πρώτον, στο επίπεδο των επιμέρους καθηκόντων, ορισμένες εργασίες μπορούν να εκτελεστούν πολύ ταχύτερα, επιτρέποντας στον εργαζόμενο να εστιάσει σε καθήκοντα υψηλότερης αξίας. Για παράδειγμα, ένας λογιστής μπορεί να χρησιμοποιήσει την ΤΝ για να συμπληρώνει αρχεία Excel πολύ πιο γρήγορα, ώστε να επικεντρωθεί σε ειδικές περιπτώσεις που απαιτούν κρίση. Δεύτερον, η ΤΝ διευκολύνει την παροχή περισσότερων πληροφοριών με πολύ μεγαλύτερη ταχύτητα. Τρίτον, συμβάλλει στην υλοποίηση πολιτικών όπου συχνά υστερούμε. Δεδομένου ότι πολλές πολιτικές βασίζονται σε στοχευμένες παρεμβάσεις, η TN μπορεί να αποβεί πολύτιμη. H TN μπορεί να βοηθήσει τις κυβερνήσεις να στοχεύουν καλύτερα τις δαπάνες τους και να επιτυγχάνουν μεγαλύτερη ακρίβεια στην εφαρμογή των πολιτικών τους.

Ποιες θέσεις εργασίας είναι πιο ευάλωτες;

Ο αριθμός των θέσεων εργασίας που έχουν εξαφανιστεί τα τελευταία 140 χρόνια είναι πολύ μικρός, μόλις 15%, ενώ το 85% των θέσεων εργασίας εξακολουθεί να υφίσταται σήμερα, όπως ακριβώς υπήρχε και πριν από 140 χρόνια. Ωστόσο, η φύση της εργασίας έχει αλλάξει σημαντικά. Οι επαγγελματικοί ρόλοι που απαιτούν κρίση και ανάληψη ευθύνης είναι βέβαιο ότι θα αυξηθούν στο μέλλον. Παρατηρείται ήδη μια στροφή προς επαγγέλματα που σχετίζονται με τον νομικό τομέα, τα οποία είναι σχετικά ασφαλή και παρουσιάζουν ανάπτυξη. Σύμφωνα με τις προβλέψεις του Γραφείου Στατιστικών Εργασίας των ΗΠΑ, τα νομικά επαγγέλματα θα σημειώσουν την ταχύτερη ανάπτυξη κατά την επόμενη πενταετία. Πέρα από τις θέσεις διοικητικής υποστήριξης, ένας άλλος τομέας που θα επηρεαστεί αρνητικά είναι η μεταποίηση, όπου αναμένεται περαιτέρω επιβράδυνση στην αύξηση της απασχόλησης, αν και όχι απαραίτητα μείωση του συνολικού αριθμού των εργαζομένων.

Θα μπορούσαμε να δούμε ρομπότ να διδάσκουν παιδιά;

Τέτοια εργαλεία θα λειτουργούν συμπληρωματικά προς τους παραδοσιακούς εκπαιδευτικούς. Θα βοηθήσουν να βελτιωθεί η συνολική ποιότητα της εκπαίδευσης, ενώ η ανισότητα μεταξύ των μαθητών θα μειωθεί, καθώς θα υπάρχουν πολύ πιο ακριβείς μέθοδοι για την προσέγγιση των μαθητών με βάση τις ατομικές τους ανάγκες. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα εκπαιδευτικά ιδρύματα θα εξαφανιστούν. Θα εξακολουθήσουν να παρέχουν δίκτυα μέσω των οποίων οι άνθρωποι αποκτούν επαγγελματική πληροφόρηση και ευκαιρίες εξέλιξης.

Πόσο διαφορετικά επηρεάζεται η αγορά εργασίας στην ΕΕ από την ΤΝ σε σύγκριση με τις ΗΠΑ;

Στις ΗΠΑ δημιουργούνται περισσότερες θέσεις εργασίας που σχετίζονται άμεσα με την ίδια την ΤΝ. Ο αμερικανικός τομέας της τεχνολογίας είναι διπλάσιος από τον ευρωπαϊκό. Υπάρχει επίσης μια πολύ μεγαλύτερη έμμεση επίδραση, όπως για παράδειγμα στην ανάπτυξη κέντρων δεδομένων, η οποία απαιτεί μεγάλο αριθμό εργατών στον κατασκευαστικό κλάδο. Στις ΗΠΑ γίνεται λόγος για μια οικονομία σε σχήμα «Κ». Ενας μικρός αριθμός κλάδων επωφελείται, ενώ η υπόλοιπη οικονομία παρουσιάζει πολύ πιο σταδιακή επέκταση, λόγω της γενικότερα υποτονικής οικονομικής κατάστασης. Στην Ευρώπη το φαινόμενο αυτό δεν παρατηρείται στον ίδιο βαθμό. Στις ΗΠΑ καταγράφεται ήδη ισχυρότερη αύξηση της παραγωγικότητας σε σχέση με την Ευρώπη.

Θα μπορούσε η ΤΝ να συμβάλει στην αύξηση της παραγωγικότητας στην ΕΕ;

Στην Ευρώπη δεν παρατηρούμε σημαντική άνοδο της παραγωγικότητας χάρη στην ΤΝ, παρά μόνο σε συγκεκριμένους τομείς, όπως η μηχανική λογισμικού, διότι το συνολικό μέγεθος των κλάδων που επωφελούνται από την ΤΝ δεν είναι επαρκώς μεγάλο. Τομείς όπως οι κατασκευές, η υγεία, η εκπαίδευση και οι δημόσιες υπηρεσίες που, ανάλογα με τη χώρα, αντιστοιχούν στο 30% με 40% της απασχόλησης δεν παρουσιάζουν σχεδόν καμία επίδραση από την ΤΝ. Αυτό οφείλεται, εν μέρει, στο ζήτημα της υιοθέτησης της τεχνολογίας. Ολόκληρη η οικονομία των δεδομένων πρέπει να μετασχηματιστεί και να προσαρμοστεί σε αυτή τη νέα τεχνολογία, μια διαδικασία που απαιτεί χρόνο.