ΔΙΑΔΟΧΗ ΕΚΤ: Η νέα φόρμουλα συμβιβασμού και το παζάρι τριών θέσεων

Η επιλογή του επόμενου προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας εξελίσσεται σε μια από τις πιο λεπτές πολιτικές διαπραγματεύσεις των τελευταίων ετών στην ευρωζώνη. Πίσω από τις δημόσιες τοποθετήσεις για την ανεξαρτησία της νομισματικής πολιτικής, Παρίσι και Βερολίνο αναζητούν μια συμφωνία που θα καθορίσει τις ισορροπίες στη Φρανκφούρτη για την επόμενη οκταετία.

Στο επίκεντρο των διαβουλεύσεων βρίσκονται ο Ισπανός Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος και ο Ολλανδός Κλάας Κνοτ, με ισχυρά διαπιστευτήρια, αλλά και διαφορετικές αφετηρίες. Σύμφωνα με πληροφορίες από αξιωματούχους με γνώση των διεργασιών, ο Ντε Κος διατηρεί μικρό προβάδισμα, χωρίς να έχει εξασφαλίσει την κρίσιμη γαλλογερμανική συμφωνία. Οι ισορροπίες παραμένουν ρευστές και δεν αποκλείεται, η επιλογή ενός τρίτου προσώπου ως λύση συμβιβασμού.

Το παζάρι

Οι επαφές Μακρόν – Μερτς το περασμένο Σαββατοκύριακο έφεραν στο προσκήνιο μια νέα φόρμουλα συμβιβασμού. Το Παρίσι φέρεται ότι προσανατολίζεται στη στήριξη του Ντε Κος, με αντάλλαγμα να περάσει στη Γερμανία η θέση του επικεφαλής οικονομολόγου και να εξασφαλιστεί γαλλική παρουσία στην Εκτελεστική Επιτροπή, ενδεχομένως με τη Λοράνς Μπουν στο χαρτοφυλάκιο των αγορών. Τον Σεπτέμβριο είχε συζητηθεί διαφορετικός συνδυασμός, με γαλλική στήριξη στον Κνοτ έναντι της θέσης του επικεφαλής οικονομολόγου.

Πηγές προερχόμενες από το Eurogroup αναφέρουν ότι οι τρεις επικείμενες αλλαγές στην Εκτελεστική Επιτροπή μπορούν να αντιμετωπιστούν ως ενιαίο πακέτο από τους ευρωπαίους ηγέτες, προκειμένου να διευκολυνθεί η πολιτική συναίνεση. Οι διαδικασίες διορισμού παραμένουν τυπικά χωριστές, όμως η διαπραγμάτευση ενδέχεται να γίνει συνολική.

Τίποτα δεν έχει κλειδώσει. Στη Γερμανία, η τελική στάση προϋποθέτει συνεννόηση του χριστιανοδημοκράτη καγκελαρίου με τον σοσιαλδημοκράτη υπουργό Οικονομικών Λαρς Κλίνγκμπαϊλ. Η πρόωρη αποχώρηση της Ιζαμπέλ Σνάμπελ τον Ιανουάριο και η λήξη της θητείας του Φίλιπ Λέιν τον Μάιο προσφέρουν διαπραγματευτικά περιθώρια, αλλά πολλαπλασιάζουν τις απαιτήσεις για εθνικές ισορροπίας.

Η περίπτωση Κνοτ έχει μία επιπλέον δυσκολία. Στην Εκτελεστική Επιτροπή συμμετέχει ήδη ο Ολλανδός Φρανκ Ελντερσον. Η άτυπη πρακτική εκπροσώπησης κάθε χώρας από ένα μέλος περιπλέκει την υποψηφιότητά του, χωρίς να αποτελεί όμως νομικό εμπόδιο.

Το προηγούμενο του 2019 παραμένει χαρακτηριστικό. Η Λαγκάρντ δεν ήταν η αυτονόητη επιλογή στις αρχικές συζητήσεις, αλλά αναδείχθηκε μέσα από μια ευρύτερη συμφωνία για την κατανομή των κορυφαίων ευρωπαϊκών αξιωμάτων. Και τώρα, τα πολιτικά ανταλλάγματα μπορεί να αποδειχθούν καθοριστικότερα από την κατάταξη των υποψηφίων.

Η Ελλάδα

Στο ελληνικό στρατόπεδο, η προσέγγιση είναι προσεκτική. Σύμφωνα με πληροφορίες, η Αθήνα διατηρεί ουδέτερη στάση, με διακριτική προτίμηση προς τον Ντε Κος, που θεωρείται περισσότερο μετριοπαθής στη νομισματική πολιτική.

Ο Ντε Κος διαθέτει εμπειρία από την Τράπεζα της Ισπανίας, την Επιτροπή της Βασιλείας και την Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών. Το ηπιότερο προφίλ του δεν σημαίνει ανοχή στον πληθωρισμό ή ανεπιφύλακτη στήριξη υπερχρεωμένων κρατών. Αν επιχειρήσει κάποιος να βρει διαφορές μεταξύ των δύο, αυτές έχουν να κάνουν με τον τρόπο άσκησης της πολιτικής και της οικοδόμησης συναινέσεων και όχι στη διαφορά αντίληψης για την αποστολή της ΕΚΤ.

Πρόσωπο με γνώση των εσωτερικών ισορροπιών επισημαίνει ότι το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ είναι περισσότερο ομοιογενές από την περίοδο της ελληνικής κρίσης. Οι παλιές αντιπαραθέσεις έχουν υποχωρήσει, ενώ τα εργαλεία αντιμετώπισης αναταραχών περιορίζουν την εξάρτηση από τις προσωπικές επιλογές του προέδρου.

Η Ελλάδα διαθέτει δύο διακριτούς θεσμικούς διαύλους, τον Κυριάκο Πιερρακάκη, που ως πρόεδρος του Eurogroup συντονίζει τις υπουργικές διαβουλεύσεις, και τον Γιάννη Στουρνάρα, μέλος του ανεξάρτητου Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ.

Το χρονοδιάγραμμα έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία. Η Λαγκάρντ αποχωρεί στις 7 Φεβρουαρίου 2027, αρκετούς μήνες πριν από την κανονική λήξη της θητείας της, επιτρέποντας να ολοκληρωθεί η διαδοχή πριν από τις γαλλικές προεδρικές εκλογές. Ετσι, ο Μακρόν διατηρεί καθοριστικό ρόλο σε μια επιλογή που θα επηρεάζει την ευρωπαϊκή οικονομία πολύ μετά την αποχώρησή του από το Ελιζέ.

Η πιθανότητα νέας αύξησης επιτοκίων τον Δεκέμβριο, όπως αναφέρουν πηγές της ΕΚΤ, σημαίνει ότι ο επόμενος πρόεδρος ενδέχεται να χρειαστεί να συγκρατήσει τον πληθωρισμό χωρίς να προκαλέσει νέα κρίση χρέους.