Ματέους Στούρεκ στα «ΝΕΑ»: Φρένο για δημοσιονομική ευελιξία λόγω της ενεργειακής ακρίβειας

Αντίθετο εμφανίζεται το ΔΝΤ στα αιτήματα Ιταλίας και Ελλάδας για πρόσθετη δημοσιονομική ευελιξία ώστε να αντιμετωπιστεί η ενεργειακή ακρίβεια, αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα ότι το ενεργειακό σοκ και η αύξηση των αποδόσεων των ομολόγων είναι οι κατεξοχήν παράγοντες που ασκούν πιέσεις στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.

Συγκεκριμένα, όσον αφορά τα αιτήματα Ιταλίας και Ελλάδας, ο νέος διευθυντής του ευρωπαϊκού τμήματος του ΔΝΤ, Ματέους Στούρεκ, είναι ξεκάθαρος ότι θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η δυναμική χρέους για εξαιρέσεις.

Μιλώντας χθες στα «ΝΕΑ» και σε μικρή ομάδα ανταποκριτών ευρωπαϊκών εντύπων στις Βρυξέλλες, αναγνώρισε ότι είναι «απολύτως φυσικό» μπροστά σε έναν τόσο «σημαντικό ενεργειακό κλυδωνισμό» να εισάγονται μέτρα ανακούφισης από τις υψηλές τιμές.

«Ωστόσο, τα μέτρα πρέπει να είναι προσεκτικά στοχευμένα, προσωρινά, και να διατηρούν τα μηνύματα που εκπέμπουν οι τιμές ώστε να προσαρμόζεται ανάλογα η ζήτηση» είπε, προσθέτοντας ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις φαίνεται να απομακρύνονται από τον κανόνα αυτό και απορρίπτοντας μέτρα όπως τη μείωση των ειδικών φόρων κατανάλωσης ή του ΦΠΑ σε διάφορες πηγές ενέργειας.

Όσον αφορά τα αιτήματα της Ιταλίας και Ελλάδας και απαντώντας σε ερώτημα των «ΝΕΩΝ» είπε ότι για την Ιταλία, λαμβάνοντας υπόψη το χρέος της, οποιοδήποτε μέτρο, και εκείνων που στοχεύουν στην αντιμετώπιση των αυξήσεων στις τιμές της ενέργειας, θα πρέπει να αντισταθμίζεται από παρεμβάσεις σε άλλους τομείς, καθώς η διαδικασία σταθεροποίησης του δημόσιου χρέους πρέπει να συνεχιστεί.

«Ανεξάρτητα από εξαιρέσεις και συμφωνίες για τον τρόπο που εναρμονίζονται με τους δημοσιονομικούς κανόνες της ΕΕ υπάρχουν οι υποκείμενες δυναμικές του χρέους που πρέπει να ληφθούν υπόψη. Η Ελλάδα μειώνει το δημόσιο χρέος της ακόμη περισσότερο και με ταχύτερους ρυθμούς (έναντι της Ιταλίας), αν και το αρχικό επίπεδο ήταν πολύ υψηλότερο. Το πρωτογενές πλεόνασμα στην Ελλάδα είναι πιο εντυπωσιακό. Ωστόσο, παραμένει η βασική αρχή ότι τα μέτρα αυτά πρέπει να είναι βραχυπρόθεσμα, καλά στοχευμένα και σχεδιασμένα κατά τέτοιον τρόπο ώστε να προσαρμόζεται και η ζήτηση», δήλωσε.

Άλλωστε, όπως είπε, το ενεργειακό σοκ που προκλήθηκε από τον πόλεμο παραμένει υπαρκτό, προειδοποιώντας ότι μια περίοδος έντονου ψύχους θα οδηγούσε σε μείωση των αποθεμάτων φυσικού αερίου και σε νέα άνοδο των τιμών.

Τα ομόλογα

Όμως, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν είναι αντιμέτωπες μόνο με το ότι «οι τιμές της ενέργειας θα συνεχίσουν να επιβαρύνουν την οικονομία».

Κατά τον αξιωματούχο του ΔΝΤ, «η άνοδος των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων είναι καμπανάκι κινδύνου» και αποτελεί τον πιο πρόσφατο «ισχυρό κλυδωνισμό» που δέχεται η Ευρώπη.

«Στις τέσσερις μεγαλύτερες χώρες της ευρωζώνης, και στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι αποδόσεις έχουν αυξηθεί μεσοσταθμικά κατά 100 μονάδες βάσης από το ξέσπασμα του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Η άνοδος των αποδόσεων είναι εντονότερη στις χώρες με τις πιο αδύναμες δημοσιονομικές θέσεις», τόνισε.

Καθότι, μάλιστα, η «αβεβαιότητα παραμένει υψηλή», η ανάπτυξη αναμένεται να παραμείνει «εύθραυστη και περιορισμένη».

Κατά τις προβλέψεις του ΔΝΤ στην ευρωζώνη (εξαιρουμένης της Ιρλανδίας) η ανάπτυξη θα διαμορφωθεί στο 1,2% φέτος και στο 1,1% του ΑΕΠ το 2027, ενώ για τον πληθωρισμό εκτιμάται ότι παρότι έχει αυξηθεί σημαντικά, οι υποκείμενες πληθωριστικές πιέσεις παραμένουν, προς το παρόν, περιορισμένες.

Όπερ και ο κ. Στούρεκ θεωρεί όσον αφορά τη νομισματική πολιτική στην Ευρωζώνη ότι πρέπει τα επιτόκια να αυξηθούν κατά τουλάχιστον άλλες 25 μονάδες βάσης φέτος, ενώ το 2027 ενδέχεται να απαιτηθεί περαιτέρω σύσφιγξη.

Ο συνδυασμός

Κατά τον Στούρεκ, η Ευρώπη έχει ανάγκη από μεταρρυθμίσεις και δημοσιονομική προσαρμογή, καθώς το δημόσιο χρέος είναι ήδη υψηλό σε ορισμένες χώρες, ενώ η άνοδος των αποδόσεων θα οδηγήσει σε αύξηση των δαπανών για τόκους.

«Οι περισσότερες χώρες χρειάζονται έναν συνδυασμό δημοσιονομικής εξυγίανσης και μεταρρυθμίσεων που θα ενισχύουν την ανάπτυξη, ώστε να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους», τονίζει.

«Εάν οι πολιτικές δεν αλλάξουν, τότε υπάρχει κίνδυνος το χρέος να βρεθεί σε μη βιώσιμη τροχιά», προειδοποιεί. «Η Ευρώπη χρειάζεται επίσης ταχύτερη ανάπτυξη μέσω μεταρρυθμίσεων. Το δυνητικό προϊόν της Ευρώπης βρίσκεται μόλις πάνω από το 1%, και αυτό είναι σίγουρα κακό νέο».

Στο πεδίο των μεταρρυθμίσεων ο αξιωματούχος του ΔΝΤ πρότεινε, πρώτον, τη συνέχιση της ενεργειακής μετάβασης για την οικοδόμηση ανθεκτικότητας. Δεύτερον, την προώθηση εγχώριων μεταρρυθμίσεων και την ενίσχυση της ενιαίας αγοράς της ΕΕ, προκειμένου να βελτιωθούν τα χαμηλά επίπεδα παραγωγικότητας στην Ευρώπη.

Τρίτον, καθώς στην Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη το μοντέλο ανάπτυξης διατρέχει κίνδυνο, προτείνει συνετή δημοσιονομική πολιτική και μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν την παραγωγικότητα. Γενικότερα, άλλωστε, το ζήτημα ενίσχυσης της παραγωγικότητας και της καινοτομίας στην Ευρώπη απασχολεί ιδιαίτερα το ΔΝΤ, το οποίο θα παρουσιάσει σχετική έκθεση την 1^η Δεκεμβρίου.

Η Γαλλία

Για τη Γαλλία ο Στούρεκ είπε ότι «πρέπει να εγκρίνει τον προϋπολογισμό για το 2027 το συντομότερο δυνατό», ενώ αναμένει ότι οι εκλογές θα αποτελέσουν ευκαιρία για να καθοριστεί η πορεία προς μια «απολύτως αναγκαία» δημοσιονομική προσαρμογή με στόχο να τεθεί το χρέος σε βιώσιμη τροχιά και να προωθηθούν μεταρρυθμίσεις.

Οσον αφορά τις αποδόσεις των ομολόγων, ο Στούρεκ θεωρεί ότι η κατάσταση στη Γαλλία «δεν παρουσιάζεται χειρότερη» από ό,τι σε ορισμένες άλλες μεγάλες χώρες. «Μέχρι στιγμής, η διαδικασία εξελίσσεται ομαλά. Οι αγορές ομολόγων διαθέτουν ρευστότητα και ο τραπεζικός τομέας είναι ισχυρός. Δεν μιλάμε για κρίση», επισημαίνει.

Απαντώντας σε έτερο ερώτημα των «ΝΕΩΝ» σχετικά με τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της Ευρώπης ο Στούρεκ υπενθύμισε τη θέση του ΔΝΤ ότι ο προϋπολογισμός της ΕΕ θα πρέπει να χρηματοδοτεί σε μεγαλύτερο βαθμό τα ευρωπαϊκά δημόσια αγαθά, όπως την άμυνα, τις υποδομές.

«Σε αρκετούς τομείς η χρηματοδότηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι φθηνότερη, αποδοτικότερη και επωφελής για την Ενωση και για τα επιμέρους κράτη – μέλη. Αυτό ενδέχεται να απαιτεί ίδιους πόρους, καθώς και, κατά περιπτώσεις, την έκδοση ευρωπαϊκού χρέους», είπε. Προειδοποίησε, όμως, στέλνοντας μήνυμα τόσο προς τους «φειδωλούς» όσο και στους «Φίλους της Συνοχής» ότι «πρέπει να αποφύγουμε τον “εκτοπισμό” της χρηματοδότησης των κοινών αγαθών λόγω ενός περιορισμένου προϋπολογισμού, σε συνδυασμό με τη διατήρηση δαπανών που ενδεχομένως αποτελούν κατάλοιπα του παρελθόντος. Υπάρχει ελάχιστο όφελος από αυτά σε κεντρικό επίπεδο».